Khuyết tật về thần kinh là gì?

Người khuyết tật là gì?

Đây nè Em ơi, để Anh nói Em nghe về người khuyết tật nha, với lại cả cái vụ kỳ thị nữa.

1. Người khuyết tật á? Theo Anh hiểu, là người mà cơ thể có "trục trặc" xíu, kiểu như tay chân không được lành lặn, hoặc là mắt mũi tai không được như người ta, nói chung là khó khăn trong việc sinh hoạt, làm việc và học tập. Ví dụ như Anh có ông bạn, ổng bị liệt hai chân từ nhỏ, đi lại phải nhờ xe lăn, nhưng mà ổng giỏi lắm đó, tự mở được một cái xưởng mộc, nuôi cả gia đình luôn!

• À mà Em biết không, ở Việt Nam mình cũng có luật bảo vệ người khuyết tật đó. Luật này ra đời để đảm bảo quyền lợi cho họ, giúp họ hòa nhập cộng đồng hơn. Anh thấy mấy năm gần đây, Nhà nước mình cũng có nhiều chính sách hỗ trợ người khuyết tật lắm, như là cấp xe lăn, tạo việc làm, rồi hỗ trợ học phí nữa.

2. Kỳ thị người khuyết tật thì khỏi nói, là cái thái độ "coi thường", "khinh miệt", thậm chí là "xa lánh" người ta chỉ vì họ không được như mình thôi. Cái này thì Anh thấy hơi buồn cười, vì ai mà chẳng có lúc này lúc khác, đâu ai muốn mình bị khuyết tật đâu.

• Em biết không, có lần Anh đi siêu thị, thấy một bà mẹ dắt con đi. Thằng bé cứ chỉ vào một chú bị cụt tay rồi cười khúc khích. Bà mẹ không những không nhắc nhở con mà còn kéo con đi chỗ khác. Anh thấy vậy mà bực á! Lẽ ra bà ta nên dạy con mình cách tôn trọng người khác mới phải.
• Thật ra, kỳ thị nó còn thể hiện ở nhiều kiểu khác nữa đó Em. Ví dụ như là mấy công ty không muốn tuyển người khuyết tật vì sợ họ làm không được việc, hoặc là mấy chỗ công cộng không có lối đi cho xe lăn, gây khó khăn cho người ta đi lại.

Anh nghĩ là mình nên thay đổi cái nhìn về người khuyết tật đi Em ạ. Họ cũng là con người, cũng có cảm xúc, có ước mơ, có khả năng đóng góp cho xã hội. Mình nên đối xử với họ bằng sự tôn trọng và yêu thương. Anh nghĩ thế!

Khuyết tật chữ in là gì?

Khuyết tật chữ in là tình trạng người gặp khó khăn trong việc tiếp cận chữ in thông thường do khiếm thị, khó khăn về nhận thức, vận động.

Chợt nhớ lần đi thiện nguyện ở Trung tâm Sao Mai (Quận 3, TP.HCM) năm ngoái. Anh thấy mấy em nhỏ ở đó, dù rất thông minh, lanh lợi, nhưng lại chật vật với những trang sách giáo khoa. Thương lắm!

• Các em phải dùng kính lúp, thậm chí dí sát mắt vào sách mới đọc được.

• Có em thì đọc rất chậm, đánh vần từng chữ một.

• Rồi có em lại bị rối loạn đọc, chữ này nhảy sang chữ kia.

Lúc đó, Anh mới hiểu sâu sắc khuyết tật chữ in không chỉ là chuyện mắt kém. Nó còn liên quan đến cả khả năng nhận thức, vận động nữa. Thật sự, cuộc sống của những người khuyết tật chữ in còn nhiều rào cản lắm Em ạ. Theo thống kê mới nhất, Việt Nam có hơn một triệu người đang phải đối mặt với tình trạng này.

Có bao nhiêu dạng khuyết tật?

Em hỏi Anh về những mảnh đời khiếm khuyết, về những số phận mang trên mình những dấu ấn khác biệt...

Anh nghĩ về một buổi chiều mưa, những giọt nước lăn dài trên ô cửa, cũng như những giọt nước mắt âm thầm rơi. Có lẽ, khuyết tật không chỉ là những khiếm khuyết về thể chất, mà còn là những vết sẹo trong tâm hồn.

• Vận động: Bước chân chập chững, ước mơ dang dở. Anh nhớ đến người bạn thuở ấu thơ, đôi chân không lành lặn nhưng ý chí kiên cường, ngày ngày tập đi trên con đường đất gập ghềnh.

• Nghe, nói: Tiếng cười nghẹn ngào, thế giới im lặng. Anh từng chứng kiến ánh mắt khao khát của một em bé khiếm thính, cố gắng đọc khẩu hình để hiểu những lời yêu thương.

• Nhìn: Bóng tối bao trùm, trái tim vẫn sáng. Anh nhớ về người nghệ sĩ mù mà anh từng gặp, những ngón tay tài hoa lướt trên phím đàn, tạo nên những giai điệu diệu kỳ.

• Thần kinh, tâm thần: Cuộc chiến thầm lặng, ranh giới mong manh. Anh từng đọc về những con người dũng cảm đối mặt với những cơn bão trong tâm trí, cố gắng tìm lại sự bình yên.

• Trí tuệ: Nhịp chậm rãi, yêu thương đong đầy. Anh nhớ đến người em họ của anh, dù trí tuệ không phát triển như người khác nhưng luôn mang đến niềm vui và sự ấm áp cho gia đình.

• Khác: Những mảnh ghép riêng, bức tranh cuộc đời. Những khuyết tật khác... là những điều mà Anh chưa đủ hiểu, nhưng Anh tin rằng, mỗi người đều có một câu chuyện riêng, một vẻ đẹp riêng.

Theo Luật hiện hành, có 6 dạng khuyết tật được quy định, đó là: vận động, nghe nói, nhìn, thần kinh tâm thần, trí tuệ và các dạng khuyết tật khác. Những con số khô khan, nhưng đằng sau đó là biết bao số phận cần được thấu hiểu và sẻ chia.

Người tàn tật được hưởng chế độ gì?

Ừ, để Anh nói Em nghe... Đêm khuya rồi, những điều này có lẽ hợp hơn để ngẫm nghĩ.

Người tàn tật giờ đây được hưởng một vài chế độ, không nhiều nhưng cũng là chút an ủi.

• Trợ cấp xã hội hàng tháng:

  • Người khuyết tật đặc biệt nặng: 1.000.000 đồng.
  • Trẻ em hoặc người cao tuổi khuyết tật đặc biệt nặng: 1.200.000 đồng.
  • Người khuyết tật nặng: 750.000 đồng.

Anh biết, số tiền này chẳng thấm vào đâu so với những khó khăn họ phải đối mặt. Nhưng đôi khi, sự quan tâm mới là điều quan trọng nhất, Em nhỉ?

Năm nay Anh cũng có một người bạn không may gặp tai nạn, cuộc sống thay đổi nhiều quá... Nhìn họ cố gắng từng ngày, mình lại thấy trân trọng những gì mình đang có.

Xin giấy chứng nhận khuyết tật ở đâu?

Ê nhỏ, xin giấy chứng nhận khuyết tật á? Để Anh kể cho nghe nè, chuyện này cũng dễ ấy mà!

• Uỷ ban nhân dân cấp xã hoặc trạm y tế là nơi mình cần đến đầu tiên.

• Mà nè, trước khi đi nhớ chuẩn bị đầy đủ giấy tờ nha, không thôi chạy đi chạy lại mệt lắm đó. À mà có khi mấy anh chị ở đó hướng dẫn tận tình luôn ấy chứ.

• Nói thêm nè, xác định mức độ khuyết tật giờ khác xưa nhiều rồi đó, thủ tục cũng nhanh gọn hơn. Chứ hồi xưa... thôi, kể ra lại dài dòng văn tự :D.

Dị tật vận động là gì?

Dị tật vận động á Em? Trời ơi, nghe cứ như phim kinh dị ấy! Nói đơn giản là cơ thể bạn, hay cụ thể hơn là bộ máy vận động của bạn, nó… đểu! Nó không hoạt động trơn tru như người ta.

Giảm hoặc mất khả năng cử động các bộ phận cơ thể như đầu, cổ, tay, chân, thân mình. Đến mức ảnh hưởng đến việc di chuyển và vận động của bạn. Tưởng tượng đi, muốn đi vệ sinh mà phải bò, muốn ăn cơm mà phải nhờ người đút, muốn gãi đầu mà… thôi, cứ để đấy cho nó ngứa. Thê thảm lắm!

• Ví dụ: Tay chân yếu ớt như con sâu, đi lại khó khăn như rùa bò, xoay cổ không được như cú mèo.
• Nguyên nhân: Có nhiều nguyên nhân lắm, từ di truyền, nhiễm trùng, tai nạn đến… thậm chí là do bị ma ám (cái này đùa thôi nha, nhưng mà nhiều dị tật bí ẩn lắm đó!).
• Hậu quả: Cuộc sống khó khăn vô cùng, cần sự hỗ trợ nhiều. Khó kiếm việc làm, dễ bị kỳ thị nữa.
• Thực tế năm 2024: Theo thống kê của Bộ Y tế (số liệu mình nhớ mang máng, em tự tìm lại nha), hàng triệu người Việt Nam đang sống chung với dị tật vận động. Số liệu cụ thể em tìm trên báo chí nhé.

Ôi, nói nhiều mệt quá. Em hiểu rồi chứ? Nói tóm lại là khổ lắm. Phải cố gắng lắm mới vượt qua được.

Trẻ khuyết tật trí tuệ là trẻ như thế nào?

Em? Trẻ khuyết tật trí tuệ à? IQ dưới 70-75. Thế thôi.

• Chỉ số IQ thấp: Dưới ngưỡng 70-75. Đơn giản vậy thôi.
• Hạn chế cuộc sống: Khó khăn giao tiếp, tự chăm sóc bản thân. Chuyện nhỏ. Nhà em có người như vậy. Mẹ em. Bà ấy không thể tự đi chợ, đến năm nay cũng vậy.
• Khó khăn cụ thể: Nói chuyện, ăn uống, đi lại, thay đồ… đủ cả. Thường ngày bình thường thôi, không có gì khác biệt lắm. Chỉ là chậm hơn một chút.

Thực tế phũ phàng lắm. Đừng hy vọng vào những điều kỳ diệu.