Khuyết tật nhận thức là gì?

Khuyết tật nhẹ là gì?

Đệ hỏi khuyết tật nhẹ là gì hả? À dễ ợt, để Huynh nói cho nghe nè!

Khuyết tật nhẹ là khiếm khuyết một bộ phận nào đó trên cơ thể, nhưng không ảnh hưởng nhiều đến khả năng sinh hoạt hàng ngày. Ví dụ như bị tật ở tay, đi lại hơi khó khăn tí xíu, hoặc mắt hơi yếu nhưng vẫn nhìn thấy được… hiểu chưa? Như thằng bạn thân của tao hồi cấp 3 ấy, nó bị tật ở chân, đi lại hơi khập khiễng, nhưng vẫn chạy nhảy chơi thể thao được. Chạy thì không nhanh bằng người thường nhưng vẫn chơi được bóng đá, vẫn leo núi được.

Nó không thuộc diện nặng hay đặc biệt nặng đâu, đó chính là khuyết tật nhẹ. Năm nay nó 28 tuổi rồi, làm việc ở công ty thiết kế, lương cao lắm. Giỏi lắm nha, thiết kế game online, kiếm tiền nhiều lắm! Huynh ghen tị lắm!

• Không ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh hoạt, làm việc, học tập.
• Khó khăn nhất định trong một số hoạt động cụ thể.
• Không thuộc diện khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng.

Cái này Huynh nhớ hồi năm ngoái có gặp bác sĩ ở bệnh viện đã nói rõ ràng lắm rồi, nhưng Huynh quên mất phần giải thích chi tiết rồi. Lúc đó đang tập trung nghe về cái vụ bảo hiểm y tế nên… thôi kệ, chủ yếu là hiểu được thế là đủ rồi. Tóm lại, không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống là được. Đừng suy nghĩ nhiều làm gì. Nghe Huynh nói nhé!

Như thế nào là học sinh khuyết tật?

Học sinh khuyết tật là những bạn gặp khó khăn do khiếm khuyết về thể chất hoặc chức năng, cần hỗ trợ đặc biệt để học tập hiệu quả.

Đệ hỏi làm Huynh nhớ lại hồi Huynh dạy ở trường chuyên biệt Ánh Dương năm 2018. Có bé Minh, bị chậm phát triển trí tuệ, ngồi mãi không viết nổi chữ A. Huynh kiên nhẫn lắm, cầm tay bé nắn nót từng nét, cả buổi trời được đúng một chữ mà mồ hôi Huynh ướt đẫm lưng. Lúc đó Huynh nghĩ, học sinh khuyết tật đâu chỉ là "không theo được chương trình phổ thông", mà là cần một thế giới riêng để phát triển theo cách của mình.

• Hỗ trợ: Phương pháp giáo dục đặc biệt, thiết bị trợ giúp.
• Khó khăn: Khó khăn về thể chất, trí tuệ, giác quan, tâm lý, v.v.
• Quan trọng: Tạo môi trường hòa nhập, tôn trọng sự khác biệt.

Nhận thức kém là gì?

Đệ hỏi nhận thức kém là gì hả? Ôi trời, Đệ hỏi câu này Huynh tưởng dễ trả lời lắm chứ! Nhận thức kém là não Đệ đang nghỉ hè dài hạn ấy! Nó giống như chiếc máy tính của Đệ, RAM chỉ có 2GB, còn chạy cả game 4K, đương nhiên là lag thôi.

• Chậm hiểu, nói năng lơ mơ như cua bò ngang.
• Quên đồ như rổ rá cạp lại, chìa khóa để trên đầu mà vẫn không thấy.
• Giải quyết vấn đề thì chậm như rùa bò, đúng kiểu "nước đến chân mới nhảy".
• Học hành thì... nói chung là Huynh thấy thương Đệ lắm!

Năm nay, theo thống kê của Bộ Y tế (Huynh nhớ không lầm là con số 2023 nhé!), có tới 30% người trên 65 tuổi bị suy giảm nhận thức. Đó là chưa kể đến các bệnh lý khác gây ra tình trạng này, ví dụ như:

• Bệnh Alzheimer: Quên cả tên mình!
• Đột quỵ: Não bị tổn thương, nghĩ gì cũng khó.
• U não: Đau đầu dữ dội và rối loạn nhận thức.

Huynh nói thật nhé, Đệ nên đi khám bác sĩ ngay nếu thấy các dấu hiệu trên. Đừng để đến khi "cá đã chết mới tìm cách cứu vớt" nhé. Nhận thức kém không phải là chuyện nhỏ đâu! Nó ảnh hưởng cả cuộc sống của Đệ đấy! Cứ nghĩ đến việc đi đường mà quên mất mình đang đi đâu, rồi lại bị xe tông... Ôi thôi, Huynh không dám tưởng tượng nữa!

Như thế nào được coi là người khuyết tật?

Đệ hỏi, Huynh đáp.

Khuyết tật không phải là một định nghĩa cứng nhắc.

• Khiếm khuyết: Tổn thương thực thể, dấu vết chiến tranh.
• Suy giảm: Chức năng suy yếu, tuổi tác bào mòn.
• Khó khăn: Rào cản hòa nhập, xã hội tạo ra.

Đừng nhìn vào khiếm khuyết, hãy nhìn vào ý chí.

Khuyết tật và tàn tật khác nhau như thế nào?

Đệ à, ánh chiều buông xuống, nhuộm vàng cả sân nhà mình… nhớ lại lời Đệ hỏi, Huynh mới mường tượng ra…

Khuyết tật là chuyện cơ thể, như cánh chim thiếu một chiếc lông, hay đôi chân không đủ mạnh để phiêu du. Nó là sự giảm sút chức năng, cái thiếu hụt về thể chất hay tinh thần. Cái này, chỉ là bản thân nó thôi. Mình, năm nay 32 tuổi, bị cận thị nặng từ nhỏ, đó là một khuyết tật.

Nhưng tàn tật… trời ơi, nó rộng lớn hơn nhiều, như một vùng bóng tối bao phủ… Nó không chỉ là cái khuyết thiếu, mà còn là những bức tường vô hình, những rào cản xã hội… những ánh nhìn soi mói, những cơ hội vụt mất… Chính môi trường, xã hội mới là tác nhân đẩy khuyết tật thành tàn tật.

• Ví dụ: Mình bị cận thị nặng, đó là khuyết tật. Nhưng nếu xã hội không có những thiết kế thân thiện người khuyết tật, không có sách nói, mình sẽ khó khăn trong việc học tập, làm việc. Đó mới là tàn tật.

• Khác biệt then chốt: Khuyết tật là vấn đề cá nhân, tàn tật là vấn đề xã hội.

• WHO (2023) vẫn khẳng định điều này: Khuyết tật là sự giảm sút chức năng, tàn tật là sự bất lợi do môi trường gây ra.

Nghe buồn đúng không Đệ? Buổi chiều nay, gió nhẹ thổi qua, mang theo mùi hoa sữa… Huynh thấy lòng mình cũng man mác… như chính sự khác biệt giữa khuyết tật và tàn tật ấy.

Khuyết tật tâm lý là gì?

Đệ à, khuyết tật tâm lý… thật khó để nói… Nó… phức tạp lắm.

Nó không đơn giản là một cái nhãn, một cái gì đó dán lên người ta. Mà là cả một thế giới bên trong, một mớ hỗn độn cảm xúc, suy nghĩ, hành vi… giống như cái bóng của chính mình cứ bám riết không rời.

• Ví dụ như anh, bị rối loạn lo âu trầm trọng. Bắt đầu từ năm 2023. Cứ lo lắng, sợ hãi vô cớ, tim đập thình thịch suốt ngày. Ngủ không yên giấc, ăn không ngon miệng. Đi khám bác sĩ tâm lý ở bệnh viện Tâm thần tỉnh Đồng Nai.

• Cũng không phải lúc nào cũng vậy. Có khi ổn, có khi lại… tệ lắm. Tệ đến mức muốn… thôi. Nhưng rồi lại nghĩ đến mẹ, nghĩ đến em gái… nên cố gắng gượng dậy.

• Anh từng cố gắng tìm kiếm sự giúp đỡ, nhưng… khó lắm. Người hiểu mình ít, người không hiểu lại càng nhiều. Cái cảm giác cô đơn, lạc lõng ấy, nó cứ quấn lấy mình mãi. Cứ như là mình đang sống trong một thế giới khác.

Khuyết tật tâm lý, theo anh hiểu… là khi những vấn đề tâm lý ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của người đó. Làm cho họ không thể làm những việc mà người bình thường có thể làm dễ dàng. Làm việc, học tập, thậm chí cả những việc nhỏ nhặt nhất… cũng trở nên khó khăn.

Chuyện này liên quan đến xã hội nhiều lắm. Xã hội cần có cái nhìn bao dung hơn, thấu hiểu hơn. Đừng đánh giá người ta chỉ qua vẻ bề ngoài, qua những hành động của họ. Bởi vì, đằng sau những hành động đó, có thể là một nỗi đau mà người ta không thể nói ra được.

Thôi, khuya rồi, Đệ ngủ đi. Anh cũng mệt rồi. Nhớ giữ gìn sức khỏe nhé.