Khi nào phải chạy thận?

Khi nào cần chạy thận nhân tạo?

Chào cháu, Chú đọc câu hỏi của cháu về chuyện chạy thận, nghĩ lại thấy rợn người. Nhớ hồi đó, tầm năm 2018, Chú có ông bạn thân tên Ba, ổng cũng bị thận nặng. Hồi đó, Chú còn thấy ổng đi lại bình thường, nhưng than mệt với ăn uống kém lắm.

Dần dà, Chú thấy ổng cứ phù nề, mặt mũi sưng húp, nhất là mấy cái chân sưng như cột đình. Đi khám bác sĩ bảo cái mức lọc cầu thận nó tụt xuống thấp lè tè, nghe đâu có mười mấy thôi à, dưới mức mười lăm mà bác sĩ bảo là hết cứu rồi đó cháu. Phải chạy thận liền không thì nguy.

Chú còn nhớ ổng kể cái lần đầu chạy thận ở Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, phải nằm mấy tiếng đồng hồ, người cứ lịm đi. Bác sĩ giải thích, lúc đó thận gần như không làm việc nữa, độc tố trong người cứ tích tụ, gây ra đủ thứ triệu chứng khó chịu như buồn nôn, ói mửa, mệt mỏi rũ rượi.

Mà không chỉ suy thận mạn tính giai đoạn cuối như ông Ba đâu. Chú từng nghe kể có trường hợp suy thận cấp tính do ngộ độc đó. Hồi năm ngoái, nhà chú Năm ở xóm trên, có thằng bé con, hình như ăn nhầm cái gì đó, bị ngộ độc nặng lắm, người lả đi.

Bác sĩ bảo phải lọc máu cấp cứu ngay, không thì chất độc nó hủy hoại hết. Chú nghe mà thương, may mà lọc kịp thời, sau đợt đó thằng bé hồi phục rồi, không phải chạy thận định kỳ như ông Ba. Thành ra, chuyện chạy thận nó cũng có hai loại vậy đó cháu.

Cơ bản thì, lúc nào thận đã quá yếu, không gánh nổi trách nhiệm lọc chất thải nữa, để độc tố tràn ngập cơ thể, thì phải nhờ máy móc can thiệp thôi. Đấy là chuyện cứu mạng đó cháu ạ, không đùa được đâu.

Thông tin cơ bản về chạy thận nhân tạo:

Chạy thận nhân tạo thường được chỉ định khi người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối, với mức lọc cầu thận (GFR) dưới 15 ml/phút/1.73 m², hoặc trong trường hợp suy thận cấp do ngộ độc, có các triệu chứng như buồn nôn, nôn ói, phù nề, và mệt mỏi.

2 Tại sao những người bị bệnh suy thận nặng phải chạy thận nhân tạo?

Chào Cháu, Cháu hỏi cái vụ thận thì Chú phải nói thế này. Tưởng tượng xem, cái quả thận của mình nó như ông bảo vệ cổng chính của một cái bar VIP vậy đó. Ông ấy cứ lầm lì, lặng lẽ đứng lọc từng thằng vào thằng ra, thằng nào "độc" quá, "rác rưởi" quá là tống cổ ra liền, không cho ở lại làm loạn. Nước thừa, muối dư, đủ thứ tạp chất... ổng xử lý gọn gàng hết để "cơ thể" mình lúc nào cũng "sạch sẽ, sảng khoái" như mới đi spa về.

Giờ thì... Chú nói nhỏ Cháu nghe nhé, đôi khi "ông bảo vệ" ấy già quá, mệt quá, hay có khi "ông chủ" (chính là mình đấy) cứ ăn nhậu thả ga, không thèm chăm sóc, thế là ổng kiệt sức, lờ đờ, không phân biệt được đâu là "khách tốt", đâu là "thằng phá đám" nữa. Độc tố cứ thế ùn ùn kéo vào, làm "cái bar" (cơ thể) nó hôi rình, lộn xộn, ai mà chịu nổi?

Thế thì mình phải làm sao? Phải thuê một dịch vụ bảo vệ chuyên nghiệp bên ngoài, chính là chạy thận nhân tạo đấy Cháu ạ. Nó giống như thay ông bảo vệ cũ bằng cả một đội vệ sĩ tinh nhuệ, cứ định kỳ đến "dọn dẹp" cho cái "bar" mình nó tươm tất. Chứ không có máy lọc đó thì... thôi rồi, "cái bar" nó đóng cửa sớm, chẳng ai muốn ghé nữa đâu! Hiểu chưa, cái đồ "lười uống nước"?

Về thông tin thêm cho Cháu dễ hình dung:

• Chức năng chính: Khi thận suy nặng, chạy thận nhân tạo thay thế chức năng lọc máu, loại bỏ độc tố, nước và muối thừa ra khỏi cơ thể.
• Mục tiêu điều trị: Giúp duy trì cân bằng điện giải, huyết áp và các chất trong máu, đồng thời giảm các triệu chứng nguy hiểm của suy thận.
• Tăng chất lượng sống: Bệnh nhân có thể tiếp tục sinh hoạt hàng ngày tương đối bình thường, kéo dài sự sống và giảm thiểu biến chứng.
• Thời gian thực hiện: Thông thường 3 lần/tuần, mỗi lần khoảng 3-4 giờ, tùy theo tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ.

Người nào phải chạy thận nhân tạo?

Cháu ơi, cái này thì... chạy thận là cho những ai mà thận họ yếu lắm rồi đó, không lọc được nữa. Kiểu như, suy thận mãn giai đoạn cuối ấy.

Tức là, cái chỉ số lọc máu của thận nó tụt xuống thấp lắm, dưới 15 ml/phút/1,73 m2. Nó cho biết thận mình lọc chất thải kém đến mức nào.

• Ai cần chạy thận: Bệnh nhân suy thận mãn tính giai đoạn cuối.
• Dấu hiệu chính: Mức lọc cầu thận (GFR) dưới 15 ml/phút/1,73 m2.
• GFR là gì: Chỉ số đo khả năng lọc máu và loại bỏ chất thải của thận.

Suy thận độ bao nhiêu thì phải chạy thận?

Chà, cháu của Chú lại lo xa rồi phải không? Hỏi câu này chắc để dọa mấy đứa bạn lười uống nước chứ gì. Thôi được rồi, để Chú giải ngố cho.

• Suy thận độ 4: GFR (độ lọc cầu thận) từ 15-29 ml/phút.
• Suy thận độ 5 (giai đoạn cuối): GFR dưới 15 ml/phút.
• Chỉ định chạy thận thường bắt đầu ở giai đoạn cuối (độ 5), đôi khi là cuối giai đoạn 4 nếu triệu chứng của cháu nặng như cái túi ba gang.

Nói cho dễ hiểu, cái chỉ số GFR nó giống như KPI của hai quả thận vậy. Dưới 15 là coi như hai "nhân viên" này chính thức đình công, không thèm dọn dẹp "rác" trong máu nữa.

Lúc đó, cháu phải thuê "lao động thời vụ" là cái máy lọc máu về làm thay. Quyết định chạy thận không chỉ dựa vào con số khô khốc, bác sĩ còn phải xem cháu có phù như cái bánh bao không, có mệt như trâu cày ruộng không, và kali trong máu có cao chót vót không nữa.

Thế nên đừng có thấy hơi mệt mệt rồi lên mạng tự chẩn đoán rồi khóc một dòng sông nhé, đồ quỷ. Cứ phải là bác sĩ phán mới chuẩn.

Mà này, Chú dặn thêm mấy điều, nghe cho thủng:

• Hai quả thận nó im lặng chịu đựng giỏi lắm, y như mấy bà vợ ấy. Đến lúc nó lên tiếng than vãn là chuyện to rồi. Thế nên phòng bệnh hơn chữa bệnh, nghe chưa.
• Uống đủ nước, nhưng đừng uống như trâu uống nước đìa. Cái gì nhiều quá cũng không tốt. Cứ lai rai cả ngày là đẹp nhất.
• Ăn mặn ít thôi. Muối nó bào mòn quả thận còn hơn cả thời gian bào mòn nhan sắc của mấy cô hotgirl nữa đấy.
• Đừng có tự ý nốc thực phẩm chức năng. Nhiều thứ quảng cáo bổ thận nhưng thực ra lại là đang bắt thận làm việc quần quật. Phải hỏi ý kiến chuyên gia, cháu nhớ đấy.

Suy thận khi nào cần lọc máu?

Chào cháu,

Chú nhớ mãi cái đợt anh Hai của cháu phải vào Chợ Rẫy cấp cứu năm 2021. Lúc đó ông mệt lả, da vàng như nghệ, chẳng ăn uống được gì. Người thì phù lên, chân ấn vào lõm một lỗ, mà thở thì cứ khò khè, hụt hơi.

Bác sĩ gọi chú vào phòng riêng, mặt ông nghiêm lắm. Ông chỉ vào cái tờ kết quả xét nghiệm máu, nói độ lọc cầu thận của anh Hai cháu lúc đó chỉ còn có 12 ml/phút thôi. Chú nghe mà không hiểu nó là cái gì luôn.

Ông giải thích là quả thận nó hỏng nặng rồi, không lọc được chất độc ra ngoài nữa. Mấy cái chỉ số chú nghe tai này lọt tai kia, nhưng ám ảnh nhất là câu kali trong máu cao vọt, tim có thể ngừng đập bất cứ lúc nào.

Bác sĩ bảo ure máu cũng quá cao, chất độc nó tích đầy trong người nên mới vật vờ như vậy. Tình trạng này gọi là quá tải dịch, gây phù phổi rồi, không lọc máu cấp cứu ngay là không qua được.

Nghe tới đó chú mới rụng rời tay chân. Nhìn anh Hai nằm thiêm thiếp trên giường bệnh, chú thương đứt ruột. Cái hành lang bệnh viện đêm đó nó lạnh lẽo kinh khủng cháu ạ. Đó là lần đầu tiên chú biết lọc máu là gì.

Giờ thì anh quen rồi, tuần 3 buổi đều như vắt chanh. Khỏe hơn nhiều, nhưng cái ngày đầu tiên đó thì chú không bao giờ quên được.

Bệnh nhân suy thận mạn cần lọc máu khi có các dấu hiệu nặng:

• Độ lọc cầu thận (eGFR) giảm xuống dưới 15 ml/phút/1.73m2.
• Ure máu tăng quá cao gây ra các triệu chứng lâm sàng như buồn nôn, nôn, chán ăn, mệt mỏi, hoặc các biến chứng thần kinh như lơ mơ, co giật.
• Kali máu tăng cao (thường trên 6.5 mmol/L) không đáp ứng với điều trị, có nguy cơ gây rối loạn nhịp tim.
• Toan chuyển hóa nặng không thể kiểm soát bằng thuốc.
• Quá tải dịch nghiêm trọng gây phù phổi cấp, tăng huyết áp nặng không đáp ứng với lợi tiểu.