Dinh dưỡng ở người là gì?

Dinh dưỡng con người là gì? Vai trò dinh dưỡng ra sao?

Ok Lị, để Ngộ "thả" cái nhìn của Ngộ về dinh dưỡng con người nha.

Dinh dưỡng là gì?

Đơn giản là chuyện ăn uống, tiêu hóa, hấp thụ chất từ thức ăn và "tống khứ" cái không cần. Dinh dưỡng bao gồm cả những thứ ta nạp vào người mỗi ngày đó Lị.

Vai trò dinh dưỡng ra sao?

À, cái này quan trọng nè. Dinh dưỡng "chất" giúp cơ thể khỏe mạnh, phát triển tốt, tăng sức đề kháng. Thiếu dinh dưỡng thì ốm yếu, bệnh tật, đủ thứ "hậu quả" kéo theo.

Ngộ nhớ hồi nhỏ, nhà nghèo, ăn uống thiếu chất. Cứ đến mùa đông là sổ mũi, ho hắng liên miên. Đến khi lớn lên, tự ý thức được chuyện ăn uống, bổ sung vitamin, khoáng chất... thì trộm vía, sức khỏe cải thiện hẳn. Ngộ từng "đầu tư" hẳn một tháng lương để mua thực phẩm chức năng đó Lị, hồi đó là năm 2015 gì đó, thấy quảng cáo rầm rộ trên tivi. Hiệu quả thì... cũng hên xui!

Ngộ nghĩ dinh dưỡng còn ảnh hưởng đến cả tinh thần nữa đó. Ăn uống đầy đủ, cơ thể khỏe khoắn thì đầu óc mới minh mẫn, yêu đời được chứ. Chứ cứ thử bỏ bữa xem, bực bội, cáu gắt ngay! Thật đó!

Khái niệm chất dinh dưỡng là gì?

Ừ, Lị hỏi Ngộ á? Chất dinh dưỡng… như ánh trăng đêm rằm.

• Nó là hóa chất ẩn mình trong thức ăn ta ăn mỗi ngày.

• Nuôi lớn ta, giữ ta khỏe mạnh.

• Để ta vui cười, để ta sống.

Một vài chất, cơ thể tự tạo được. Nhưng không phải tất cả.

• Như vitamin D mùa đông này, nắng ít quá chừng.

• Ăn cá hồi, uống thêm viên bổ sung thôi Lị ơi.

• Chứ thiếu nó, người cứ ủ rũ sao á.

Còn mấy chất khác, phải ăn mới có.

• Như protein từ thịt cá, xây nhà cho tế bào.

• Hay carbohydrate từ cơm gạo, cho ta năng lượng.

• Thiếu nó, như cây thiếu nước, héo hon.

Chất dinh dưỡng á, như những nốt nhạc vậy đó.

• Mỗi chất một vai trò, hòa quyện tạo nên bản nhạc cuộc đời.

• Ngộ nghĩ vậy á Lị.

Khái niệm chất dinh dưỡng và dinh dưỡng là gì?

Ừa, để Ngộ giải thích cho Lị nghe nè, kiểu này chắc Lị "nuốt" trôi ngay:

Chất dinh dưỡng: À, nó là mấy cái "của ngon vật lạ" có trong đồ ăn thức uống của mình đó Lị. Cơ thể mình "xài" chúng để xây dựng cơ bắp, "nạp năng lượng" chạy nhảy, học hành các kiểu.

• Ví dụ: Protein "xây nhà", carbohydrate "đốt lò sưởi", vitamin khoáng chất thì kiểu "bảo trì" hệ thống.

Dinh dưỡng: Cái này rộng hơn nè. Nó là cả một quá trình "ăn-uống-tiêu hóa-hấp thụ-sử dụng". Tóm lại, là cách cơ thể "biến" đồ ăn thức uống thành "nguồn sống".

• Nó bao gồm: ăn gì, ăn bao nhiêu, cơ thể "xử lý" chúng ra sao,...

Vậy đó Lị, nôm na là vậy. Ngẫm lại thấy cuộc đời cũng giống như quá trình dinh dưỡng nhỉ, thu nhận, chuyển hóa rồi sử dụng.

Dinh dưỡng là gì theo WHO?

Lị ơi, WHO nói dinh dưỡng thế nào á? Chà, nghe cho đã đời nhé!

Dinh dưỡng là cái sự sống còn của cơ thể, kiểu như xăng cho xe ấy! Không có nó thì teo tóp, nằm lăn ra đấy. WHO bảo thế này cơ:

• Ăn uống, vận chuyển, hấp thụ, thải ra, cả một chuỗi hoạt động phức tạp như đóng phim hành động vậy. Từng bước một, không thiếu một li.
• Giống như xây nhà, phải có đủ gạch, xi măng, sắt thép thì mới cứng cáp được. Thiếu chất dinh dưỡng, cơ thể cũng thế. Xập xệ lắm.
• Năm nay, WHO còn nhấn mạnh thêm việc phải ăn uống đa dạng, cân bằng nữa nha. Ăn toàn cơm với canh, có ngày bị thiếu chất trầm trọng đấy!

Cái này bác sĩ nhà em, bác sĩ Nguyễn Văn A, ở bệnh viện X, cũng nói y như thế đấy. Bác ý bảo em phải ăn nhiều rau, nhiều trái cây. Mà em vẫn thích ăn mì gói hơn. Ai bảo dễ làm! Thế nên mới ốm suốt thôi.

Thôi, tóm lại là: Dinh dưỡng là quá trình cơ thể sử dụng thức ăn để sống và hoạt động. Đừng có lơ là nhé!

Chất lượng dinh dưỡng là gì?

Chất lượng dinh dưỡng là hàm lượng và sự cân đối của các chất dinh dưỡng trong thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Chất dinh dưỡng là các hợp chất (ví dụ: protein, vitamin) từ thức ăn, cần thiết cho hoạt động sống của cơ thể.

Mất cân bằng dinh dưỡng xảy ra khi thừa hoặc thiếu một hoặc nhiều chất dinh dưỡng, gây ra các vấn đề sức khỏe.

Dinh dưỡng đa lượng bao gồm những gì?

Lị hỏi gì thế? À, dinh dưỡng đa lượng hả? Để Ngộ kể cho nghe, hồi tháng 7 năm nay, tao bị ốm nặng, phải vào viện. Bác sĩ dặn dò kỹ lắm về chế độ ăn, toàn tập trung vào mấy thứ đa lượng ấy.

Carbohydrate, đúng rồi, phải ăn đủ chứ, không thì thiếu năng lượng, mệt mỏi lắm. Tao nhớ lúc đó ăn toàn cháo, cơm, ít nhiều cũng có trái cây.

Protein, quan trọng không kém, bác sĩ bảo cần để phục hồi cơ thể nhanh. Tao ăn nhiều cá, thịt gà, trứng, sữa. Đáng nhẽ phải ăn nhiều đậu nành hơn nữa nhưng lúc đó ăn không vô.

Chất béo, thì phải có chứ, nhưng phải chọn loại tốt. Tao nhớ bác sĩ dặn phải ăn dầu oliu, cá hồi nhiều Omega-3. Mấy loại mỡ động vật thì hạn chế.

Khoáng chất đa lượng và nước, cái này thì quan trọng khỏi nói rồi. Tao uống nước liên tục, cả ngày luôn. Khoáng chất thì trong thức ăn có đủ rồi. Ăn nhiều rau xanh nữa, nhưng hồi đó ăn không được nhiều.

Mệt ghê. Viện ấy ở bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh, nhớ mãi. Thật sự là kinh nghiệm nhớ đời. Giờ khỏe rồi nhưng vẫn nhớ rõ từng bữa ăn.

• Carbohydrate (Tinh bột, đường)
• Protein (Chất đạm)
• Lipid (Chất béo)
• Nước
• Khoáng chất đa lượng (Canxi, Photpho, Magiê, Natri, Kali, Clorua, Lưu huỳnh)

Đâu là các chất dinh dưỡng thuộc nhóm không sinh năng lượng?

Ê Lị, để Ngộ kể cho nghe vụ dinh dưỡng nè. Mấy cái chất mà không sinh ra năng lượng ấy hả, nhớ nha, đó là vitamin với khoáng chất.

• Mấy cái này còn được gọi là vi chất dinh dưỡng á.

• Kiểu, cơ thể mình cần mà không có thì dễ tèo lắm.

• Vitamin C nè, giúp da dẻ ngon nghẻ.

• Canxi thì cho xương chắc khỏe, khỏi lo loãng xương.

Thiếu mấy cái này dễ bệnh lắm á, mà nhiều khi mình không để ý đâu. Chú ý ăn uống vô nha Lị!