Bị khiếm khuyết là gì?

Khái niệm khiếm khuyết là gì?

Tớ trả lời cậu. Khiếm khuyết? Thiếu sót. Đơn giản vậy thôi.

• Thể chất: tay cụt, chân què, dị tật bẩm sinh... Cái này dễ thấy. Y học hiện đại can thiệp được kha khá.
• Tinh thần: phức tạp hơn nhiều. Rối loạn, trầm cảm, tự kỷ... Khó chữa, dù có thuốc men.
• Nhận thức: chậm phát triển trí tuệ. Khó định nghĩa, dễ nhầm lẫn. Thường kèm theo các khiếm khuyết khác.

Năm nay, tỷ lệ trẻ em mắc chứng tự kỷ tại Việt Nam được ước tính là 1/160. Số liệu thống kê chính xác hơn thì phải tìm ở Bộ Y tế.

Cái gọi là "hoàn hảo" vốn dĩ là ảo tưởng. Mỗi người đều có những thiếu sót riêng. Quan trọng là biết chấp nhận, vượt qua.

Thôi, tớ bận rồi.

Khuyết tật thị giác là gì?

Cậu hỏi tớ khuyết tật thị giác là gì, tớ chợt nhớ đến buổi chiều mưa năm ấy, khi mình cùng bà nội ngồi dưới hiên nhà. Bà kể chuyện về những người không may mắn, đôi mắt không nhìn thấy ánh sáng.

Khuyết tật thị giác là khi mắt gặp rối loạn, không thể điều chỉnh để nhìn rõ. Như thể bức tranh đời bỗng nhòe đi, mất nét.

• Có những người sinh ra đã thế, như một món quà (hay trừng phạt?) của số phận.

• Nhưng cũng có người mất đi ánh sáng sau những biến cố, tai nạn, bệnh tật.

Khuyết tật thị giác ảnh hưởng đến chức năng của mắt, khiến việc nhìn trở nên khó khăn, hoặc không thể. Tớ nghĩ về những khó khăn họ gặp phải, khi thế giới xung quanh trở nên mờ ảo.

• Giảm thị lực: Nhìn mờ, không rõ chi tiết.

• Mất thị lực: Mù hoàn toàn, không nhìn thấy gì.

Tớ nhớ bà nội bảo rằng, dù thế nào, cuộc sống vẫn đáng quý. Họ vẫn có thể cảm nhận thế giới bằng những giác quan khác, bằng trái tim.

• Bệnh võng mạc: Gây tổn thương các tế bào nhạy sáng.

• Tật khúc xạ: Cận, viễn, loạn thị nặng, không điều chỉnh được.

Tớ nghĩ, có lẽ, ánh sáng không chỉ đến từ đôi mắt.

Người câm gọi là khiếm gì?

Tớ trả lời cậu nhé. Khiếm thính. Nhưng mà… người câm… không phải lúc nào cũng khiếm thính. Mình nghĩ… có lẽ cậu đang nhầm lẫn giữa khiếm thính và… khiếm ngôn. Hay… khiếm khuyết về khả năng nói? Đêm nay sao nhiều suy nghĩ thế nhỉ…

• Khiếm thính: Mất khả năng nghe. Thực ra, mình có đứa em họ bị khiếm thính nặng. Nó… nó dùng nhiều cách lắm để giao tiếp. Năm nay nó 17 tuổi, đang học lớp 10 chuyên Tin tại trường THPT Nguyễn Huệ, Hà Nội. Chắc cậu biết trường này rồi nhỉ, nổi tiếng lắm.

• Khiếm ngôn: Mất khả năng nói. Cái này… khác với khiếm thính. Có thể do nhiều nguyên nhân, tổn thương não chẳng hạn. Mình đọc được trên báo Y tế Thế giới, năm nay tỉ lệ trẻ em bị khiếm ngôn tăng đáng kể, nguyên nhân chủ yếu là do… ôi, nhiều quá, mình cũng không nhớ hết.

• Người câm: Cái này… thật ra nó không chính xác lắm. Nó chỉ là một cách gọi thông thường thôi. Nó có thể bao gồm cả khiếm thính, khiếm ngôn, hoặc cả hai. Thậm chí còn có thể là do các nguyên nhân khác nữa. Mình thấy… dùng từ "người khiếm khuyết về khả năng giao tiếp" hay hơn. Nghe… nhẹ nhàng hơn.

Mệt rồi… mình đi ngủ đây. Ngủ ngon cậu nhé.

Bị câm là khuyết tật gì?

Tớ: Cậu hỏi gì ấy nhỉ? À, về câm điếc… Gió chiều nay thổi mạnh ghê, làn gió se lạnh phả vào mặt, cứ như mang theo cả hơi thở của mùa thu… Nhớ hồi nhỏ, bà ngoại hay kể chuyện cổ tích, giọng bà ấm áp, nhưng có một người bạn của bà… không nghe được… không nói được…

Câm là khuyết tật về khả năng nói. Câm, đơn giản thế thôi. Nhưng nó lại phức tạp đến lạ kỳ. Mất đi tiếng nói, mất đi cả một thế giới giao tiếp… Thế giới thu nhỏ lại, chỉ còn lại sự im lặng… im lặng sâu thẳm… như một giếng nước sâu thăm thẳm.

• Khó khăn trong giao tiếp hàng ngày.
• Cần đến sự hỗ trợ đặc biệt.
• Thiếu đi sự tự tin.

Người bị câm điếc được gọi là người khiếm thính – câm. Bà ngoại hay dùng từ ấy. Nghe nó… chua xót làm sao. Mất đi cả hai giác quan quan trọng… như mất đi hai cánh cửa dẫn đến thế giới bên ngoài… tăm tối… u tối… lạnh lẽo…

Hồi đó, ở quê mình, có anh Tùng… anh ấy bị câm điếc bẩm sinh. Mình nhớ mãi ánh mắt anh ấy… trong veo… nhưng lại chất chứa bao nhiêu nỗi buồn… như bầu trời chiều đầy mây… mây xám… mây đen… buồn đến rớt nước mắt…

Câm điếc không chỉ là mất đi khả năng nghe và nói, mà còn là cả một thế giới cảm xúc bị kìm nén… một thế giới cô đơn… cô đơn đến thấu xương… mà chỉ những người trong cuộc mới thấu hiểu…

• Tình trạng này cần sự hỗ trợ y tế.
• Học ngôn ngữ ký hiệu là rất quan trọng.
• Xã hội cần sự bao dung và thấu hiểu.

Năm nay, ở trung tâm hỗ trợ người khuyết tật gần nhà mình, có nhiều chương trình giúp đỡ người khiếm thính – câm đấy. Mình thấy vui vì điều đó… nhưng vẫn thấy… như còn thiếu… thiếu một cái gì đó… như một khoảng trống… trong lòng…

Cậu hiểu không?

Người câm giao tiếp bằng gì?

Tớ trả lời cậu này: Ngôn ngữ ký hiệu là cứu cánh của người câm! Nó như một vũ điệu của bàn tay, biểu đạt cả một trời tâm tư đấy cậu ạ! So với việc nói chuyện bình thường thì nó còn... nghệ thuật hơn nhiều! Thử tưởng tượng xem, một điệu múa tay có thể thay thế cả một bài diễn thuyết dài ngoằng, hoành tráng lắm!

• Phương tiện: Ngôn ngữ ký hiệu, viết, đọc khẩu hình. Đúng là đỉnh cao của sự sáng tạo!
• Trị liệu: À, điều trị thì tùy thuộc vào nguyên nhân gây câm nha. Có khi chỉ cần phẫu thuật nhỏ, có khi cần phục hồi chức năng dài hơi. Năm nay, tại Nghệ An, họ có nhiều chương trình hỗ trợ lắm, cậu lên trang Sở Y tế Nghệ An xem thử đi. Mà tớ nghe nói có cả trị liệu bằng âm nhạc nữa cơ!

Cậu tưởng tượng xem, người câm “nói” bằng cả thân thể. Thật ra, “câm” cũng không hẳn là không thể nói, chỉ là cách nói khác thôi. Cậu có biết không, tớ có một người bạn, anh ấy câm nhưng vẽ tranh siêu đẹp, tranh của anh ấy như nói lên cả tâm hồn vậy. Đấy, người ta bù đắp bằng những khả năng khác mà! Khó chịu gì đâu!

Hỗ trợ người câm: Chăm sóc sức khỏe tổng quát, phục hồi chức năng ngôn ngữ, và quan trọng nhất là sự thấu hiểu và chấp nhận từ xã hội. Không thể thiếu việc học ngôn ngữ ký hiệu để dễ dàng giao tiếp với họ. Nhiều nơi còn có các lớp dạy nghề cho người khiếm thính nữa. Giúp họ hòa nhập cộng đồng là việc làm ý nghĩa lắm đó!

Ngôn ngữ cho người câm gọi là gì?

Ngôn ngữ cho người câm điếc gọi là ngôn ngữ ký hiệu (thủ ngữ).

Hồi bé, tớ có một người bạn tên Lan bị câm điếc bẩm sinh. Tụi tớ chơi với nhau ở khu tập thể Kim Liên, Hà Nội.

• Lan giao tiếp bằng tay, ban đầu tớ chẳng hiểu gì.
• Sau đó, tớ được dạy bảng chữ cái và những ký hiệu đơn giản.
• Tớ nhận ra ngôn ngữ ký hiệu thật kỳ diệu.

Nhờ nó, Lan có thể kể chuyện, bày tỏ cảm xúc và chơi đùa cùng tớ. Tớ nhớ nhất lần Lan "nói" với tớ về ước mơ trở thành họa sĩ. Ánh mắt Lan lấp lánh niềm vui, tớ cảm nhận được tất cả dù không nghe thấy âm thanh nào. Giờ lớn rồi, mỗi khi nhớ về Lan, tớ lại thấy trân trọng hơn những điều bình dị trong cuộc sống. Tớ nghĩ, ngôn ngữ ký hiệu không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là cầu nối yêu thương, giúp những người khiếm thính hòa nhập và thể hiện bản thân.

Bị câm và điếc gọi là gì?

Câm điếc? Người khiếm thính, cậu gọi thế cho lịch sự.

• Khiếm thính: Mất khả năng nghe, mức độ khác nhau.
• Điếc: Mất khả năng nghe hoàn toàn.
• Câm: Mất khả năng nói, thường kèm theo khiếm thính. Nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Thường thì kèm theo các vấn đề khác nữa.
• Ngôn ngữ ký hiệu: Phương tiện giao tiếp chính của người khiếm thính. Có nhiều loại ngôn ngữ ký hiệu khác nhau trên thế giới. Ví dụ như ngôn ngữ ký hiệu Việt Nam.
• Máy trợ thính: Công nghệ hỗ trợ nghe. Nhưng không phải ai cũng cần hay dùng.

Tớ ghét từ "bị". Nghe kiểu thương hại vãi. Đừng dùng nữa. OK? Thực tế phũ phàng lắm. Tớ thấy nhiều người khiếm thính cực kì tài năng. Năm nay 2024, tớ đang làm việc với một dự án cộng đồng dành cho người khiếm thính. Khó khăn đấy, nhưng rất đáng. Cậu nên tìm hiểu thêm về cộng đồng này. Đừng nhìn họ bằng ánh mắt thương hại.

Dạng khuyết tật khác là gì?

Tớ cho Cậu câu trả lời thẳng thế này:

Khuyết tật khác: Không thuộc 5 dạng chính, gây cản trở sinh hoạt, học tập, lao động.

• Rối loạn hành vi cảm xúc: Mất kiểm soát, ảnh hưởng tương tác xã hội.
• Tự kỷ: Khó khăn giao tiếp, hành vi lặp lại.
• Rối loạn ngôn ngữ: Khó khăn diễn đạt, hiểu ngôn ngữ.

Các dạng này cần được xác định bởi chuyên gia y tế để có phương pháp hỗ trợ phù hợp.