Con bao nhiêu tuổi có quyền định đoạt tài sản riêng của mình?

Bao nhiêu tuổi được tự do định đoạt tài sản riêng?

Ông hỏi cái chuyện tuổi tác để định đoạt tài sản riêng đó hả? Thật ra, nói về cái quyền tự quản lý tài sản mình làm ra, thì luật nó ghi rõ là từ đủ 15 tuổi là được rồi đó Ông. Còn cái chuyện định đoạt thật sự, kiểu bán đi hay cho ai đó cái kiểu, thì phải đủ 18 tuổi Ông à, lúc đó mới coi là người trưởng thành hoàn toàn, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

Nói thật với Ông, tui thấy cái mốc 15 tuổi để tự quản lý đó, nó cũng là một cột mốc đáng để nhắc tới. Tui nhớ hồi đó thằng cháu tui, năm nó mười sáu, nó gom được ít tiền bán đồ linh tinh trên mạng, đâu đó gần 5 triệu. Nó cứ khư khư giữ lấy, đòi mua cái máy chơi game, mà ba mẹ nó ban đầu không chịu đâu.

Ông biết không, nó cứ cãi lấy cãi để là tiền nó tự làm ra, nó có quyền định đoạt. Mà thật ra lúc đó, nó chỉ là quản lý thôi, chứ kêu nó đem tiền đó đi mua đất hay làm gì to tát là ba mẹ nó vẫn phải can thiệp. Giống như nó muốn mua cái xe máy chạy vòng vòng, dưới 18 tuổi thì đâu có được, luật nó vậy rồi.

Cái khoản tự định đoạt này tui nghĩ nó không chỉ là tuổi tác đâu. Nó còn là cái sự chín chắn, cái kinh nghiệm sống nữa. Tui có đứa bạn, năm nó 20 tuổi, được ông bà nội cho miếng đất nhỏ ở Củ Chi, đâu đó chừng 300 mét vuông. Nó mới lớn, ham vui, nghe lời mấy đứa bạn rủ rê đầu tư vô cái vụ làm ăn nghe có vẻ hay ho lắm.

Nó cầm sổ đỏ đi cầm, vay tiền xong rồi ôm một cục nợ về. Mấy vụ đó là tui thấy, dù đủ tuổi, có quyền đó, nhưng cái đầu mình nó chưa đủ "nặng" để cân nhắc thì cũng dễ đi tong lắm. Lúc đó ba mẹ nó phải chạy vạy khắp nơi để gỡ cho nó đó. Thành ra, cái chuyện đủ tuổi hay không, nó còn là chuyện đủ khôn nữa, Ông nhỉ.

Cái luật thì nó rõ ràng rồi, 15 tuổi quản lý, 18 tuổi là được quyền định đoạt tương đối trọn vẹn, không còn phải lo ba mẹ can thiệp quá sâu nữa. Nhưng cái ý tui là, cái tuổi nó chỉ là con số trên giấy thôi. Quan trọng là mình có đủ hiểu biết, đủ trách nhiệm để gánh vác hậu quả từ những quyết định của mình hay không. Tui thấy nhiều khi người lớn còn vấp, nói gì mấy đứa trẻ hơn.

Con bao nhiêu tuổi khi sống cùng cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình?

Ông hỏi hả? Chuyện nghĩa vụ gia đình đó hả? Tui nói Ông nghe nè, từ đủ 15 tuổi đó Ông.

Mười lăm tuổi là phải lo cho nhà rồi đó, nghe ghê không? Tui nhớ hồi xưa tui 15 tuổi cũng chỉ lo học với đi chơi thôi à. Mà giờ luật là vậy, phải chăm lo, rồi có tiền thì đóng góp nữa chứ. Tính ra cũng đúng, con người ai cũng phải có trách nhiệm ha.

Ông nhớ con bé nhà bà Tư không? Mới 16 tuổi đi làm thêm quán cà phê, có tiền cái là đưa mẹ hết luôn. Tui thấy nó giỏi ghê. Thôi thì mình lớn rồi mình phải hiểu, đâu phải ai cũng sướng đâu.

Có mấy đứa nó cứ nghĩ 18 tuổi mới là người lớn thôi, đâu phải. Luật nó quy định khác mà. Nhiều khi tui cũng thắc mắc, 15 tuổi mà đã phải lo rồi, có nặng quá không? Nhưng mà thôi, quy định thì mình phải theo thôi.

Nè, tui tìm thêm được mấy cái này nè, ông coi thử:

• 15 tuổi trở lên, nếu sống chung với cha mẹ, thì phải chăm lo đời sống chung của gia đình. Cái này là trách nhiệm tinh thần, kiểu giúp đỡ việc nhà, quan tâm ba mẹ đó.
• Có thu nhập thì mới phải đóng góp vào việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình. Tức là không có tiền thì thôi, không ai bắt ép. Ví dụ tiền điện nước, gạo, đồ ăn hàng ngày.
• Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Điều 73 đó Ông. Quyền và nghĩa vụ của con. Nó ghi rõ ràng vậy luôn. Tui đọc qua thấy vậy.
• Cái này không phải là bắt buộc đi làm kiếm tiền đâu nha Ông, mà là nếu có tiền thì đóng góp. Giống như hồi đó tui làm thêm, cũng mua sữa cho em.
• Nói chung là pháp luật quy định để đảm bảo mọi thành viên trong gia đình đều có trách nhiệm, chứ không phải mỗi cha mẹ gánh hết. Đảm bảo mọi người cùng vun vén.

Bao nhiêu tuổi được đứng tên tài sản riêng?

Ông hỏi bao nhiêu tuổi đứng tên tài sản riêng? Từ đủ 15 tuổi, con tự quản lý tài sản. Dưới tuổi đó, cha mẹ đảm trách. Đó là Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định.

• Quyền sở hữu khác quản lý. Con sinh ra có thể sở hữu tài sản (thừa kế, tặng cho). Việc đứng tên sở hữu không giới hạn tuổi.
• Quản lý tài sản riêng của con:
  • Từ đủ 15 tuổi trở lên: Tự mình quản lý. Hoặc, có thể nhờ cha mẹ. Quyết định của con là chính.
  • Dưới 15 tuổi hoặc mất năng lực hành vi dân sự: Cha mẹ quản lý tài sản này.
• Giao dịch dân sự:
  • Con từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi khi thực hiện giao dịch dân sự, cần sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày.
  • Con từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký hoặc giao dịch cần có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.
• Cơ sở pháp lý:
  • Điều 76 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014: Quản lý tài sản riêng của con.
  • Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015: Năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên.

Con bao nhiêu tuổi thì khi định đoạt tài sản riêng của con cha mẹ phải xem xét nguyện vọng của con?

Lạ lùng Ông ạ, cái ranh giới của sự trưởng thành nó mong manh như sợi khói lam chiều. Tui cứ nghĩ mãi về con số chín, cái tuổi ngây ngô mà tiếng nói đã bắt đầu có chút trọng lượng. Chín tuổi, khi người ta muốn định đoạt chút tài sản riêng của nó, cái con heo đất mẹ cho, hay món tiền mừng tuổi, thì phải dừng lại một nhịp, phải lắng nghe.

Chỉ là xem xét nguyện vọng thôi, Ông. Nhưng nó đã là một sự công nhận rồi. Trước đó, mình như chiếc lá, gió đưa đi đâu thì đi. Mọi thứ người lớn làm đều là "vì lợi ích của con". Nhưng từ chín tuổi, cái "lợi ích" đó phải có thêm hình hài từ ước muốn non nớt của một đứa trẻ. Phải có thêm tiếng nói của nó, dẫu thì thầm.

• Cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý tài sản riêng của con dưới 15 tuổi có quyền định đoạt tài sản đó.
• Việc định đoạt tài sản phải vì lợi ích của con.
• Nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên thì khi định đoạt tài sản phải xem xét nguyện vọng của con.
• Tài sản riêng của con bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con.
• Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về việc quản lý tài sản riêng của con.

Khi nào con được tự mình quản lý tài sản riêng?

Từ 15 tuổi.

Tui tự quản, hoặc nhờ ba má trông nom. Đơn giản vậy thôi.

• Luật định rõ: Từ 15 đến dưới 18 tuổi, con có quyền tự quyết định phần lớn việc liên quan đến tài sản cá nhân.
• Phạm vi tài sản: Bao gồm tiền bạc, giấy tờ có giá, tài sản khác con có được do lao động, quà tặng, thừa kế.
• Đồng ý của cha mẹ: Đối với một số giao dịch lớn, con vẫn cần cha mẹ đồng ý. Tuy nhiên, quyền quản lý cơ bản là của con.
• Tuổi 18: Chính thức hoàn toàn tự do làm chủ tài sản.

Cũng như cây phải có rễ mới đơm hoa kết trái.

Tài sản riêng được xác định như thế nào?

Tui kể Ông nghe chuyện này. Tui nhớ hoài cái bữa ngồi cà phê cóc quận 3 với thằng Hùng. Hồi 2022, nó đang làm thủ tục ly dị, mặt mày phờ phạc, stress kinh khủng. Hai vợ chồng nó tranh chấp cái chung cư ở Bình Thạnh.

Cái căn đó tiền là ba má nó cho trước lúc cưới, chuyển khoản rẹt một cái. Nhưng cưới xong xuôi mới làm giấy tờ mua bán, đứng tên nó. Khúc đó vợ nó cũng bỏ tiền túi ra sắm sửa nội thất, trang trí lại nhà cửa.

Thế là to chuyện. Bà vợ nó khăng khăng đó là tài sản tạo lập trong hôn nhân, phải chia đôi. Cãi nhau lên bờ xuống ruộng. Luật sư vô nói chuyện mấy bận.

May mà thằng Hùng còn giữ hết giấy tờ sao kê ngân hàng. Ba má nó chuyển khoản cho tiền trước ngày nó đi đăng ký kết hôn mấy tháng lận. Bằng chứng về thời điểm nhận tiền đó cứu nó một bàn thua trông thấy. Tòa xử đó là tài sản riêng. Nó chỉ phải trả lại vợ nó phần tiền sắm nội thất thôi. Tui nghe mà thấy ngán giùm.

Tài sản riêng của vợ, chồng được xác định là:

• Tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn.
• Tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân.
• Tài sản có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng (ví dụ: dùng tiền riêng mua xe, thì chiếc xe là tài sản riêng).
• Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng sau khi đã chia (ví dụ: tiền lãi từ sổ tiết kiệm riêng).
• Tài sản được chia riêng cho vợ, chồng từ khối tài sản chung đã có thỏa thuận.
• Trang sức, tư trang cá nhân thông thường.

Khái niệm người chưa thành niên là gì?

Ông hỏi tui khái niệm người chưa thành niên hả? Trời đất ơi, nghe từ này là tui nhớ lại thằng cu An, cháu ngoại bà Năm đầu hẻm liền. Bữa đó, tầm tháng 7 năm ngoái, nó đi cái xe máy điện, không đội mũ bảo hiểm. Bị công an chặn lại ở ngã tư Lê Lợi - Nguyễn Huệ, gần chợ Bến Thành á. Tui thấy nó đứng đó, mặt mày xanh lè, sợ ra mặt. Tui chạy lại hỏi.

Nó mới 17 tuổi mấy tháng thôi, chưa đủ 18. Rõ ràng là chưa thành niên rồi, mà nó cứ nghĩ chạy xe điện thì không sao. Tui thấy thương nó, mà cũng phải giải thích cho nó hiểu. Bị phạt, răn đe rồi ba má nó lên bảo lãnh. Tội nghiệp thằng bé, cứ nghĩ mình lớn rồi, làm gì cũng được. Đâu phải, tuổi đó pháp luật còn lo cho nó nhiều lắm.

Vậy đó Ông, nói chung là người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi, vậy thôi. Nhưng mà, pháp luật nó rắc rối hơn nhiều. Nó phân loại rõ ràng từng khoản mục lận.

• Khái niệm chung:
  • Là người dưới 18 tuổi.
• Về năng lực hành vi dân sự độc lập (đủ điều kiện tự giao dịch, sở hữu tài sản):
  • Áp dụng cho người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, có thu nhập hoặc tài sản riêng, tự bảo đảm được nghĩa vụ dân sự.
• Về trách nhiệm hình sự (TNHS) khi phạm tội:
  • Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: Chịu TNHS về tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.
  • Từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi: Chịu TNHS về mọi tội phạm.
  • Luôn được xem xét giảm nhẹ hơn người đã thành niên.
  • Không áp dụng các hình phạt nghiêm khắc như tù chung thân, tử hình.