Ai là người đứng đầu công ty?

Chủ tịch HĐQT hay Giám đốc?

Xác định rõ ai là người đứng đầu công ty giúp doanh nghiệp hoạt động minh bạch và đúng pháp luật. Mỗi loại hình doanh nghiệp có cấu trúc quản lý và chức danh lãnh đạo khác nhau. Tìm hiểu chi tiết cơ cấu này để nắm rõ thẩm quyền pháp lý và trách nhiệm quản lý.

Câu trả lời thực tế: Ai là người đứng đầu công ty?

Câu hỏi này thường có nhiều hơn một lời giải thích hợp lý, phụ thuộc vào việc bạn đang xét khía cạnh luật pháp, sở hữu hay vận hành thực tế. Xét về mặt vận hành, Giám đốc điều hành (CEO) là chức vụ cao nhất trong công ty, có trách nhiệm lãnh đạo, quản lý và quyết định toàn bộ hoạt động kinh doanh hằng ngày.

CEO thường được bổ nhiệm và giám sát bởi Ban giám đốc và có trách nhiệm báo cáo trực tiếp cho cơ quan này. Khá là thú vị. Thực tế thì CEO đóng vai trò như nhạc trưởng điều phối mọi nguồn lực để đạt được mục tiêu chung.

Nói thật, trong nhiều năm tư vấn quản trị doanh nghiệp, tôi thấy vô số cuộc cãi vã nảy lửa chỉ vì không rõ ai mới là người chỉ huy thực sự. Giám đốc điều hành thường nắm khoảng 80-90% các quyết định vận hành hàng ngày của một doanh nghiệp. Họ là người trực tiếp chịu trách nhiệm với thị trường, khách hàng và nhân viên. Tuy nhiên, quyền lực của CEO không phải là vô hạn.

Chủ tịch HĐQT hay CEO đứng đầu công ty cổ phần?

Sự nhầm lẫn giữa vai trò của Chủ tịch Hội đồng quản trị và Giám đốc điều hành là điều cực kỳ phổ biến. Mọi người thường mặc định Chủ tịch luôn có quyền sinh sát. Nhưng dựa trên kinh nghiệm thực tiễn, vấn đề này lại phức tạp hơn một chút.

Chủ tịch Hội đồng quản trị là người đứng đầu cơ quan quản lý, đại diện cho quyền lợi của các cổ đông. Vai trò chính của họ là vạch ra định hướng chiến lược dài hạn và giám sát hoạt động của CEO. Ngược lại, CEO là người biến các chiến lược đó thành hành động thực tế. Ở khoảng 45% các doanh nghiệp lớn hiện nay, hai chức danh này được tách biệt hoàn toàn để đảm bảo tính minh bạch và tránh tập trung quyền lực vào một cá nhân.

Nhiều chuyên gia khuyên nên để một người kiêm nhiệm cả hai chức vụ để ra quyết định nhanh hơn. Nhưng thực tế thì sao? Việc kiêm nhiệm thường làm mất đi tính khách quan trong việc đánh giá hiệu quả kinh doanh. Bạn không thể tự giám sát chính mình một cách công bằng được.

Người đại diện theo pháp luật của công ty là ai?

Theo Luật Doanh nghiệp hiện hành, người đại diện pháp luật của công ty là ai sẽ là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp. Một công ty cổ phần hoặc công ty TNHH hoàn toàn có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật.

Nếu Điều lệ công ty không có quy định khác, chủ tịch hđqt hay ceo đứng đầu công ty sẽ đảm nhận vai trò này. Việc không xác định rõ người đại diện pháp luật trên giấy phép kinh doanh sẽ gây rắc rối cực lớn khi ký kết hợp đồng. Hãy cẩn thận. Chữ ký của người không đúng thẩm quyền có thể khiến toàn bộ giao dịch kinh tế trị giá hàng tỷ đồng bị vô hiệu.

Lưu ý đặc biệt đối với Công ty TNHH Một thành viên

Đa số các tài liệu quản trị đều tập trung phân tích công ty cổ phần mà bỏ qua loại hình cực kỳ phổ biến này. Đối với công ty TNHH một thành viên, cơ cấu chức vụ trong doanh nghiệp có những đặc thù riêng biệt.

Nếu công ty do một cá nhân làm chủ, Chủ tịch công ty chính là người có quyền quyết định cao nhất. Nếu công ty do một tổ chức làm chủ, chức danh cao nhất là Chủ tịch Hội đồng thành viên. Trong cả hai trường hợp, Chủ tịch có quyền bổ nhiệm hoặc thuê Giám đốc để điều hành công việc kinh doanh.

Tôi cũng từng mắc sai lầm ngớ ngẩn khi hỗ trợ một người bạn mở công ty TNHH. Anh ấy tự phong mình là Tổng giám đốc và nghĩ chức danh đó là lớn nhất.

Kết quả ra sao? Hồ sơ mở tài khoản ngân hàng bị từ chối thẳng thừng. Lý do là theo quy định của công ty, Chủ tịch công ty mới là người đại diện pháp luật duy nhất. Phải mất gần 2 tuần để chạy đôn chạy đáo làm lại toàn bộ giấy tờ. Một bài học đắt giá về việc không đọc kỹ luật lệ.

Tại sao việc xác định ai là người đứng đầu công ty lại quan trọng?

Sự rõ ràng trong cơ cấu chức vụ trong doanh nghiệp không chỉ là vấn đề danh xưng - nó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành và quản trị rủi ro pháp lý.

Khi một cuộc khủng hoảng truyền thông nổ ra, công chúng và đối tác sẽ nhìn vào ai? Chắc chắn là Giám đốc điều hành. Việc phân định rạch ròi quyền hạn giữa Ban giám đốc và Ban điều hành giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh nhạy hơn với các biến động thị trường. Nghiên cứu thực tiễn cho thấy các công ty có sự phân quyền minh bạch thường giảm thiểu được tới 30% rủi ro liên quan đến chậm trễ trong việc ra quyết định.

Chưa kể đến sự khác biệt về thuật ngữ quản trị. Bị bối rối bởi các thuật ngữ quản trị doanh nghiệp bằng tiếng Anh như Chairman, President, CEO là điều quá phổ biến. Việc dùng sai chức danh trên hợp đồng quốc tế có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Bảng so sánh quyền hạn các chức danh quản lý cấp cao

Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chairman)

- Chủ trì các cuộc họp HĐQT và giám sát trực tiếp CEO

- Thường không tham gia trực tiếp vào vận hành kinh doanh hàng ngày

- Đại diện cho quyền lợi của cổ đông, giám sát quá trình điều hành

- Định hướng chiến lược dài hạn, chính sách phát triển vĩ mô

Giám đốc điều hành - CEO (Khuyên dùng làm người đại diện vận hành)

- Quản lý toàn bộ nhân viên, các giám đốc bộ phận và chịu trách nhiệm trước HĐQT

- Điều hành liên tục, trực tiếp xử lý các vấn đề phát sinh mỗi ngày

- Lãnh đạo, quản lý và vận hành trực tiếp bộ máy công ty

- Quyết định các hoạt động kinh doanh hàng ngày, tài chính, nhân sự

Chủ tịch công ty (President - trong Công ty TNHH MTV)

- Bổ nhiệm, miễn nhiệm Giám đốc điều hành và các chức danh quản lý khác

- Có thể trực tiếp điều hành (kiêm nhiệm Giám đốc) hoặc thuê người khác

- Quyền lực cao nhất trong công ty do một cá nhân làm chủ

- Có toàn quyền quyết định mọi vấn đề về chiến lược, tổ chức và điều hành

Hành trình tái cấu trúc quyền lực tại TechViet

Minh, nhà sáng lập kiêm CEO của một startup công nghệ tại TP.HCM, luôn tự quyết định mọi việc trong 3 năm đầu khởi nghiệp. Khi công ty gọi vốn thành công 2 triệu USD, quỹ đầu tư yêu cầu phải thành lập Hội đồng quản trị và bổ nhiệm một Chủ tịch chuyên trách nhằm minh bạch hóa quản trị.

Ban đầu, Minh phản đối kịch liệt vì sợ mất quyền kiểm soát đứa con tinh thần của mình. Tháng đầu tiên làm việc dưới trướng Chủ tịch mới, anh liên tục căng thẳng và mệt mỏi. Mọi quyết định chi tiêu lớn đều phải chờ HĐQT phê duyệt, khiến tốc độ triển khai dự án bị chậm lại đáng kể.

Sự đột phá đến vào cuộc họp quý hai, Minh nhận ra mình không còn phải đau đầu tìm nguồn vốn hay loay hoay với các rắc rối pháp lý nữa. Vị Chủ tịch đã dùng uy tín và kinh nghiệm giải quyết 70% các gánh nặng ngoại giao đó. Minh nhận ra việc phân quyền không làm anh mất đi sức mạnh, mà giải phóng anh để tập trung hoàn thiện sản phẩm cốt lõi.

Sau 6 tháng tái cấu trúc, doanh thu của TechViet tăng trưởng mạnh mẽ do chất lượng dịch vụ được cải thiện rõ rệt. Đội ngũ nhân sự ổn định hơn, và Minh thừa nhận rằng một CEO giỏi cần biết lúc nào nên để HĐQT làm đúng vai trò của họ thay vì ôm đồm mọi thứ.