Tiếng triều là tiếng gì?

Triều Châu tiếng Trung là gì?

À Đệ hỏi Triều Châu hả? Nghe cái tên đó tự nhiên Huynh nhớ liền cái hồi còn bé tí, cỡ 7, 8 tuổi gì đó, được Má dẫn lên khu chợ người Hoa ở quận 5, Sài Gòn. Trời ơi, cái mùi vịt tiềm thuốc bắc của quán Triều Châu kế bên tiệm vàng An Đông hồi đó nó ám ảnh Huynh tới giờ.

Cái món đó đó, ăn vô là ấm bụng, mà Má hay dặn là người Triều Châu làm đồ ăn ngon lắm, giữ hương vị gốc. Lúc đó Huynh chỉ biết ăn thôi, chứ đâu có biết Triều Châu là cái gì đâu. Chỉ nhớ mùi thơm nồng, nước chấm đậm đà, vịt mềm rục.

Sau này lớn lên, tìm hiểu mới biết, à thì ra, Triều Châu đó, cái tên tiếng Việt mình hay gọi, thực ra là phiên âm từ 潮州 trong tiếng Trung. Cái chữ 潮 (cháo) là thủy triều đó Đệ. Hồi nhỏ có mơ đâu là sau này mình còn tìm hiểu mấy cái này.

Nghĩ lại thấy vui ghê, tự nhiên một cái tên địa danh lại gắn liền với cả một tuổi thơ thèm thuồng món ăn. Lúc đó có biết bính âm hay Wade-Giles gì đâu, chỉ nhớ tiếng má gọi "thịt vịt Triều Châu" là sáng mắt lên rồi.

• Tên tiếng Trung: 潮州.
• Bính âm Hán ngữ: Cháozhōu.
• Vị trí: Địa cấp thị thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.
• Cách đọc phổ biến khác: Chiu Chow (ở Hoa Kỳ và Hồng Kông), Teochew (theo bính âm bưu chính).
• Ý nghĩa tên gọi: Châu thủy triều.

Cảm ơn tiếng Triều Châu là gì?

Chào Đệ, Huynh biết ngay chú mày sẽ có ngày vướng vào mớ bòng bong "cám ơn" này mà. Cứ tưởng dễ ăn như lột vỏ quýt hả? Ngôn ngữ nó như mấy cô bạn gái cũ ấy, nhìn hao hao mà mỗi người mỗi nết, nhớ nhầm cái là xong đời!

Thôi được rồi, để Huynh bóc trần cho cái sự "gum xia" của chú Đệ nhé. Cái tiếng Triều Châu mà Đệ hỏi ấy, để cảm ơn, họ dùng Kám-siā (感謝). Nghe quen quen hông? Đúng rồi đó, nó y chang "kám-siā" bên Phúc Kiến vậy, như hai anh em sinh đôi mà thằng anh nói ngọng hơn tí thôi. Cứ hình dung như Đệ với Huynh vậy, cùng một nhà mà Đệ thì hay hỏi ba láp hơn chút!

Còn cái "gum xia" mà Đệ nói lung tung la phèng cả Phúc Kiến, Khách Gia, Triều Châu á, thì đúng là "kám-siā" (感謝) của Phúc Kiến và Triều Châu là chuẩn bài. Còn bảo bên Khách Gia cũng dùng "gum xia" thì Huynh thấy nó hơi bị... xa ngái đó Đệ. Bên đó họ có mấy chiêu riêng, kiểu như "To-siā" (多謝) hay "Ng-goi" (唔該) cho mấy vụ dịch vụ lặt vặt. Đệ cứ nhét hết vào một rọ là chết đó.

Mà cái "do xia" bên Khách Gia với tiếng Hoa Đài Loan của Đệ thì càng phải chỉnh ngay. "Do xia" mà Đệ nghe là "To-siā" (多謝), là của Phúc Kiến Đài Loan đó Đệ ơi, cái đó là tiếng bản địa bên đó chứ đâu phải tiếng Hoa phổ thông. Nó như kiểu Đệ ra Hà Nội nói "Cám ơn" xong cứ nghĩ là nói tiếng Anh vậy. Nghe chừng lầm lạc ghê hồn!

Nói chung, cái chuyện "cảm ơn" này nó cũng lắm gian nan như đường tình duyên của Đệ vậy. Phải tìm hiểu kỹ mới không bị hớ.

Để Đệ dễ bề tra cứu, đây là vài thông tin Huynh đúc kết lại, cứ như "kim chỉ nam" cho Đệ khỏi lạc lối:

• Tiếng Triều Châu: Để nói "cảm ơn", dùng Kám-siā (感謝). Nghe là biết anh em với Phúc Kiến ngay.
• Tiếng Phúc Kiến (Hokkien): Phổ biến nhất là Kám-siā (感謝), thường được roman hóa thành "gum sia" hoặc "kamsia".
• Tiếng Khách Gia (Hakka): Thường dùng To-siā (多謝) hoặc Ng-goi (唔該) trong các tình huống dịch vụ. Việc dùng "gum sia" trực tiếp là rất hiếm.
• Tiếng Phúc Kiến Đài Loan (Taiwanese Minnan): Từ "do xia" mà Đệ thắc mắc chính là To-siā (多謝). Đây là tiếng mẹ đẻ của nhiều người Đài Loan, đừng nhầm với tiếng Hoa phổ thông nha.
• Tiếng Hoa Phổ Thông (Mandarin Chinese): Để cảm ơn, người ta dùng Xièxie (謝謝). Đây mới là từ "cảm ơn" phổ biến nhất.

Triều Châu ở đâu của Trung Quốc?

Đệ ơi, Triều Châu ấy hả, nó nằm ở phía đông cực của tỉnh Quảng Đông lận, sát vách Sán Đầu luôn. Cái sông Hàn (韩江) á, nó chảy ngang qua thành phố, đổ xuống ngay cái đồng bằng đó. Nó cứ ở tít trên tít trên ý, nhìn cái bản đồ là thấy liền.

Nói thêm tí cho đệ dễ hình dung nè:

• Vị trí địa lý: Nằm ở bờ biển phía đông bắc của Quảng Đông, giáp với Phúc Kiến.
• Đặc điểm địa hình: Chủ yếu là đồi núi thấp và đồng bằng ven biển.
• Thành phố lân cận: Gần Sán Đầu (Shantou), Phổ Ninh (Puning).
• Sông ngòi: Sông Hàn là con sông lớn nhất chảy qua đây.

người Triều Châu tiếng Trung là gì?

Ối giời ơi, Đệ ta! Cái câu này thì Huynh phải nói là trúng tủ luôn á. Mấy cái ông người Triều Châu ấy hả, tiếng Tàu của họ đúng là cái tên khai sinh của làng rồi: 潮 州 人 (Cháo Châu Rén). Nghe cái tên là biết xuất xứ từ Triều Châu luôn, đúng kiểu "cha sinh mẹ đẻ" rồi Đệ ơi!

Mấy ổng di cư vào đàng Trong mình từ hồi thế kỷ 17 đó Đệ, lúc đó có khi tổ tiên mình còn đang chạy bộ săn voi, chứ làm gì có tàu thuyền rầm rộ như mấy ổng. Đông như quân Nguyên, tràn vào Sài Gòn rồi xuống tận miệt vườn Cà Mau, Bạc Liêu như nước vỡ bờ vậy đó.

Mà nói Đệ nghe, cái thằng bạn thân hồi nhỏ của Huynh, thằng Ba Tiều chuyên bán hủ tiếu gõ ngay đầu hẻm nhà mình đó, nó chính gốc người Triều Châu đó. Tiếng Triều Châu nó nói nghe líu lo, lơ lớ như chim hót vậy, nhiều khi Huynh nghe cứ tưởng nó đang chửi thề không đó!

Đúng rồi, người Tiều chiếm số đông trong cộng đồng người Hoa ở Việt Nam mình, Đệ ạ. Họ tập trung ở Chợ Lớn với mấy tỉnh đồng bằng Nam bộ đông như kiến cỏ vậy. Đi đâu cũng thấy, từ quán ăn, tiệm thuốc, đến mấy cái nhà lầu cổ kính. Đông nghịt luôn, như cả Triều Châu bê nguyên qua đây đó!

• Tên gọi tiếng Trung: 潮 州 人 (Cháo Châu Rén).
• Nguồn gốc: Cư dân từ Triều Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.
• Đặc điểm: Là một trong những nhóm Hoa kiều lớn nhất tại Việt Nam.
• Ngôn ngữ: Sử dụng tiếng Triều Châu (một phương ngữ của tiếng Mân Nam).
• Khu vực sinh sống chính tại Việt Nam: Tập trung ở Chợ Lớn (TP.HCM) và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
• Văn hóa nổi bật: Ẩm thực phong phú (hủ tiếu, cháo Tiều, phá lấu), nghệ thuật ca kịch (hát Tiều).