Thế nào là bảo tồn động vật hoang dã?

Bảo tồn động vật hoang dã là gì? Mục đích và ý nghĩa của việc này?

Chào bạn, để Tôi chia sẻ với bạn vài dòng tâm huyết về bảo tồn động vật hoang dã, một chủ đề mà Tôi luôn trăn trở.

Bảo tồn động vật hoang dã là gì?

Bảo tồn động vật hoang dã là nỗ lực bảo vệ các loài động vật hoang dã và nơi chúng sinh sống.

Mục đích và ý nghĩa của nó, theo cái nhìn của Tôi:

Thật ra, bảo tồn không chỉ là giữ lại mấy con thú trong rừng đâu bạn ạ. Với Tôi, nó còn là một hành trình.

Mục đích chính là bảo vệ sự đa dạng sinh học, đảm bảo cho hệ sinh thái khỏe mạnh, cân bằng. Tôi còn nhớ hồi bé, xem mấy chương trình về rừng Amazon, thấy người ta bảo nếu một loài biến mất, cả khu rừng sẽ bị ảnh hưởng. Lúc đó Tôi còn bé tí, chưa hiểu gì. Giờ thì Tôi thấm lắm.

Bảo tồn có ý nghĩa to lớn lắm bạn ơi. Đơn giản nhất là giúp cân bằng sinh thái, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên. Rồi xa hơn, nó còn liên quan đến cả văn hóa, du lịch nữa đó.

Năm ngoái, Tôi có dịp đi Cát Tiên, thấy mấy anh kiểm lâm vất vả tuần tra, bảo vệ từng gốc cây, Tôi mới hiểu, bảo tồn đâu chỉ là mấy con số trên giấy, nó là cả một sự hi sinh thầm lặng.

Làm sao để bảo tồn động vật hoang dã?

Bảo tồn động vật hoang dã là một câu chuyện dài, bạn ạ. Nó không chỉ đơn giản là không cưỡi voi hay lạc đà. Nó là cả một hệ thống phức tạp, đòi hỏi sự nỗ lực từ nhiều phía. Mà nghĩ cũng buồn cười, con người tự cho mình là "loài thống trị" rồi đi bảo tồn những sinh vật khác. Đôi khi tôi tự hỏi, ai mới cần được bảo tồn?

Về việc cưỡi voi, lạc đà, tôi hoàn toàn đồng ý với bạn. Đằng sau những bức ảnh check-in sang chảnh là cả một câu chuyện buồn về sự ngược đãi động vật. Họ bị giam cầm, bị huấn luyện bằng bạo lực để phục vụ nhu cầu giải trí của con người. Ngẫm mà xem, bản chất hoang dã của chúng bị tước đoạt chỉ để đổi lấy vài đồng tiền. Đôi khi sự ích kỷ của con người thật đáng sợ. Hồi tôi đi Thái Lan, thấy mấy con voi bị xích, nhìn mà xót.

Vậy, làm sao để bảo tồn động vật hoang dã?

• Hạn chế du lịch liên quan đến khai thác động vật: Không chỉ cưỡi voi, lạc đà, mà còn cả việc xem xiếc thú, chụp ảnh với hổ, v.v... Năm ngoái tôi xem một bộ phim tài liệu về ngành công nghiệp du lịch động vật, đúng là ám ảnh.
• Ủng hộ các tổ chức bảo tồn: Có rất nhiều tổ chức phi chính phủ đang hoạt động tích cực để bảo vệ động vật hoang dã. Đóng góp một chút thôi cũng là giúp đỡ rồi, bạn nhỉ? Tôi hay ủng hộ WWF, thấy cũng ổn.
• Giảm thiểu tác động đến môi trường: Rác thải nhựa, ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu... tất cả đều ảnh hưởng đến môi trường sống của động vật. Mà môi trường sống của chúng cũng chính là của chúng ta thôi. Năm kia nhà tôi chuyển sang dùng túi vải, cũng là góp một phần nhỏ.
• Nâng cao nhận thức: Chia sẻ thông tin về bảo tồn động vật với bạn bè, người thân. Giáo dục thế hệ sau về tình yêu thiên nhiên. Tôi nhớ hồi bé hay đọc sách về động vật, mê lắm.
• Không tiêu thụ các sản phẩm từ động vật hoang dã: Nói không với sừng tê giác, mật gấu, ngà voi... Những thứ này vừa đắt đỏ, vừa tiếp tay cho nạn săn bắt trộm. Hồi trước tôi có ông chú mê đồ cổ làm từ ngà voi, giờ nghĩ lại thấy cũng tội.

Bảo tồn động vật hoang dã không phải là việc của riêng ai. Đó là trách nhiệm của tất cả chúng ta. Mỗi hành động nhỏ đều có ý nghĩa. Biết đâu đấy, một hành động nhỏ hôm nay có thể thay đổi cả thế giới ngày mai. Nghe hơi sến súa nhưng mà đúng là vậy.

Bảo tồn động vật hoang dã có ý nghĩa gì?

Bảo tồn động vật hoang dã? Ôi trời, câu hỏi này lại gợi nhớ đến chuyến đi tình nguyện của mình ở Vườn Quốc gia Cúc Phương, Ninh Bình hồi hè năm 2021. Mình nhớ lúc đó, cái nắng như thiêu đốt, mồ hôi nhễ nhại. Mục đích chính là hỗ trợ công tác nghiên cứu về loài voọc mông trắng. Cực lắm, leo núi suốt ngày, đi theo các anh chị nghiên cứu, ghi chép dữ liệu. Nhưng được chứng kiến những chú voọc nhỏ xíu bám chặt vào mẹ, mình thấy… hạnh phúc lắm.

Ý nghĩa của việc bảo tồn động vật hoang dã? Nó không chỉ đơn giản là giữ gìn những loài vật dễ thương. Nó là bảo vệ cả hệ sinh thái, một mạng lưới phức tạp mà mỗi loài đóng vai trò quan trọng. Nếu một mắt xích bị đứt, cả hệ thống sẽ bị ảnh hưởng. Đấy là chưa kể đến giá trị kinh tế, du lịch, khoa học…

• Đa dạng sinh học: Giữ gìn sự đa dạng sinh học, không chỉ động vật mà còn thực vật, vi sinh vật…
• Cân bằng sinh thái: Mỗi loài đều có vai trò trong hệ sinh thái. Mất loài này ảnh hưởng đến loài khác.
• Nguồn tài nguyên: Nhiều loài có giá trị kinh tế, dược liệu, khoa học…
• Giá trị văn hoá: Nhiều loài động vật gắn liền với văn hoá của nhiều vùng miền.

Mà nói thật, khi ở Cúc Phương, mình mới hiểu sâu sắc điều đó. Thấy cái cách các anh chị ấy miệt mài theo dõi, bảo vệ từng cá thể, mình mới thấm thía trách nhiệm của con người đối với thiên nhiên. Lúc đó mình thấy mình nhỏ bé lắm, nhưng cũng tự hào vì góp được một phần nhỏ bé vào việc này. Giờ nghĩ lại vẫn thấy… xúc động. Mình còn giữ mấy tấm ảnh chụp voọc con nữa, dễ thương vô cùng! Đấy là động lực để mình tiếp tục ủng hộ các hoạt động bảo tồn động vật hoang dã.

Tại sao các loài động vật lại tuyệt chủng?

Bạn à, động vật tuyệt chủng... nghe mà xót xa. Tưởng tượng một thế gii vắng bóng tiếng hót, vắng bóng những bước chân hoang dã... Chạnh lòng lắm.

Nguyên nhân chính là con người, bạn biết không? Dân số tăng, nhu cầu tăng... Rừng bị chặt, biến thành nhà máy, thành phố. Đất đai bị xâm lấn, biến thành nông trại. Nơi sống của muôn loài cứ thế thu hẹp dần. Tôi nhớ hồi bé hay theo bố vào rừng chơi, giờ thì khu rừng ấy chỉ còn là bãi đất trống trải dài, nhìn mà xót xa.

• Tăng trưởng dân số và nhu cầu con người: Càng đông người, càng cần nhiều tài nguyên. Đất để ở, thức ăn, quần áo... tất cả đều lấy từ thiên nhiên. Động vật bị săn bắt quá mức, môi trường sống bị phá hủy. Hồi đó, tôi nhớ nhà tôi hay mua gỗ từ rừng về làm nhà, đóng bàn ghế. Bây giờ thì toàn đồ công nghiệp. Nghĩ lại thấy thương những cánh rừng.
• Ô nhiễm môi trường: Khói bụi, rác thải, hóa chất... Tất cả đầu độc không khí, nước và đất. Động vật nhiễm độc, chết dần chết mòn. Năm ngoái, tôi có đi biển Nha Trang. Nhìn nước biển đục ngầu, rác thải trôi nổi mà buồn.
• Biến đổi khí hậu: Trái đất nóng lên, băng tan, mực nước biển dâng... Môi trường sống của động vật thay đổi quá nhanh, chúng không kịp thích nghi. Mùa hè năm nay nóng kinh khủng, tôi ở Sài Gòn mà cứ như đang ở trong lò lửa. Không biết động vật hoang dã chịu đựng thế nào.

Động vật tuyệt chủng là một mất mát to lớn. Chúng ta phải hành động ngay bây giờ để bảo vệ những loài sinh vật còn lại. Dù chỉ là những hành động nhỏ thôi, như hạn chế sử dụng túi ni lông, tiết kiệm nước, trồng thêm cây xanh... Cũng góp phần bảo vệ hành tinh này, bảo vệ ngôi nhà chung của chúng ta và muôn loài.

Săn bắt động vật hoang dã quá mức dẫn đến hậu quả gì?

Bạn hỏi hậu quả của săn bắt động vật hoang dã quá mức à? Ôi thôi, thảm họa chứ chẳng chơi! Nghe xong bạn muốn lập tức đi ăn chay trường luôn ấy chứ.

Mất cân bằng sinh thái là cái chắc rồi. Tưởng tượng xem, giống như một dàn nhạc giao hưởng, thiếu mất vài nhạc cụ quan trọng thì còn hay ho gì nữa? Mất loài này, ảnh hưởng đến loài kia, cứ thế dây chuyền, cuối cùng cả hệ sinh thái chao đảo. Giống như vụ tôi đi chơi ở vườn quốc gia năm ngoái, thiếu mất cả đàn khỉ, thấy thiếu thiếu, buồn buồn, không có sự ồn ào náo nhiệt thường thấy.

• Loài này tuyệt chủng, loài kia sinh sôi nảy nở không kiểm soát. Ví dụ như hổ mất đi, lợn rừng lại làm bá chủ, phá hoại nương rẫy người dân. Đến lúc đó, người ta lại đi săn lợn rừng, tạo thành vòng luẩn quẩn. Chuột, châu chấu là minh chứng rõ ràng nhất.
• Bệnh dịch lan tràn. Động vật hoang dã là nguồn mang mầm bệnh đấy bạn ạ! Mất cân bằng, mầm bệnh dễ dàng lây lan sang người. Chuyện này không đùa được đâu.
• Thiệt hại kinh tế. Du lịch sinh thái sụt giảm, nguồn thu từ các sản phẩm từ động vật hoang dã mất đi. Nhà tôi làm du lịch sinh thái ở Nha Trang, biết rõ điều này.
• Mất đi giá trị di sản. Những loài động vật quý hiếm tuyệt chủng là mất đi một phần lịch sử, một phần văn hoá. Giống như mất đi một bức tranh quý giá vậy.

Nói tóm lại, săn bắt quá mức là thảm họa toàn diện, không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đến kinh tế và xã hội. Chuyện này không đơn giản chỉ là "săn vài con thú" đâu nha. Đó là một vấn đề nghiêm trọng cần được giải quyết ngay lập tức. Bạn hiểu chứ? Không thì... thôi, tự bạn tìm hiểu thêm nhé! Tôi bận rồi!

Là học sinh em sẽ làm gì để góp phần bảo vệ động vật hoang dã?

Là một học sinh, việc bảo vệ động vật hoang dã với tôi không chỉ là trách nhiệm, mà còn là một phần tình yêu dành cho thiên nhiên. Những cánh rừng già âm thầm, những dòng sông chảy róc rách… Tất cả đều là nhà của chúng. Tôi sẽ làm gì sao? Cái cảm giác nhẹ tênh khi nghĩ về nó, như làn gió chiều thổi qua tóc.

• Thu gom rác thải: Nhặt từng mảnh vụn chai nhựa trên bãi biển gần nhà mình, hồi hè vừa rồi. Từng chút một, dọn dẹp những gì con người vô tình để lại, những vết tích tàn phá vô tâm. Mỗi hành động nhỏ bé ấy, như thể mình đang gỡ những sợi tơ rối, giúp thiên nhiên thở nhẹ hơn. Biết bao nhiêu là rác, phải mất cả tiếng đồng hồ đấy.

• Trồng cây: Mấy chục cây xanh nhỏ xíu, giống như những mầm sống yếu ớt, nhưng lại mang sức mạnh kỳ diệu. Hôm đó, cùng lớp mình tham gia buổi trồng cây ở khu bảo tồn, nắng gắt lắm, nhưng mồ hôi nhễ nhại vẫn thấy vui. Những chồi non bé nhỏ ấy, sau này lớn lên sẽ che chở cho muôn loài.

• Tham gia các hoạt động: Năm ngoái, mình tích cực tham gia chiến dịch “Chung tay bảo vệ tê giác” do trường tổ chức. Được học hỏi nhiều điều mới mẻ. Cảm xúc lúc ấy vỡ òa, như thể được sống trong một thế giới khác, đầy ắp tình yêu thương.

• Tuyên truyền: Viết bài, vẽ tranh, chia sẻ với bạn bè… Những lời nói nhẹ nhàng nhưng đầy tâm huyết, gieo vào lòng mọi người hạt giống yêu thương, bảo vệ động vật hoang dã. Chỉ cần một người thôi, chỉ cần một hành động nhỏ thôi, cũng có thể làm thay đổi cả thế giới. Mình tin vào điều đó.

Mọi nỗ lực dù nhỏ bé, đều góp phần tạo nên một bức tranh lớn về bảo vệ động vật hoang dã. Đó là trách nhiệm của mỗi người, của cả thế hệ húng ta. Tương lai của hành tinh này, nằm trong tay chúng ta đấy!

Động vật hoang dã có lợi ích gì?

Bạn hỏi về lợi ích của động vật hoang dã hả? Thú vị đấy! Vai trò của chúng trong hệ sinh thái quan trọng lắm. Mình từng đọc một bài báo nghiên cứu về điều này, hay lắm!

• Cân bằng sinh thái: Động vật hoang dã, từ loài nhỏ nhất đến loài lớn nhất, đều có vai trò trong chuỗi thức ăn. Mất một mắt xích thôi cũng đủ ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn bộ hệ sinh thái. Nghĩ mà xem, nếu không có loài này, loài kia sẽ bùng nổ dân số, phá vỡ cân bằng tự nhiên. Thật là một hệ thống phức tạp và tinh tế!

• Dịch vụ hệ sinh thái: Nhiều loài đóng góp vào thụ phấn cây trồng, phân tán hạt giống, duy trì độ phì nhiêu của đất. Hình dung xem, nếu không có ong, mùa màng sẽ ra sao? Mình thấy điều này rất thú vị, cả một hệ sinh thái phức tạp vận hành nhịp nhàng!

• Giá trị kinh tế: Du lịch sinh thái, săn bắn có kiểm soát (ở một số vùng), thậm chí cả nghiên cứu khoa học đều mang lại lợi ích kinh tế. Năm ngoái mình đi du lịch vườn quốc gia Cúc Phương, thấy rõ điều này. Tuyệt vời!

Bảo vệ động vật hoang dã là bảo vệ chính chúng ta. Đấy là chân lý không thể chối cãi. Mình thấy việc bảo tồn thiên nhiên không chỉ là trách nhiệm của các nhà khoa học mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân. Đấy, nói đến đây mình lại nhớ đến chuyến đi thực tế hồi đại học, nhóm mình phải nghiên cứu về sự đa dạng sinh học ở một khu rừng nguyên sinh. Mệt nhưng mà đáng nhớ.

Việt Nam có bao nhiêu khu bảo tồn động vật hoang dã?

34 khu bảo tồn thiên nhiên? Ôi trời, nhiều thế! Nhưng mà… Chỉ có 23 khu bảo tồn động vật hoang dã thôi à? Hồi nhỏ mình cứ tưởng nhiều hơn cơ. Lúc đó mình đọc sách, thấy hình ảnh hổ, voi, rừng rậm… mơ ước được đi hết tất cả.

• 23 khu bảo tồn động vật hoang dã ở Việt Nam (tháng 1/2023). Số liệu này mình nhớ chính xác đấy, xem lại báo cáo rồi. Mấy con số cứ lộn xộn trong đầu.
• Cái này quan trọng này: Bảo vệ đa dạng sinh học. Chứ không thì… thôi rồi, nhiều loài quý hiếm tuyệt chủng hết. Mình thấy báo cáo nói về tê giác, vượn cáo… huhu, tội nghiệp.
• Mình nhớ có lần đi Cúc Phương, thấy nhiều lắm. Khỉ nhiều vô kể, chim chóc nữa. Nhưng mà… bảo vệ được bao nhiêu? Nhìn thấy mấy cái lán của dân ở gần khu bảo tồn… mình cũng buồn. Hay là mình tham gia tình nguyện nhỉ? Lần sau nhất định phải đi. Năm nay chắc không được rồi, bận quá.
• À còn nữa, mấy khu bảo tồn này phân bố ở nhiều tỉnh khác nhau. Từ Bắc vào Nam luôn. Mình đang tìm hiểu xem có cái nào gần nhà mình không, để cuối tuần đi chơi. Đọc báo thấy có khu bảo tồn ở Quảng Ninh, đẹp lắm! Nhưng xa quá.

Lần sau mình phải ghi chép lại cẩn thận, đừng để nhớ nhớ quên quên thế này nữa. Mệt óc!