Phế thải xây dựng là gì?

Phế thải xây dựng là gì? Khái niệm và phân loại

Hiểu rõ phế thải xây dựng là gì giúp quản lý nguồn chất thải phát sinh từ các công trình xây dựng một cách hiệu quả. Việc nắm bắt chính xác bản chất nguồn thải góp phần hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh. Hãy tìm hiểu ngay các thông tin quan trọng này.

Khái niệm phế thải xây dựng là gì và cái nhìn tổng quan

Phế thải xây dựng là các loại vật liệu, vật dụng thừa, phế thải phát sinh trong quá trình thi công, sửa chữa, cải tạo, phá dỡ công trình xây dựng. Có thể liên quan đến nhiều yếu yếu tố khác nhau từ quy mô công trình đến ý thức quản lý của nhà thầu, câu hỏi này thường có nhiều hơn một lời giải thích hợp lý tùy thuộc vào ngữ cảnh cụ thể của từng dự án.

Khi bắt tay vào sửa nhà hoặc phá dỡ một bức tường cũ, thứ đầu tiên đập vào mắt bạn chính là đống gạch vụn, vôi vữa ngổn ngang. Đó chính là định nghĩa phế thải xây dựng trực quan nhất mà ai cũng từng gặp.

Nhiều người thường lầm tưởng rằng tất cả những thứ đổ nát này đều là rác bỏ đi. Nhưng thực tế thì hoàn toàn ngược lại nếu chúng ta biết cách khai thác.

Nhưng có một yếu tố cốt lõi mà đại đa số các chủ nhà và thầu phụ thường bỏ qua khi đối mặt với đống đổ nát này - tôi sẽ giải thích chi tiết sai lầm tai hại đó trong phần quy trình quản lý ở bên dưới.

Hiểu rõ bản chất của các loại vật liệu phế thải xây dựng này không chỉ giúp bạn tránh được những khoản phạt hành chính không đáng có mà còn tiết kiệm tối đa chi phí vận chuyển. Quản lý thông minh từ đầu luôn mang lại lợi ích lâu dài.

Thực trạng và tác động của vật liệu phế thải xây dựng hiện nay

Hiện nay, khối lượng phế thải phát sinh từ các công trình đang gia tăng với tốc độ chóng mặt theo làn sóng đô thị hóa. Lượng phế thải xây dựng tại các đô thị lớn hiện nay đang chiếm khoảng 10-15% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hàng ngày. Đây là một con số khổng lồ. Khổng lồ đến mức các bãi chôn lấp tập trung luôn trong tình trạng quá tải nghiêm trọng.

Tôi đã làm việc trong ngành xây dựng hơn mười năm nay và chứng kiến không biết bao nhiêu bãi đất trống biến thành những ngọn đồi rác gạch đá tự phát chỉ sau vài đêm. Sự thất vọng là có thật khi hệ thống hạ tầng không thể gánh vác nổi tiến độ xây sửa của người dân. Phần lớn lượng phế thải này hiện vẫn bị đổ trộm hoặc chôn lấp thủ công, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đất và nguồn nước ngầm xung quanh.

Tệ hơn nữa, bụi mịn từ các loại vôi vữa vụn nát khi vận chuyển không che chắn kỹ sẽ bay thẳng vào không khí. Ô nhiễm nghiêm trọng. Việc này không chỉ làm giảm chất lượng sống của cư dân mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp cho chính những người thợ trực tiếp thi công trên công trường.

Phân loại phế thải xây dựng chi tiết theo quy định hiện hành

Để quản lý hiệu quả và tránh lãng phí, việc phân loại phế thải xây dựng ngay tại nguồn là điều kiện tiên quyết bắt buộc. Về cơ bản, nhóm chất thải này được chia thành các danh mục rõ ràng dựa trên đặc tính vật lý và khả năng tái chế của từng loại vật liệu.

Phế thải rắn xây dựng gồm những gì?

Phế thải rắn là thành phần chiếm tỷ trọng lớn nhất trong mọi công trình phá dỡ hoặc đào móng. Nhóm này bao gồm gạch vụn, ngói vỡ, bê tông thải, đá dăm, xà bách, vôi vữa, cát bẩn và sỏi thừa phát sinh trong quá trình đổ vỡ.

Đặc tính của phế thải rắn xây dựng gồm những gì - chính là tính trơ về mặt hóa học và khối lượng riêng cực kỳ nặng. Chúng không thể tự phân hủy theo thời gian giống như rác thải hữu cơ thông thường. Tuy nhiên, nếu được xử lý nghiền nhỏ đúng cách, khoảng 30-40% chất thải xây dựng dạng rắn hoàn toàn có thể tái sinh thành các loại cốt liệu thô phục vụ cho việc san lấp mặt bằng hoặc làm móng đường giao thông nông thôn.

Các loại phế thải kim loại và vật liệu đặc thù khác

Bên cạnh các khối bê tông gạch đá, nhóm phế thải kim loại gồm sắt thép vụn, đầu mẩu nhôm, dây đồng, tôn cũ và các hệ thống đường ống nước bị hư hỏng trong quá trình cải tạo. Đây được coi là phần rác có giá trị nhất trên công trường.

Hầu hết các loại phế thải kim loại đều được các đơn vị thu mua phế liệu gom sạch sẽ vì khả năng tái chế đạt gần như tuyệt đối. Ngoài ra, công trường còn phát sinh một lượng nhỏ rác thải đặc thù khác như bao bì xi măng, mẩu gỗ cốp pha vỡ, nhựa từ ống dẫn và một số chất thải có thể chứa yếu tố nguy hại như dung môi sơn cũ hoặc cặn hóa chất chống thấm.

Quy trình quản lý và thu gom vật liệu phế thải xây dựng

Bây giờ tôi sẽ giải thích chi tiết về yếu tố quan trọng mà hầu hết mọi người đều bỏ qua như đã hứa ở phần đầu: đó chính là thói quen trộn lẫn tất cả mọi thứ vào một bao tải duy nhất. Khi bạn đổ chung gạch, sắt vụn, vỏ bao xi măng và cặn sơn vào nhau, bạn đã biến những nguyên liệu có thể tái chế thành một đống rác hỗn độn vô giá trị. Việc tách chúng ra sau đó tốn rất nhiều thời gian. Cực kỳ lãng phí.

Quy trình quản lý chuẩn đòi hỏi bạn phải có các khu vực chứa riêng biệt ngay tại công trường cho từng nhóm. Đầu tiên, gom riêng sắt thép vụn vào một góc để bán thanh lý thu hồi vốn. Tiếp theo, đóng bao gạch đá vỡ và vôi vữa sạch để tận dụng tôn nền hoặc thuê xe chở đến đúng bãi tập trung quy định. Cuối cùng, thu gom các loại rác thải nhựa, bao bì nylon để xử lý riêng.

Nếu không tuân thủ quy trình đổ thải này, hậu quả pháp lý sẽ rất phiền phức. Chi phí xử lý phế thải xây dựng không đúng quy định, đổ trộm ra vỉa hè hoặc đất trống có thể bị phạt hành chính từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm. Đối với tổ chức hoặc nhà thầu, mức phạt này sẽ tăng lên gấp đôi. Đừng vì chút lười biếng mà phải trả giá đắt bằng tiền mặt.

Cách tối ưu và tái chế phế thải xây dựng tại nhà

Khi sửa chữa quy mô nhỏ tại nhà, bạn hoàn toàn có thể tự tái sử dụng một phần phế thải thay vì tốn tiền thuê xe chở đi đổ. Đoạn này có vẻ sẽ khiến nhiều gia chủ bất ngờ vì tính ứng dụng của đống gạch vỡ.

Các mẩu gạch vụn và bê tông nhỏ có thể dùng làm lớp lót thoát nước cực tốt dưới đáy các chậu cây cảnh cỡ lớn hoặc tôn cao phần nền sân vườn bị trũng nước. Bản thân tôi khi cải tạo lại ban công nhà mình - dù thợ bảo vứt hết đi cho rộng chỗ - đã giữ lại toàn bộ số gạch thẻ vỡ để xếp thành một lối đi nhỏ lãng mạn ngoài vườn. Vừa tiết kiệm lại vừa tạo ra nét mộc mạc riêng biệt mà không loại gạch mới nào có được.

V đối với các mẩu gỗ cốp pha thừa, bạn có thể đóng thành những chiếc kệ trồng cây nhỏ hoặc làm thanh đóng cọc giữ form cho cây trồng. Hãy cố gắng tận dụng tối đa trước khi quyết định vứt bỏ chúng ra môi trường.

Những sai lầm phổ biến khi xử lý xà bần công trình

Sai lầm lớn nhất của các chủ nhà là phó mặc hoàn toàn cho đội thợ nề tự ý xử lý đống xà bần sau khi thi công xong. Đội thợ thường chọn cách tiện nhất - đổ trộm sang khu đất trống bên cạnh hoặc lén lút trút xuống hố ga thoát nước công cộng.

Hệ thống cống nghẹt cứng. Chỉ cần một trận mưa lớn là toàn bộ khu phố sẽ ngập trong biển nước vì dòng chảy bị tắc nghẽn bởi bùn đất và vôi vữa đông cứng dưới lòng cống. Một sai lầm khác là dùng phế thải có lẫn nhiều tạp chất hữu cơ như rác sinh hoạt, gỗ mục để làm lớp nền móng nhà. Sau vài năm, các chất hữu cơ này phân hủy sẽ tạo ra các khoảng trống dưới lòng đất, dẫn đến hiện tượng sụt lún nền nhà nghiêm trọng.

Nhiều người nói rằng việc giám sát đổ thải rất mất thời gian và không cần thiết. Nhưng dựa trên kinh nghiệm xử lý sự cố cho hàng chục ngôi nhà bị sụt lún móng do lớp nền kém chất lượng, tôi khẳng định việc bỏ ra vài giờ đồng hồ kiểm tra nguồn gốc đất tôn nền sẽ cứu nguy cho cả tài sản của bạn sau này. Cẩn trọng không bao giờ là thừa thãi.

So sánh các phương pháp xử lý phế thải xây dựng hiện nay

Mỗi giải pháp xử lý phế thải công trình đều có những ưu điểm và hạn chế riêng về mặt chi phí cũng như mức độ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên.

Chôn lấp tập trung

- Gây lãng phí tài nguyên đất, có nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm lâu dài do chất trơ

- Đơn giản nhất, không yêu cầu thợ phải phân loại kỹ lưỡng tại công trường

- Khá thấp trong ngắn hạn, chỉ tốn tiền xe vận chuyển và phí đổ bãi thông thường

Tái chế thành cốt liệu nghiền

- Tối ưu nhất, giúp giảm lượng khí thải carbon dioxide khoảng 15-20% so với sản xuất vật liệu mới

- Đòi hỏi quy trình phân loại nghiêm ngặt để loại bỏ tạp chất nhựa và kim loại nặng trước khi nghiền

- Yêu cầu máy móc nghiền sàn chuyên dụng nhưng có thể thu hồi vốn từ việc bán sản phẩm tái chế

Tái sử dụng trực tiếp tại nguồn

- Thân thiện tuyệt đối, không phát sinh khí thải từ xe vận chuyển cơ giới

- Phụ thuộc vào sự sáng tạo và công sức tự làm của chủ nhà hoặc thợ xây

- Hoàn toàn miễn phí, giúp gia chủ cắt giảm trực tiếp ngân sách mua vật liệu san lấp mới

Hành trình xử lý đống xà bần của anh Hùng tại Hà Nội

Anh Hùng, chủ một căn hộ cải tạo tại quận Đống Đa, Hà Nội, đối mặt với áp lực dọn dẹp hơn 5 khối xà bần gạch vỡ trong ngõ sâu và sợ nhanh nản lòng do lịch làm việc dày đặc. Đội thợ ban đầu đòi giá vận chuyển quá cao vì ngõ nhỏ xe tải không vào được.

Anh định tự đóng bao để tối kéo xe ra đầu ngõ đổ trộm. Nhưng ngay buổi tối đầu tiên thi công lén lút, anh đã bị tổ dân phố phát hiện, nhắc nhở gay gắt và suýt chút nữa bị lập biên bản xử phạt hành chính vì vi phạm quy định vệ sinh chung.

Sau sự cố muối mặt đó, anh Hùng nhận ra mình không thể làm bừa. Anh quyết định lên mạng tìm kiếm giải pháp và liên hệ với một đơn vị gom xà bần chuyên nghiệp bằng xe ba gác tự chế nhỏ gọn.

Toàn bộ số phế thải được dọn sạch trong 2 ngày với chi phí hợp lý. Ngõ phố sạch sẽ, anh Hùng vừa thở phào nhẹ nhõm vừa rút ra bài học xương máu về việc tuân thủ luật pháp đô thị.