Cây miền vạ là cây gì?

Cây miền vạ là cây gì? Đặc điểm, công dụng và cách trồng cây miền vạ?

Nè Lị, hỏi cây miền vạ hả? Để Ngộ kể cho nghe.

Thật ra, "cây miền vạ" ít ai gọi vậy lắm á. Người ta hay kêu là cây năng bộp, cây lác, hoặc cây cói á Lị. Cái tên "năng bộp" nghe dân dã, thiệt tình ha.

Cây này, Lị biết hông, đặc sản miền Tây mình đó! Nhất là mấy xứ Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, đi đâu cũng thấy.

Nó là loại cây cỏ dại, mọc um tùm ở mấy vùng đồng bằng sông Cửu Long mình đó Lị.

Cây năng bộp (còn gọi là năng lác, cây cói)

Đặc điểm: Cây cỏ mọc hoang dã.

Công dụng: Chưa có thông tin.

Cách trồng: Chưa có thông tin.

Hồi đó Ngộ đi Cà Mau chơi, thấy người ta trồng bạt ngàn luôn. Lúc đó tầm tháng 7, tháng 8 gì đó, trời mưa tầm tả, mà cây vẫn xanh rì, khỏe re.

Ngộ thấy á, cây này dễ trồng lắm. Chắc chỉ cần đất ẩm, có nước là nó sống à. Tại Ngộ thấy nó mọc tự nhiên đầy đồng mà. Mà công dụng thì... thiệt tình Ngộ chưa rành lắm à nha. Để Ngộ tìm hiểu thêm rồi kể Lị nghe sau nghen!

Cây vả có ở đâu?

Vả á? Ờ, nhà Lị có một cây.

Hồi bé, khoảng 2010, Lị nhớ hay trèo lên cái cây vả sau hè lắm. Cây vả to oành, tán lá xum xuê, trốn nắng thì thôi rồi. Quả vả chín thì bu đầy, chim chóc kéo đến ríu rít cả ngày.

Mà cái vị vả chín nó kì lắm. Ngọt ngọt, bùi bùi, lại hơi chát chát. Lị không thích ăn quả tươi đâu, bà hay hái xuống muối xổi, ăn đưa cơm phải biết.

• Cây vả này bà ngoại Lị trồng, chắc cũng phải 30 năm rồi.
• Hồi đó, Lị ở với bà ngoại ở quê, tận xã Bình Thạnh, huyện Thủ Thừa, Long An cơ.
• Giờ Lị lên Sài Gòn học rồi, ít về thăm bà với cây vả. Nhớ quá!
• Mấy nay đang tính về quê đó, chắc chắn sẽ ra thăm cây vả đầu tiên.

Cây vả mật có tác dụng gì?

Okay Lị, nghe nè:

• Vả mật á? Thanh nhiệt, chắc chắn rồi. Mùa hè nóng nực ăn đỡ hẳn.
• Nhuận tràng, cái này đúng nè, bữa nào táo là Ngộ ăn vả liền. Mà ăn nhiều quá lại... hơi bị ấy.
• Tiêu hoá ổn định? Chắc có, tại thấy bụng dạ êm ru.
• Giảm ho? Cái này chưa thử. Mà bà nội Ngộ hay lấy lá vả giã ra đắp lên ngực cho mấy đứa cháu bị ho, chả biết có phải loại này không.
• Kích thích ăn uống? Có thể, Ngộ thấy ăn vả xong hay thèm mấy món khác hơn.
• Giảm đau? Chắc kiểu giảm viêm thôi chứ đau răng chắc không ăn thua.
• Lưu thông máu? Cái này chịu, không biết sao kiểm chứng.
• Trĩ, táo bón, ho khan, khó tiêu? Mấy cái này thì nghe hợp lý. Vả mát mà.
• Loãng xương? Canxi? Hả? Vả mật á? Ngộ tưởng mấy cái rau xanh đậm mới nhiều canxi chứ.

Lị biết không, nhà Ngộ có cây vả trồng từ đời ông nội. Hồi bé Ngộ toàn trèo lên hái trộm, bị bà véo tai suốt. Giờ vẫn nhớ cái vị ngọt ngọt, chát chát của nó. Mà hình như vả mật với vả thường khác nhau thì phải? Để Ngộ hỏi mẹ Ngộ xem.

Trái vả ngoài Bắc gọi là gì?

Lị hỏi trái vả ngoài Bắc gọi là gì hả... Ngộ nghĩ một chút...

• Miền Bắc gọi trái vả là quả sung.
• Quả vả thuộc họ Dâu Tằm, tên khoa học Ficus auriculata Lour. Ngộ nhớ hồi bé, bà ngoại hay hái sung về muối chua ngọt.
• Ngoài sung, người ta còn gọi vả là sung lá rộng, sung Mỹ, sung tai voi.
• Cây vả thân gỗ nhỏ, tán rộng, cao tầm 4-10m. Ngộ nhớ cây vả nhà bà, lá to lắm, che cả một góc sân.

Cây ăn quả hàng năm là cây gì?

Lị hỏi cây ăn quả hàng năm là cây gì à? Ôi trời, câu hỏi này khó đấy nha. Chắc Lị nhầm rồi, hầu hết các loại cây ăn quả mình biết đều là cây lâu năm. Mình nhớ hồi hè vừa rồi, về quê ngoại ở Vĩnh Long, thấy vườn nhà ngoại toàn cây lâu năm thôi.

• Bưởi: Trồng ở góc vườn, quả to bằng cái đầu, mọng nước, ngọt lịm. Nhớ hồi đó mình trèo lên hái, té bầm cả chân, nhưng vẫn khoái chí vì được ăn bưởi tươi.
• Cam: Cây cam thì nhiều hơn, sai trĩu quả. Vỏ cam vàng ươm, múi cam ngọt thanh, ăn đã đời. Mình còn nhớ lúc đó mình đã bị mẹ mắng vì ăn vụng quá nhiều cam.
• Chôm chôm: Chôm chôm thì nhiều nhất, cả một vườn luôn. Mình nhớ mùi thơm của chôm chôm chín rất đặc biệt, ngọt ngào quyến rũ. Ăn nhiều lắm, mệt cả người.

Thật ra, mình cũng không chắc có loại cây ăn quả nào thu hoạch hàng năm không. Mình chỉ biết mấy loại cây ăn quả lâu năm thôi. Cây dược liệu lâu năm thì có long não, hồi, quế… nhà ngoại cũng có trồng mấy loại này, nhưng ít khi ăn. Mà nói chung, cây ăn quả thường là cây lâu năm, chắc chắn rồi.

Cây ăn quả lâu năm (2024): bưởi, cam, chôm chôm, mận, mơ, măng cụt, sầu riêng, xoài, vải, nhãn,…

Cây dược liệu lâu năm (2024): long não, sâm, hồi, quế, đỗ trọng,…

Có được trồng ở đâu?

Lị hỏi chỗ trồng cọ à?

• Nơi đủ sáng. Cây trưởng thành thích phơi nắng. Nhà tôi có mấy cây ở sân, nắng gắt cả ngày vẫn xanh tốt. Năm nay nắng nóng kinh khủng, vẫn ổn.
• Cây non cần che chắn. Đúng rồi, ánh nắng buổi sáng thôi. Cây nhà em năm ngoái trồng ngoài ban công, bị cháy lá vài hôm. Bây giờ chuyển vào trong rồi.

Tóm lại: Ánh sáng đủ là được. Đừng để nắng gắt trực tiếp cháy lá cây non. Chừng đó thôi.

Cây vả có tên gọi khác lá gì?

Lị hỏi gì ấy nhỉ? À, cây vả! Tên khác à? Nhiều lắm! Sung mỹ, Sung lá rộng, nghe quen quen. À còn Sung tai voi nữa! Nhớ hồi nhỏ bà ngoại hay kể chuyện về cây sung ở vườn nhà mình, to lắm, tán lá che cả một góc sân. Mà sao lại hỏi vụ này nhỉ?

• Tên khoa học: Ficus auriculata Lour.
• Họ: Dâu Tằm (Moraceae).
• Tên gọi khác: Sung mỹ, Sung lá rộng, Sung tai voi.

Đúng rồi, bà ngoại mình hay dùng quả vả làm thuốc, trị tiêu hoá gì đó. Nhớ lúc nhỏ hay bị đau bụng, bà cứ lấy quả vả sao vàng lên, uống nước ấm cho dễ chịu. Khỏi hẳn luôn! Giờ nghĩ lại thấy hay ghê. Mà công dụng của nó nhiều lắm nha, mình có tìm hiểu trên YouMed, thấy bảo hỗ trợ tiêu hóa tốt lắm. Sao tự nhiên lại nhớ đến bà ngoại thế này? Buồn quá! Thôi, trả lời Lị xong rồi, mình đi làm việc khác đây. Hôm nay bận lắm. Mấy vụ giấy tờ rắc rối quá! Khó chịu thật sự!

Quả vả chữa được bệnh gì?

Lị hỏi quả vả chữa được bệnh gì nhỉ? Ôi, quả vả… hương vị ngọt thanh ấy cứ vấn vương mãi trong đầu. Nhớ hồi nhỏ, bà ngoại hay kể chuyện về quả vả, về những buổi chiều tà, ngồi bên bếp lửa hồng, nghe tiếng gió vi vu ngoài hiên…

Quả vả, em biết không, có nhiều công dụng lắm! Nó như một liều thuốc quý của thiên nhiên ấy.

• Giúp nhuận tràng, giảm ho, thanh nhiệt. Nhớ mùa hè nóng bức, được bà cho uống nước vả, mát rượi cả người. Cái vị ngọt dịu, thanh mát ấy… thật khó quên.
• Ổn định hệ tiêu hóa. Bà nói, ăn vả tốt cho bụng lắm, giúp tiêu hoá tốt hơn, không bị khó tiêu nữa.
• Giảm đau, kích thích ăn uống và tăng cường lưu thông máu. Công dụng này thì mình nghe nói nhiều người dùng rồi, hiệu quả lắm.

Nhưng mà, Lị ơi, mình nhớ lại cái lần bị táo bón dữ dội hồi tháng 7 năm nay. Mình đã ăn vả và hiệu quả bất ngờ! Cái cảm giác khó chịu ấy biến mất nhanh chóng. Cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu vô cùng. Mình còn dùng nó để cải thiện chứng trĩ nữa. Hiệu quả chậm nhưng thấy khá hơn hẳn.

Quả vả… nhiều kỷ niệm lắm… mùi hương thoang thoảng, vị ngọt thanh man mát… như chính tình cảm của bà ngoại dành cho mình vậy. Thật là một loại quả tuyệt vời.