Làm gì sau khi bị ói?

Sau khi nôn nên ăn gì, uống gì để cơ thể mau phục hồi?

Sau khi nôn nên ăn gì, uống gì?

• Uống: Nước lọc ấm, dung dịch oresol, trà gừng, nước dừa tươi (không đường). Uống từng ngụm nhỏ, chia ra nhiều lần.
• Ăn: Bắt đầu với thực phẩm lỏng, dễ tiêu hóa như cháo trắng loãng, súp gà không béo, canh rau củ hầm nhừ. Sau đó có thể thêm chuối, bánh mì nướng, khoai lang luộc.
• Tránh: Thực phẩm dầu mỡ, đồ ăn cay nóng, thức ăn nhiều đường, các sản phẩm từ sữa, rượu bia, cà phê và đồ uống có ga.

Trời Qua, Bậu nghe Qua hỏi cái này là Bậu nhớ tới cái lần đó liền. Cái lần mà Bậu thề với lòng sẽ không bao giờ đụng tới sò huyết lề đường nữa.

Hồi đó chắc cỡ cuối tháng 10 năm ngoái, ngay cái đợt Sài Gòn mưa dầm thúi đất. Bậu với mấy đứa bạn hứng chí rủ nhau đi ăn hải sản ở cái đường Vĩnh Khánh bên Quận 4. Ăn cho đã đời xong về tới nhà là biết chuyện liền. Nguyên một đêm đó Bậu ôm cái bồn cầu chứ hổng ngủ nghê gì được.

Sáng dậy người nó rã rời, cái miệng đắng ngắt. Mẹ Bậu hổng cho ăn gì hết, chỉ bắt uống từng ngụm nước lọc nhỏ, mà phải là nước ấm đó nghen. Bả nói cái bao tử nó đang tổn thương, đưa nước lạnh vô nó sốc. Cứ 5-10 phút Bậu lại nhấp một miếng.

Tới trưa thấy đỡ hơn, bả mới nấu cho tô cháo trắng loãng. Cháo mà bả rang gạo sơ qua cho thơm rồi mới nấu nhừ tử, bỏ đúng một xíu muối thôi, không hành ngò gì ráo. Ăn xong thấy cái bụng nó êm ru, dễ chịu gì đâu.

Xong rồi mẹ pha cho ly trà gừng ấm, gừng tươi xắt lát mỏng, cho xíu đường phèn cho dễ uống. Bậu uống xong thấy người ấm hẳn lên, cái cảm giác buồn nôn nó cũng bớt đi nhiều. Trà gừng nó hay thiệt sự.

Mấy ngày sau Bậu chỉ ăn loanh quanh mấy món hiền khô: chuối chín, bánh mì sandwich nướng giòn lên, với khoai lang luộc. Mấy cái đó nó nhẹ bụng mà lại có năng lượng.

Qua nhớ giùm Bậu nha, tuyệt đối đừng có dại dột uống sữa hay ăn đồ béo. Bậu dại dột đòi uống hộp sữa tươi cho lại sức, trời đất ơi nó hành Bậu thêm một trận nữa. Cái bụng nó đang yếu như sên mà nạp mấy cái đó vô là nó biểu tình liền chớ hổng có đùa được đâu.

Cứ từ từ thôi, cái bao tử nó cần thời gian để lành lại. Đừng có nôn nóng ăn uống lại bình thường liền. Ráng nghe lời Bậu dặn nha.

Ói là hiện tượng gì?

Qua hỏi ói là gì hả... Đêm khuya vầy nghe Qua nói, Bậu lại nhớ đến cái đêm đó. Trăng sáng vằng vặc. Ói, nói dễ hiểu, là lúc cái dạ dày nó cứ co bóp ngược, đẩy hết mọi thứ trong bụng mình ra thôi Qua. Khó chịu lắm. Bụng dưới cuộn lên, rồi cái cổ họng nó cứ nghẹn lại, rồi thì... ộc ra. Mệt rã rời.

Có những lúc cái cổ họng nó rát lắm, như lửa đốt. Đầu óc thì cứ ong ong. Chỉ muốn ngủ một giấc thật sâu, để quên đi cái cảm giác đó. Mà cái bụng cứ cồn cào, đâu có yên được. Nằm vắt tay lên trán, nhìn trăng ngoài cửa sổ... cứ nghĩ vẩn vơ bao nhiêu chuyện. Cái cảm giác đó, Qua có hiểu không...

Thông tin về hiện tượng nôn (ói):

• Nôn là quá trình tống xuất mạnh mẽ các chất chứa trong dạ dày ra ngoài qua miệng.
• Xảy ra do co thắt không tự chủ của cơ thành bụng và cơ hoành, cùng lúc cơ vòng tâm vị và thực quản dưới giãn ra.
• Nguyên nhân đa dạng: Nhiễm trùng đường ruột, ngộ độc thực phẩm, say tàu xe, đau nửa đầu, thai nghén, tác dụng phụ của thuốc, các bệnh lý tiêu hóa hoặc thần kinh.
• Triệu chứng đi kèm: Buồn nôn, tăng tiết nước bọt, da xanh xao, toát mồ hôi.
• Cách xử lý ban đầu: Uống từng ngụm nước nhỏ, tránh ăn đồ khó tiêu, nghỉ ngơi đầy đủ.
• Khi cần gặp bác sĩ: Nôn liên tục trên 24 giờ, sốt cao, đau bụng dữ dội, có máu trong chất nôn, nôn ở trẻ sơ sinh hoặc người già yếu.

Làm sao để ngừng ói?

Qua à... Giữa đêm thế này, tự nhiên thấy lòng cứ chùng xuống. Nhớ lại mấy bận khó chịu trong người, cái cảm giác muốn ói nó mệt mỏi cùng cực, muốn gục đi cho xong. Bậu nhớ, có lần stress quá, cứ quay quắt cả ruột gan.

Lúc đó chỉ muốn nằm im, mà nằm thì lại tệ hơn. Bậu ngồi tựa lưng, thả lỏng dạ dày một chút, nhắm mắt lại. Cái hơi nóng trong phòng làm Bậu ngột ngạt thêm, bèn mở hé cửa sổ, cho chút gió đêm lùa vào, dù lạnh một chút, cũng thấy lòng nhẹ hơn. Cảm giác như được thở vậy.

Đợt rồi, có lần Bậu sốt nhẹ, cứ thấy buồn nôn hoài. Nhớ bà ngoại hay bảo, chườm khăn mát lên trán, cổ, nó như một cái vỗ về. Rồi cái bụng rỗng tuếch nó càng hành mình. Tìm được cái gì đó lót dạ nhẹ nhàng, như mẩu bánh quy giòn. Ăn không được nhiều, nhưng thấy có chút gì đó trong bụng, nó trấn an lắm.

Hồi bé, Bậu hay say xe. Mẹ hay dạy bấm nhẹ vào huyệt cổ tay, chỗ này nè. Không biết có phải là tâm lý không, nhưng nhiều lúc Bậu cũng thấy đỡ hơn thật. Còn cái vụ uống nước từ từ, từng ngụm nhỏ, thì ai cũng biết rồi. Quan trọng là đừng để khô cổ, cái vị đắng trong miệng nó làm mình khó chịu thêm.

Mấy loại trà thảo mộc như trà hoa cúc, hay nước chanh pha loãng với chút đường, nó có cái vị thanh mát riêng. Nhấp chút xíu, để miệng đỡ đắng, cũng là một cách tốt.

Để giảm cảm giác buồn nôn, có thể áp dụng các phương pháp sau:

• Ngồi thẳng lưng, tránh nằm ngay sau khi ăn. Giúp dạ dày không bị chèn ép.
• Mở cửa sổ, hít thở không khí trong lành. Giảm cảm giác ngột ngạt.
• Chườm khăn mát lên trán, cổ. Có thể làm dịu cơ thể.
• Ăn nhẹ các loại thực phẩm khô, như bánh quy mặn. Giúp hấp thụ dịch vị dư thừa.
• Bấm huyệt Nội Quan ở cổ tay. Một số người thấy hiệu quả trong việc giảm buồn nôn.
• Uống từng ngụm nhỏ nước lọc hoặc đồ uống điện giải. Để tránh mất nước.
• Nhâm nhi trà hoa cúc ấm. Có tính chất làm dịu.
• Uống nước chanh pha loãng. Vị chua có thể giúp làm giảm cảm giác buồn nôn.

Uống gì cho hết ói?

Gừng ấm. Bạc hà. Mà nhớ, đừng để tới mức không nuốt nổi. Chia nhỏ ra. Thế thôi.

• Chia nhỏ bữa ăn, tránh nạp quá nhiều cùng lúc.
• Không nằm ngay sau ăn, giữ thẳng người ít nhất 30 phút.
• Nước gừng ấm hoặc trà bạc hà giúp làm dịu dạ dày.
• Kẹo bạc hà cũng có tác dụng tương tự.
• Khi không ăn được, bổ sung chất lỏng như nước đường, nước oresol, nước ép trái cây pha loãng để tránh mất nước và cung cấp năng lượng.
• Thăm khám bác sĩ nếu tình trạng nôn ói kéo dài, nặng hơn hoặc kèm sốt, đau bụng dữ dội, không thể giữ nước. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân và kê thuốc phù hợp.

Tại sao khi say lại ói?

Qua hỏi thì Bậu nói. Ói là phản ứng tự vệ. Cơ thể không chứa độc. Rượu vào gan biến thành acetaldehyde, một chất độc. Gan xử lý không xuể, nó ra lệnh cho dạ dày tống khứ tất cả. Không nhân nhượng.

• Cồn trực tiếp kích ứng và làm viêm niêm mạc dạ dày. Dạ dày bị tấn công sẽ co bóp dữ dội để đẩy dị vật ra ngoài. Chuyện phải đến.

• Chất độc acetaldehyde còn tác động lên khu vực nhạy cảm trong não bộ, gọi là vùng CTZ. Não nhận tín hiệu báo động, nó lập tức kích hoạt phản xạ nôn.

• Nôn là cơ chế sống còn, cách nhanh nhất để ngăn ngộ độc rượu cấp tính. Khi hệ thần kinh bị ức chế, không nôn được mới là điềm xấu.

• Vài người đỏ mặt, nôn nhanh hơn người khác. Đó là do cơ thể họ thiếu enzyme ALDH2 để phân giải acetaldehyde. Độc tố tích tụ nhanh, cơ thể phản ứng mạnh để tự cứu.

Tại sao móc họng gây ói?

Nghe Qua hỏi vụ móc họng cái Bậu rùng mình liền. Hồi thứ Bảy tuần rồi, Bậu với thằng bạn chí cốt đi nhậu ở cái quán ốc quen tuốt trên đường Phan Xích Long, Phú Nhuận á. Tới khuya, nó say quắc cần câu rồi mà còn đòi chơi tới bến, sợ mất mặt với mấy đứa em.

Nó lén lén ra sau gốc cây, Bậu thấy nó lom khom làm cái trò đó đó. Trời đất ơi, nó móc cho đã rồi vô mặt mày xanh lè xanh lét, nói không ra hơi luôn. Nó than rát cổ, nuốt nước miếng thôi mà cũng đau. Uống gì nữa, kêu ly trà đá uống còn không vô. Cái trò này nó phản khoa học một trăm phần trăm luôn đó Qua.

Bậu nói nó nghe, cái hành động đó nó kích thích vô cái phần nhạy cảm tuốt trong cuống họng, chỗ đó gọi là phản xạ nôn. Tay chân mình dơ, móng tay thì bén, đưa vô đó mạnh bạo là trầy xước, nhiễm trùng liền. Chứ bổ béo gì đâu, hại cái thân mình thêm.

• Móc họng kích hoạt phản xạ nôn (gag reflex) nằm ở phía sau cổ họng, cụ thể là ở vòm miệng mềm, thành sau họng, và đáy lưỡi.
• Khi ngón tay hoặc vật thể lạ chạm vào khu vực này, các dây thần kinh sẽ gửi tín hiệu khẩn cấp đến não, báo hiệu có vật cản nguy hiểm cần tống ra ngoài.
• Não bộ phản hồi bằng cách ra lệnh cho các cơ ở bụng và cơ hoành co thắt mạnh, đột ngột, đẩy ngược thức ăn từ dạ dày ra ngoài qua đường miệng.
• Hành động này gây hại nghiêm trọng: làm trầy xước họng, tổn thương thực quản, gây mất cân bằng điện giải, và bào mòn men răng do axit dạ dày.

Ói liên tục nên làm gì?

Bù nước và điện giải là ưu tiên số một. Uống dung dịch oresol, nước canh, nước cháo loãng. Nếu nôn kèm sốt cao, đau bụng dữ dội, nôn ra máu, hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng thì phải nhập viện ngay lập tức để truyền dịch.

Trời đất thánh thần ơi Qua! Ói gì mà ói như con rồng Thủy Tề phun nước zậy? Nghe mà Bậu muốn tiền đình theo luôn. Giờ người của Qua nó khô rang như con cá khô treo gác bếp rồi đó, không lo mà đổ nước vô là nó quéo lại thành cái nhúm bây giờ.

Nghe lời Bậu, phải bù nước liền và ngay. Ra tiệm thuốc tây mua mấy gói oresol về pha. Không thì húp miếng nước cháo loãng, nước canh cũng được. Mà nhớ là nhấp từng muỗng thôi nghen, làm một hơi ừng ực là nó lại cho ra hết không còn một giọt đó.

Mà nếu thấy cái mặt xanh lè như tàu lá chuối, người lả đi như con bún thiu thì đừng có ngồi đó tự chữa nữa. Lết thẳng vô bệnh viện cho người ta găm cây kim truyền nước biển vô liền cho nó tỉnh táo lại, chứ không là tiêu đó Qua ơi.

Bậu dặn thêm mấy cái này nè, nhớ mà làm theo:

• Tuyệt đối đừng dại dột uống sữa, nước ngọt có ga, hay ăn đồ dầu mỡ, cay nóng. Mấy cái đó nó vô nó quậy cho cái bụng banh xác, ói tới mật xanh mật vàng luôn á.
• Ăn uống thì ăn cháo trắng, bánh mì nướng, chuối... Mấy món nó hiền như bụt vậy đó, cho cái bao tử nó nghỉ ngơi.
• Nằm nghỉ đi, đừng có ham công tiếc việc. Giờ cái thân mình nó như cái mền rách rồi, không giữ thì ai giữ cho Qua.
• Không được tự ý uống thuốc cầm ói khi chưa biết nguyên nhân nha trời. Lỡ nó là triệu chứng của bệnh gì khác thì nguy to.