Thế nào là bú vặt?

Thế nào là bú vặt: Bú 5-10 phút và hệ lụy

Rất nhiều phụ huynh thắc mắc thế nào là bú vặt khi con có thói quen bú lắt nhắt. Hiểu rõ tình trạng này giúp mẹ điều chỉnh cữ bú, ngăn chặn nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng và bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Khám phá chi tiết khái niệm này ngay dưới đây.

Thế nào là bú vặt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ?

Hiện tượng bú vặt hay còn gọi là bú lắt nhắt là tình trạng các bé chỉ bú trong khoảng thời gian ngắn từ 5 đến 10 phút đối với trẻ sơ sinh và khoảng 2 đến 3 phút đối với trẻ lớn hơn.^[1] Sau đó, trẻ có thể ngủ hoặc chơi một lát nhưng chỉ khoảng 20 đến 30 phút hoặc 1 giờ đồng hồ sau lại quấy khóc và đòi bú trở lại.

Nói thật, đây là một trong những thử thách khiến nhiều bà mẹ bỉm sữa cảm thấy kiệt sức vì mất ngủ kéo dài. Trẻ không chịu bú no trong một cữ cố định mà cứ lặp lại vòng tròn ăn - ngủ ngắn - đòi ti liên tục cả ngày lẫn đêm.

Nguyên nhân phổ biến dẫn đến thói quen bú vặt

Cấu tạo dạ dày của trẻ sơ sinh rất nhỏ, dung tích chứa trong mỗi cữ bú ban đầu chỉ tương đương một quả bi dưa hoặc quả trứng cút, khiến bé rất mau đói. Tuy nhiên, dạ dày nhỏ không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra tình trạng này.

Nhiều trường hợp trẻ sơ sinh ti vặt lắt nhắt xuất phát từ việc ngậm bắt vú sai cách, khiến con không mút được lượng sữa cần thiết và nhanh chóng mệt mỏi nhả ti ra.

Thêm vào đó, một số mẹ gặp tình trạng ít sữa hoặc phản xạ xuống sữa chậm, làm trẻ mút mãi không ra sữa nên cáu gắt và bỏ dở cữ bú. Đôi khi, việc bé đòi ti liên tục không hẳn vì đói mà chỉ đơn giản muốn tìm kiếm cảm giác an toàn, được ôm ấp hoặc đang trong giai đoạn phát triển nhảy vọt (growth spurt).

Tác hại khi trẻ duy trì thói quen bú vặt kéo dài

Khi bé bú vặt là như thế nào hay xảy ra, hệ lụy lớn nhất là con thường chỉ nhận được phần sữa đầu cữ (nhiều nước, đường lactose) mà không chạm đến phần sữa cuối cữ giàu chất béo và năng lượng. Việc mất cân bằng dinh dưỡng này có thể khiến trẻ chậm tăng cân, hay quấy khóc, đi phân lỏng hoặc gặp các vấn đề về tiêu hóa. ^[2]

Về phía người mẹ, việc phải túc trực cho con bú suốt ngày đêm không chỉ gây áp lực tâm lý nặng nề mà còn làm tăng nguy cơ tắc tia sữa hoặc giảm tiết sữa do bầu ngực không được làm trống đúng cách.

Giải pháp khắc phục hiệu quả tình trạng bé bú vặt

Để giúp con bỏ thói quen bú lắt nhắt, việc đầu tiên mẹ cần làm là kiểm tra lại tư thế bế và khớp ngậm của bé. Một khớp ngậm đúng sẽ giúp con mút sữa hiệu quả, nuốt đều đặn và nhận trọn vẹn cả sữa đầu lẫn sữa cuối trong một cữ bú.

Bên cạnh đó, mẹ có thể áp dụng một số phương pháp hỗ trợ thực tế sau đây: Kéo dài khoảng cách cữ bú: Tìm cách vỗ về, ru ngủ hoặc đánh lạc hướng nhẹ nhàng khi bé quấy khóc không vì lý do đói thực sự, giúp giãn cách thời gian để dạ dày kịp tiêu hóa.

Cho bú cạn một bên: Đảm bảo bé bú hết một bên ngực trước khi đổi sang bên còn lại để kích thích tuyến sữa và giúp con nhận đủ lượng chất béo cần thiết. Tạo không gian yên tĩnh: Hạn chế tiếng ồn, ánh sáng mạnh hoặc các hoạt động xung quanh làm trẻ bị phân tâm trong lúc đang ti.

Thực tế thì việc thay đổi thói quen cho bé cần có thời gian và sự kiên nhẫn từ cả mẹ lẫn người thân trong gia đình. Nếu áp dụng các biện pháp trên mà tình trạng không cải thiện, trẻ chậm tăng cân hoặc có dấu hiệu bất thường, mẹ nên đưa con đi khám chuyên khoa dinh dưỡng hoặc nhi khoa để được hỗ trợ kịp thời.

Phân biệt hiện tượng bú vặt và bú dộp sinh lý

Hiện tượng bú vặt (Bú lắt nhắt)

• Khớp ngậm sai, mẹ ít sữa hoặc trẻ bị xao nhãng trong lúc ăn.

• Rất ngắn (5-10 phút với trẻ sơ sinh, 2-3 phút với trẻ lớn), bú hời hợt rồi nhả ra.

• Cần điều chỉnh khớp ngậm, kéo dài cữ bú và tập trung không gian cho con ăn.

• Nhanh đói, quấy khóc sau 20-30 phút, không chịu bú sâu giấc và tăng cân chậm.

Bú dồn sinh lý (Growth Spurt)

• Nhu cầu năng lượng của cơ thể trẻ tăng đột ngột để phát triển thể chất.

• Bú rất hăng say, kéo dài thời gian và đòi bú liên tục trong một vài ngày.

• Đáp ứng theo nhu cầu của trẻ để kích thích cơ thể mẹ sản sinh thêm sữa phù hợp.

• Đang trong các mốc phát triển nhảy vọt (tuần thứ 2-3, tuần 4-6...), tâm trạng cáu kỉnh nhưng vẫn tăng cân đều.

Hành trình khắc phục tình trạng bú vặt của chị Mai tại TP.HCM

Chị Mai, một nhân viên văn phòng 30 tuổi tại quận Bình Thạnh, TP.HCM, từng rơi vào trạng thái stress nặng trong tháng đầu ở cữ vì cậu con trai cứ đúng 30 phút lại đòi ti một lần, mỗi lần chỉ ngậm vài phút rồi ngủ gật.

Ban đầu, chị nghĩ con đói nên cứ đưa ti liên tục, kết quả là ngực chị bị đau rát, tia sữa tắc nghẽn còn bé thì ì ạch tăng cân chậm và thường xuyên xì xoẹt phân lỏng màu xanh do chỉ bú được phần sữa đầu loãng.

Sau khi được sự hỗ trợ từ nhân viên tư vấn sữa mẹ, chị nhận ra con bị sai khớp ngậm và mẹ chưa cho bé bú cạn bên này rồi mới chuyển sang bên kia.

Chị quyết định kiên nhẫn điều chỉnh lại tư thế ôm, tập cho con ngậm sâu hơn và vỗ ợ kỹ cho bé. Sau 2 tuần kiên trì áp dụng, khoảng cách giữa các cữ bú đã dãn ra đều đặn hơn, con no bụng và tăng trưởng ổn định.