Tại sao trẻ sơ sinh hay bị trớ?

Nguyên nhân nào khiến trẻ sơ sinh thường xuyên bị trớ sữa và cách phòng tránh?

Trẻ sơ sinh trớ sữa thường do cơ thắt dạ dày chưa phát triển hoàn thiện, dạ dày nằm ngang, thể tích nhỏ và bú quá no. Tình trạng này mang tính sinh lý, thường tự giới hạn và kết thúc khi bé khoảng 12 tháng tuổi.

Nè mày, vụ trớ sữa này á, tao rành lắm. Thằng Tèo nhà tao hồi tháng 4 năm 2022 đó, nó trớ riết mà có lúc tao stress kinh khủng. Nhìn con ói ra hết sữa thấy mà xót ruột, cứ sợ nó đói, lại còn ám ảnh mùi chua chua nữa chứ.

Mày biết không, mấy cái cơ thắt ở chỗ dạ dày mấy đứa nhỏ nó non yếu, chưa cứng cáp đâu. Y như cái cửa van mở toang hoác vậy, hở ra là sữa trào ngược liền à. Rồi cái dạ dày tụi nó thì nằm ngang ngang, có thẳng đứng như mình đâu.

Cộng thêm cái bụng bé xíu, dung tích nhỏ xíu. Tao cứ hình dung nó giống cái chén cạn vậy đó, đổ vô chút xíu là đầy tràn ra ngoài ngay. Bởi vậy, trớ là chuyện thường ngày ở huyện, nhất là khi nó bú no quá mức.

Tao nhớ có bữa, thằng Tèo mới có hai tháng, đi nhà bà ngoại dưới Gò Vấp chơi. Bà cứ nhồi, bảo bú thêm miếng nữa cho tròn người. Đúng mười lăm phút sau, nó ói ra hết, ướt sũng cái áo mới mua ở chợ Bến Thành, thiệt tình.

Nên là mày phải cẩn thận cái vụ cho bú no quá. Cứ chia nhỏ cữ ra, mỗi cữ vừa phải thôi. Đừng có ép con bú cho bằng hết bình hay hết bầu sữa một lúc. Quan trọng nữa là phải ợ hơi nha.

Sau khi bú xong, mày bế vác nó lên vai, vỗ lưng nhẹ nhàng cho nó ợ hơi ra. Phải kiên nhẫn một chút, đừng có vừa bú xong là đặt nằm liền. Cứ bế thẳng lên một lúc, chừng mười lăm, hai mươi phút cho sữa nó xuống đã.

Thường thì mày cứ quan sát con, thấy nó cựa quậy khó chịu, hay gồng người thì coi chừng. Đó có thể là dấu hiệu nó đang khó tiêu hay bị đầy hơi đó. Mình phải tinh ý một tí, không thì nó cứ khó chịu, quấy khóc hoài.

Mà thôi, mày đừng lo quá. Cái vụ trớ sữa này nó cũng tự hết thôi. Thằng Tèo nhà tao, đúng là qua một tuổi cái là dứt hẳn, tự nhiên như không vậy. Giờ hai tuổi rưỡi rồi, ăn uống phà phà, có thấy trớ gì nữa đâu. Cứ làm mấy cái tao dặn là ổn.

Làm sao để trẻ sơ sinh không bị trớ sữa?

Trời đất ơi, trớ sữa hả Mày? Tao nói Mày nghe, cái này nhức đầu lắm chứ đâu. Nhớ hồi thằng Tí nhà tao á, cứ bú xong là phun như vòi rồng, có bữa ướt hết cả cái nệm. Tao stress kinh khủng khiếp luôn, nghĩ bụng sao mà nuôi con khó vậy trời? Có cách nào cho nó đỡ không?

Quan trọng nhất Mày phải nhớ là vỗ ợ hơi cho bé đúng cách. Vỗ nhẹ nhàng, không ra hơi là nó cứ đầy bụng rồi y như rằng trớ liền à. Tao cứ bế nó ngồi thẳng, lưng áp vào ngực tao rồi vỗ vỗ. Xong rồi, đừng có vội đặt xuống liền nha. Phải giữ thẳng đứng, yên lặng sau ăn ít nhất 15-20 phút đó. Tao hay bế nó đi vòng vòng ngắm mấy cái cây, vừa dỗ vừa ngắm.

Mà Mày đừng có nhồi nhét một lúc, cứ cho ăn theo liều lượng nhỏ, thường xuyên thôi. Chia nhỏ bữa ra, cho bú nhiều cữ trong ngày thì nó dễ tiêu hóa hơn. Cái vụ nằm bú á hả? Tuyệt đối không được luôn Mày. Nằm là nó dễ sặc lắm, rồi trớ ra còn nguy hiểm hơn nữa. Còn vụ bổ sung canxi nữa, Mày phải hỏi bác sĩ xem có cần không rồi bổ sung đúng liều lượng nha, đừng có tự ý mua về cho uống bừa bãi.

À, lúc ngủ thì cố gắng để bé ngủ ở tư thế thoải mái, kê đầu cao một chút xíu thôi. Nằm nghiêng là tốt nhất, không để nó nằm sấp đâu. Với lại, tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá nha Mày. Khói thuốc nó độc lắm, ảnh hưởng đường hô hấp của bé. Cứ thấy ai hút là tao gạt phắt liền. À, cái bỉm tã nữa, nhớ mặc lỏng thôi, đừng bó sát quá. Chật chội nó khó chịu, ảnh hưởng đến cái bụng nó nữa. Ôi, nói chung Mày phải để ý kỹ từng tí một.

• Vỗ ợ hơi đúng cách: Giúp loại bỏ không khí thừa trong dạ dày, giảm đầy hơi và áp lực.
• Giữ trẻ thẳng đứng sau ăn: Duy trì tư thế ngồi hoặc bế thẳng 15-30 phút sau khi bú.
• Cho ăn lượng nhỏ, thường xuyên: Chia nhỏ bữa ăn thành nhiều cữ trong ngày để dễ tiêu hóa.
• Không để trẻ vừa nằm vừa bú: Tăng nguy cơ sặc và trào ngược sữa vào đường hô hấp.
• Bổ sung canxi theo chỉ định: Chỉ thực hiện khi có hướng dẫn và liều lượng từ bác sĩ.
• Tư thế ngủ dễ chịu: Đặt bé nằm ngửa hoặc nằm nghiêng, đầu hơi cao hơn thân.
• Tránh xa khói thuốc lá: Bảo vệ hệ hô hấp non yếu của trẻ khỏi các chất độc hại.
• Mặc bỉm, tã lỏng: Tránh tạo áp lực lên vùng bụng, hỗ trợ quá trình tiêu hóa của bé.

Nôn trớ như thế nào là bình thường?

Mày biết không, hồi thằng cu Tí nhà tao mới sinh, nó cứ hay trớ ra tí sữa sau mỗi cữ. Tao nhớ rõ cái đêm đầu tiên ở nhà, tầm 2h sáng, nó bú xong ợ cái, sữa trào ra ướt cái yếm. Chỉ tí xíu thôi. Tao lo lo, nghĩ chắc bú no quá. Chồng tao còn ngáy khò khò.

Sáng hôm sau, tao kể má tao. Bà bảo bình thường thôi, trớ ra tí xíu mà bé vẫn chơi, vẫn bú khỏe thì không sao. Mấy lần sau, tao để ý nó trớ xong lại cười, mắt sáng trưng. Đúng kiểu ra tí xíu thôi, sữa còn lợn cợn lỏng lỏng. Lúc đó tao mới thở phào, hiểu ra là vậy đó mày.

Nhưng có lần khác, thằng Tí bị cảm. Chiều đó, nó bú xong ói ra hết, nôn một bãi to ghê gớm, sữa vón cục, còn kèm sốt hầm hập. Mắt nó lờ đờ, rên ư ử. Tao với chồng không chần chừ, bế nó chạy bệnh viện Nhi Đồng 1 ngay đêm đó. Lúc đó tao sợ chết khiếp, tay chân run lẩy bẩy.

Bác sĩ khám nói nó viêm họng, nôn là do ho sốt quá sức, không phải trào ngược bình thường. Cho thuốc xong mấy bữa nó đỡ liền. Mày thấy không, nôn trớ có lúc bình thường, có lúc là bệnh. Mình phải để ý mấy cái đi kèm, chứ không là cuống lên như tao hồi đó. Khổ ghê!

Để mày dễ hình dung hơn này:

• Nôn trớ bình thường:

  • Lượng sữa nhỏ trào ra.
  • Không có triệu chứng đi kèm.
  • Trẻ vẫn tỉnh táo, chơi đùa, bú khỏe, tăng cân.
  • Thường xảy ra sau khi bú hoặc khi bé ợ hơi.

• Nôn trớ bất thường (Cần thăm khám ngay):

  • Nôn ra nhiều, ói vọt.
  • Sữa có màu lạ (vàng, xanh, lẫn máu).
  • Kèm sốt cao, tiêu chảy, quấy khóc liên tục.
  • Trẻ biếng ăn, sụt cân, mệt mỏi, mất nước.
  • Khó thở, da tái, không phản ứng.

Tại sao trẻ 2 tháng tuổi hay trớ?

Ối giời ơi, 2 tháng tuổi trớ thì là quá bình thường Mày ạ. Dạ dày bé nó còn bé tí, chưa có thẳng đứng đâu, cứ ngang ngang ấy. Uống sữa vào nó trào ra là chuyện thường ngày, như đổ nước vào cái cốc nghiêng ý. Cái này là do hệ tiêu hóa nó còn non nớt thôi.

• Hệ tiêu hóa chưa phát triển hoàn chỉnh: Cái này là cái chính. Van nối thực quản với dạ dày bé nó chưa đóng chặt được, nên sữa nó dễ bị đẩy ngược lên.
• Tư thế dạ dày: Như tao nói ấy, nó nằm ngang chứ không dọc. Nên sữa nó dễ chảy ra lại lắm.
• Nuốt nhiều hơi: Lúc bú, bé hay nuốt cả không khí vào bụng, làm bụng căng tức, sữa dễ trớ ra.
• Vận động đột ngột: Mới bú xong mà bế xốc dậy hay bé vặn mình cái là nó trớ ào ào.

Tao nhớ hồi thằng cu nhà tao cũng thế, bú xong y như rằng cứ phụt ra một ít. Nhìn thấy thương mà cũng sốt ruột. Cứ kệ thôi, ăn xong vỗ hơi cho bé kỹ vào là đỡ đấy. Đừng có ngại nó trớ mà không cho bú đủ.

Mà Mày biết không, cái vụ này nó còn liên quan đến cả việc bé có bị trào ngược dạ dày thực quản hay không nữa. Nhưng mà 2 tháng tuổi thì chủ yếu là do cái hệ tiêu hóa nó chưa "ngon" thôi. Nên cứ theo dõi thôi, đừng có cuống lên. Nếu thấy trớ nhiều kèm theo các triệu chứng khác như sụt cân, quấy khóc nhiều, bỏ bú thì mới đáng lo.

Trẻ vặn mình bao lâu thì hết?

Mày hỏi tao về cái vặn mình của con bé, đúng không? À, nhớ mãi những đêm trăng lụa mỏng manh, khi cả thế giới chìm vào yên lặng, chỉ có tiếng con bé khẽ cựa mình trên chiếc nôi êm. Một, hai tháng đầu đời, cái vặn vẹo đó, mày ơi, nó như một điệu vũ nhỏ bé, một cách con bé đang tìm thấy chính mình giữa không gian rộng lớn này. Tao ngắm, tao thấy nó bình thường lắm, như cánh hoa non đang uốn mình đón sương vậy đó.

Đó là cách nó giãn gân cốt, mày biết không? Sau bao nhiêu giờ nằm yên, đôi khi chỉ một hơi thở dài cũng đủ làm cả người bé xíu co duỗi. Như một sợi tơ, nó xoắn nhẹ, rồi lại buông, một nhịp điệu của sự sống. Hoặc giả, nó đang muốn nói điều gì đó... đói chăng, hay chiếc tã ướt át làm nó khó chịu. Những lời thì thầm không lời, gửi gắm qua từng cái vặn mình. Tao cứ ngồi nhìn, đợi nó ngủ say lại.

Cái sự vặn mình ấy, rồi sẽ qua đi. Như một giấc mơ giữa ban ngày, nó sẽ tan biến dần, khi con bé cứng cáp hơn, khi nó chạm đến mốc bốn tháng. Bốn tháng, mày ơi, nhanh lắm. Cứ như một cái chớp mắt, mùa lá đổ rồi mùa hoa nở, rồi những động tác vặn mình kia cũng chỉ còn là ký ức êm đềm, một phần của hành trình lớn khôn. Nó sẽ hết khi con mày được 4 tháng tuổi đó, mày ạ.

• Trẻ sơ sinh thường vặn mình từ 1 đến 2 tháng tuổi.
• Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường ở trẻ.
• Hết vặn mình khi: Trẻ đạt khoảng 4 tháng tuổi.
• Nguyên nhân vặn mình:
  • Giãn các cơ và khớp sau thời gian dài nằm yên.
  • Thể hiện sự khó chịu hoặc nhu cầu: đói, mệt, tã ướt.

Làm gì để trẻ sơ sinh hết vặn mình?

Đây, vụ trẻ con vặn mình đây. Tao cũng từng điên đầu với con Bống nhà tao. Nó gồng đỏ hết cả mặt, ngủ không yên giấc, thương vãi. Toàn do phản xạ tự nhiên của nó thôi, nhưng cũng có cách xử lý. Mày đừng có lo quá.

Quan trọng nhất là cái chỗ ngủ của nó. Phải yên tĩnh, ít ánh sáng. Tao toàn bật white noise cho nó ngủ thôi, đỡ giật mình hẳn. Quần áo tã bỉm phải thoải mái, rộng rãi, đừng có bó vào người nó. Check da dẻ nó nữa chứ, hăm hay rôm sảy là nó khó chịu nó cũng vặn vẹo.

À mà mày ăn uống cẩn thận vào nhé, mấy đồ cay nóng hay nhiều đạm quá nó bú vào lại đầy hơi. Khó tiêu nó cũng vặn mình đấy. Thiệt luôn.

• Tạo môi trường ngủ yên tĩnh: Giữ phòng ngủ thoáng, nhiệt độ 26-28 độ C, giảm ánh sáng và tiếng ồn.
• Quấn khăn hoặc dùng nhộng chũn: Giúp bé có cảm giác an toàn như trong bụng mẹ, hạn chế giật mình và vung tay chân lung tung.
• Kiểm tra tã và quần áo: Đảm bảo tã khô, không bị hăm. Quần áo phải rộng rãi, chất liệu mềm mại, thấm hút mồ hôi.
• Vỗ ợ hơi kỹ sau khi bú: Giúp bé đẩy không khí thừa ra ngoài, tránh đầy hơi, khó tiêu gây khó chịu.
• Bổ sung Vitamin D3 K2 hàng ngày: Vitamin D giúp hấp thụ canxi, thiếu canxi cũng là nguyên nhân làm trẻ vặn mình, khó ngủ.
• Massage cho bé: Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ, massage nhẹ nhàng giúp bé thư giãn, tiêu hóa tốt hơn.
• Mẹ ăn uống cân bằng: Tránh các thực phẩm dễ gây đầy hơi như đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, một số loại đậu nếu bé bú mẹ hoàn toàn.

Cái vặn mình này chủ yếu là sinh lý, do hệ thần kinh của nó chưa hoàn thiện nên dễ bị tác động. Cái phản xạ giật mình Moro ấy, nghe tiếng động mạnh hay thay đổi tư thế đột ngột là nó giơ hai tay lên rồi co lại, thế là tỉnh giấc. Quấn chặt nó lại là để hạn chế cái này.

Còn vụ thiếu canxi cũng đúng. Nhưng không phải tự ý bổ sung canxi đâu nhé. Mày cứ cho nó uống Vitamin D3 K2 đều đặn mỗi ngày theo liều khuyến cáo. Cái này giúp cơ thể nó tự tổng hợp canxi từ sữa mẹ. Sáng cho phơi nắng mông đùi tầm 10-15 phút trước 8 giờ sáng cũng được.

Nếu nó vặn mình mà kèm theo nôn trớ, khóc thét, rụng tóc vành khăn thì mới phải cho đi khám bác sĩ xem có phải do bệnh lý không. Còn không thì cứ bình tĩnh, vài tháng là nó tự hết à. Con Bống nhà tao qua 3 tháng là ngoan hẳn.

Tại sao trẻ lại rướn?

Trẻ rướn mình là một phản xạ sinh lý tự nhiên. Nguyên nhân chính là do hệ thần kinh, đặc biệt là vỏ não, chưa phát triển hoàn thiện. Điều này khiến các hoạt động của vùng dưới vỏ chiếm ưu thế, gây ra các cử động không chủ đích như vặn mình, gồng người.

À cái vụ này tao nói mày nghe. Nó thuộc về cơ chế thần kinh học phát triển đó. Vỏ não của trẻ sơ sinh, cái trung tâm điều khiển suy nghĩ cao cấp, lúc này nó chưa 'fully functional', tức là chưa hoàn thiện. Thế nên cái phần hệ thống dưới vỏ (subcortical system) nó nắm quyền kiểm soát.

Cái hệ thống này nó điều khiển mấy cái phản xạ nguyên thủy, mấy cái cử động không chủ đích. Cho nên mày sẽ thấy nó cứ gồng gồng, đỏ mặt tía tai, vặn vẹo như con sâu róm vậy. Trông thì có vẻ khó chịu nhưng thực ra đó là cách cơ thể nó tự 'test' hệ thống vận động. Nó là một giai đoạn, giai đoạn phát triển tự nhiên.

Nhiều khi nhìn chúng nó gồng mình, tao lại nghĩ con người ngay từ lúc sinh ra đã luôn phải nỗ lực để tồn tại rồi. Hôm trước trông thằng cháu tao, nó ngủ mà cứ vặn qua vặn lại. Mẹ nó cứ lo, tao bảo kệ nó đi, nó đang tập thể dục cho cơ bắp với não bộ của nó đấy.

Mày phải để ý phân biệt giữa rướn sinh lý bình thường với mấy cái có vấn đề. Không phải cứ thấy nó vặn mình là bình thường đâu.

• Thiếu canxi: Nếu nó gồng mình liên tục, khóc thét, ngủ không yên giấc, hay giật mình, có khi còn rụng tóc vành khăn thì phải nghĩ đến chuyện này. Cái này phải đi khám chứ không tự bổ sung bừa được.
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Bọn trẻ hay bị cái này. Nó rướn mình, vặn vẹo là do cái axit trong dạ dày nó trào lên gây khó chịu. Thường thì sẽ kèm theo nôn trớ, ọc sữa.
• Da bị kích ứng: Mặc tã chật quá, quần áo vải cứng, hoặc do hăm, ngứa ngáy cũng làm nó khó chịu rồi vặn mình. Cái này thì dễ, kiểm tra là thấy ngay.