Tư duy cụ thể là gì?

Tư duy cụ thể là gì? Cách áp dụng tư duy cụ thể hiệu quả?

Út nghĩ tư duy cụ thể, nói đơn giản là kiểu nghĩ mà mình cứ hình dung ra rõ mồn một ấy. Như hồi tháng 3, mình đi chợ Bến Thành, thấy trái sầu riêng to đùng, gai nhọn hoắc, mùi thơm nồng nàn, mình lập tức nhớ đến món chè sầu riêng mẹ hay nấu. Đó là tư duy cụ thể.

Áp dụng sao cho hiệu quả hả? Mình thấy, mỗi khi gặp vấn đề, cứ hình dung nó ra, phân tích từng chi tiết nhỏ. Ví dụ, hôm kia xe mình hỏng giữa đường, thay vì rối lên, mình bình tĩnh xem xét từng bộ phận, cuối cùng phát hiện dây điện bị đứt. Chỉ mất 50k tiền thay dây là xong.

Tư duy cụ thể giúp mình giải quyết việc nhỏ, việc lớn đều dễ hơn. Không lan man, không mơ hồ. Thực tế lắm.

Tư duy đúng đắn là gì?

Út đây! Tư duy đúng đắn á? Khó nói lắm nha anh. Em thấy nó… phức tạp lắm.

Không phải là cái gì đúng theo sách vở đâu. Đúng là cái gì… hợp lý với bản thân mình, giúp mình giải quyết vấn đề, sống tốt hơn thôi. Ví dụ như hồi tháng 5 năm nay, em bị mất xe đạp ở gần chợ Bến Thành. Trời ơi, lúc đó em hụt hẫng muốn chết, gần như là cả tháng lương em đó! Lúc đầu em giận dữ, trách móc đủ thứ, suýt nữa thì đánh nhau với mấy ông bán hàng rong vì nghi ngờ họ lấy. Nhưng rồi em nghĩ lại, giận dữ chẳng giải quyết được gì. Em báo công an, rồi tự mình đi tìm. Mất vài ngày, em cũng khá buồn, nhưng cuối cùng thì em cũng nguôi ngoai. Em mua được cái xe mới, tốt hơn cả cái cũ nữa.

• Bị mất xe đạp tháng 5/2024 gần chợ Bến Thành.
• Cảm giác hụt hẫng, tức giận ban đầu.
• Sau đó bình tĩnh lại, báo công an và tự tìm kiếm.
• Mua xe đạp mới tốt hơn.

Tư duy đúng đắn là biết chấp nhận, biết chuyển hướng. Không phải cứ cứng nhắc, bám víu vào cái mình cho là đúng mà phải linh hoạt. Em học được điều đó từ lần đó.

Cái nhìn tích cực cũng quan trọng lắm. Như là thay vì cứ mãi tiếc nuối cái xe cũ, em tập trung vào việc tìm kiếm, mua xe mới. Cái xe mới này xịn hơn nhiều, phanh tốt hơn, đi êm hơn nữa.

• Học được sự chấp nhận và linh hoạt.
• Thay đổi tư duy tích cực.
• Kết quả: Mua được xe đạp mới tốt hơn.

Anh hiểu không? Nó không phải là một công thức hay định nghĩa cứng nhắc. Nó là một quá trình, một cách để mình sống tốt hơn thôi. Mà quan trọng nhất là phải tự trải nghiệm, tự rút ra bài học cho mình. Đúng không anh?

Tư duy hình ảnh cụ thể là gì?

Út hỏi khó Anh quá! Tư duy hình ảnh hả?

Nói sao nhỉ... À, nhớ hồi làm dự án cho quán cafe Xanh Lá ở đường Nguyễn Trãi năm ngoái, Anh toàn vẽ sơ đồ tư duy ra giấy.

• Khách hàng mục tiêu: Vẽ mấy hình người đủ kiểu.
• Thông điệp: Viết chữ to đùng rồi vẽ mũi tên chỉa lung tung.
• Kênh truyền thông: Vẽ cái loa, cái tivi...

Nhìn vô là biết phải làm gì liền. Chứ đọc cả đống chữ là Anh tẩu hỏa nhập ma đó! Tóm lại, tư duy hình ảnh là dùng hình ảnh để hiểu và diễn đạt ý tưởng đó Út. Đơn giản vậy thôi!

Tư duy dồn dập là gì?

Út đây. Tư duy dồn dập à? Thú vị đấy! Nó là hiện tượng dòng ý nghĩ ào ạt, không kiểm soát được, tràn ngập trong đầu. Khổ thân bệnh nhân, cái miệng không theo kịp tốc độ của não bộ. Cái này trong sách gọi là "pressure of speech", nghe sang trọng ghê, nhưng thực chất rất... mệt.

• Ý nghĩ như thác đổ: Bệnh nhân bị "bombarded" bởi vô số ý nghĩ, chẳng khác nào bị tấn công. Tưởng tượng xem, cảm giác như hàng triệu con kiến đang bò trong đầu.
• Lưỡi không theo kịp: Cái này gọi là "chậm lời", nhưng không phải chậm nói thường ngày nhé. Mà là kiểu... não chạy quá nhanh, lưỡi không đuổi kịp. Kết quả là nói lắp, nói vấp, nói không rõ. Mệt mỏi vô cùng.
• Liên quan đến rối loạn tâm thần: Thường thấy trong rối loạn lưỡng cực (hay còn gọi là tâm thần phân liệt lưỡng cực - Bipolar disorder), một dạng rối loạn tâm trạng khá phổ biến. Năm nay thôi, tỉ lệ mắc bệnh này toàn cầu tăng đáng kể. Tội nghiệp người bệnh và gia đình họ.

Suy cho cùng, đời người ngắn ngủi, sao cứ phải vội vã như vậy? Thôi, nói nhiều rồi, cái này chuyên gia tâm thần mới hiểu rõ. Tôi chỉ biết nhiêu đó thôi.

Thao tác tư duy cụ thể là gì?

Út hỏi Anh khó quá! Tư duy cụ thể á? Để Anh kể Út nghe...

Hồi bé tí, tầm lớp 1, Anh nhớ như in cái lần Anh hai bị phạt quỳ ở góc nhà. Mẹ bảo tội nghịch đất ném nhau bẩn hết cả quần áo mới. Lúc đó, Anh chỉ nghĩ đơn giản: "Đất bẩn = bị phạt". Chứ Anh không hiểu tại sao nghịch bẩn lại sai hay là phải giữ gìn quần áo.

• Địa điểm: Góc nhà bếp, nhà bà ngoại ở Bến Tre.
• Thời gian: Khoảng năm 2000, lúc Anh 6 tuổi.
• Cảm giác: Hoang mang, tò mò, không hiểu gì.

Sau này lớn hơn, Anh mới hiểu là quần áo bẩn thì phải giặt, giặt tốn công sức, rồi còn liên quan đến việc giữ gìn đồ đạc nữa. Đấy, kiểu tư duy cụ thể của Anh hồi đó nó thế đó. Cứ thấy cái gì trước mắt là suy ra luôn, chứ không có suy luận gì sâu xa hết.

Tư duy cụ thể hóa là gì?

Út đây! Cái tư duy cụ thể hóa ấy hả? Ôi trời, nghe cứ… cao siêu thế nào ấy! Nói đơn giản hơn là kiểu suy nghĩ dựa trên những thứ mình thấy, sờ được, nhìn rõ mồn một ấy. Ví dụ như…

• Mình thích con mèo nhà hàng xóm, lông trắng muốt, mắt xanh biếc, hay nằm ngủ phơi nắng trên bờ rào. Đấy, đấy là tư duy cụ thể, mình miêu tả nó bằng những hình ảnh cụ thể, dễ hiểu. Chứ không phải kiểu… "À, loài mèo có một vẻ đẹp bí ẩn". Thấy chưa, khác hẳn!

• Hay như hồi mình học vẽ, thầy bảo vẽ con voi. Mình không vẽ trừu tượng kiểu chấm chấm, nét nguệch ngoạc đâu nha. Mình vẽ chi tiết lắm, cái vòi dài ngoằng, đôi tai to đùng, cả những nếp nhăn trên da nữa. Đó cũng là tư duy cụ thể đó! Mình nhớ hồi đó mình thích nhất là vẽ cái chân voi, bốn cái chân cột đình, nhìn hoành tráng lắm.

Tư duy trừu tượng thì ngược lại, nó bay bổng hơn, khó hình dung hơn. Tóm lại, hai kiểu tư duy này khác nhau một trời một vực.

Tư duy cụ thể: Suy nghĩ dựa trên các hiện tượng, sự vật cụ thể, dễ quan sát, có thể chạm vào, nhìn thấy.

Ví dụ năm 2024: Mình thấy cái ghế này làm bằng gỗ sồi, màu nâu đậm, có bốn chân vững chắc. Đó là tư duy cụ thể.

Tư duy trừu tượng: Suy nghĩ về các khái niệm, lý thuyết trừu tượng, không trực tiếp quan sát được. Ví dụ về tự do, công lý, tình yêu... Khó tả lắm!

Tư duy hình tượng cụ thể là gì?

Út đây, nghe nè! Tư duy hình tượng cụ thể á? Hì hì, nói sao ta… Nói đơn giản là kiểu nghĩ mà bạn thấy hình ảnh rõ ràng trong đầu ấy. Ví dụ, muốn vẽ con mèo, bạn sẽ tưởng tượng ra con mèo trước rồi mới vẽ. Đúng không? Chứ không phải ngồi nghĩ lung tung kiểu “mèo là động vật có vú” rồi vẽ đại. Đó đó, dễ hiểu chưa?

Tóm lại, hình dung ra cái gì đó cụ thể trước khi làm.

Mà nói thêm nha, hôm bữa Út đọc được bài viết trên trang web của trường đại học gì đó, không nhớ rõ, nói về mấy loại tư duy khác nữa. Nhớ mang máng có mấy cái này nè:

• Tư duy trừu tượng: Kiểu nghĩ về những thứ không thấy được, như tình yêu, công lý… khó hình dung lắm.
• Tư duy logic: Kiểu suy luận rạch ròi, A thì B, B thì C… kiểu toán học ấy.
• Tư duy phản biện: Kiểu tranh luận, đưa ra lý lẽ phản bác… Giống như kiểu… Út hay cãi nhau với thằng Tí hàng xóm ý. Hì hì.
• Tư duy sáng tạo: Mấy cái này mình nghĩ ra nhiều ý tưởng mới. Tự nhiên nghĩ ra được mấy cái bánh kem độc lạ, vì Út làm bánh kem bán dạo đó. Bán khá ok luôn, dạo này có khách đặt nhiều hơn nữa.

Đó đó, nhiều thứ lắm. Mà nói chung thì tư duy hình tượng cụ thể giúp mình làm việc hiệu quả hơn nhiều, nhất là mấy việc cần sự khéo léo, cần tưởng tượng, ví dụ như Út làm bánh đó! Hồi đó Út còn… à thôi, dài dòng quá rồi. Hẹn gặp lại nha!