Thế giới có bao nhiêu trạm vũ trụ?

Thế giới có bao nhiêu trạm vũ trụ?

Khám phá câu hỏi thế giới có bao nhiêu trạm vũ trụ đang hoạt động trên quỹ đạo giúp bạn hiểu rõ hơn về các công trình khoa học vĩ đại của nhân loại ngoài không gian. Tìm hiểu ngay số lượng cụ thể và thông tin chi tiết về những trạm không gian này.

Bức tranh toàn cảnh về các trạm vũ trụ đang hoạt động trên quỹ đạo

Có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau khi chúng ta định nghĩa một cấu trúc ngoài không gian, nhưng câu hỏi này thường có nhiều hơn một lời giải thích hợp lý phụ thuộc vào trạng thái vận hành thực tế. Hiện nay chỉ có hai trạm không gian đang hoạt động là trạm vũ trụ quốc tế (ISS) và mới nhất là trạm vũ trụ Thiên Cung (TSS).

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa các dự án thử nghiệm đã rơi xuống bầu khí quyển và những pháo đài khoa học đang có con người sinh sống liên tục trên quỹ đạo thấp của Trái Đất.

Tôi vẫn nhớ cảm giác ngỡ ngàng khi lần đầu tiên nhìn thấy vệt sáng của một trạm vũ trụ bay ngang qua bầu trời đêm bằng mắt thường. Ban đầu tôi cứ nghĩ việc duy trì một ngôi nhà ngoài không gian là điều gì đó xa vời và dễ dàng thất bại. Nhưng thực tế cho thấy, con người đã thiết lập được sự hiện diện liên tục trên quỹ đạo suốt hàng thập kỷ qua nhờ vào những module lắp ghép tinh vi.

Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS - Biểu tượng của sự hợp tác toàn cầu

Trạm vũ trụ quốc tế ISS là cấu trúc nhân tạo lớn nhất từng được lắp ráp ngoài không gian, đóng vai trò như một phòng thí nghiệm hỗn hợp của nhiều quốc gia. Trạm không gian này di chuyển với vận tốc gần 28.000 km/h và hoàn thành một vòng quay quanh Trái Đất trong khoảng hơn 90 phút.

Kích thước khổng lồ của nó đi kèm với một khối lượng vận hành đáng kinh ngạc. ISS có tổng khối lượng xấp xỉ 420.000 kg và thường xuyên duy trì một phi hành đoàn gồm 7 người làm việc liên tục. Với thể tích không gian sống ngột ngạt và áp lực đè nặng từ lịch trình nghiên cứu dày đặc, các phi hành gia phải chia nhau từng mét khối sinh hoạt để vận hành hơn 1,5 triệu dòng mã lệnh máy tính điều khiển toàn bộ hệ thống cơ khí và lá chắn nhiệt phức tạp này.

Trạm Vũ trụ Thiên Cung - Bước nhảy vọt công nghệ của Trung Quốc

Trạm vũ trụ Thiên Cung là tiền đồn không gian hiện đại được xây dựng và vận hành độc lập bởi một quốc gia duy nhất trên quỹ đạo. Mặc dù có quy mô nhỏ hơn người tiền nhiệm quốc tế, Thiên Cung đại diện cho thế hệ công nghệ trạm không gian dạng module mới với hiệu suất năng lượng cao và hệ thống đẩy ion tiên tiến.

Khi mới hoàn thành cấu trúc cơ bản, trạm vũ trụ Thiên Cung đạt khối lượng khoảng 90 tấn, tương đương một phần tư quy mô của ISS. Trạm sở hữu không gian sinh hoạt và áp suất bên trong khoảng 110 m3 dành cho các phi hành đoàn gồm 3 người luân phiên. Điểm đặc biệt của thực thể này là cấu trúc chữ T đồng bộ giúp tối ưu hóa việc ghép nối các tàu hậu cần và tàu trung chuyển năng lượng mà không làm ảnh hưởng đến các thiết bị thí nghiệm cực lạnh siêu chính xác bên trong.

Định hướng tương lai và sự mở rộng cấu trúc quỹ đạo

Bản đồ các trạm vũ trụ hiện nay trên thế giới đang đứng trước một giai đoạn chuyển giao lịch sử khi các kế hoạch nâng cấp và nghỉ hưu được kích hoạt đồng thời. Trong khi một bên chuẩn bị khép lại hành trình huyền thoại, bên còn lại đang rục rịch nhân đôi quy mô phòng thí nghiệm ngoài hành tinh.

Sự thay đổi này diễn ra rõ rệt qua các cột mốc thời gian. Các cơ quan vũ trụ quốc tế dự kiến sẽ duy trì vận hành trạm vũ trụ quốc tế iss và thiên cung cho đến cuối năm 2030 trước khi để nó tự hủy một cách kiểm soát trong bầu khí quyển vào năm 2031.

Ngược lại, dự án Thiên Cung đang bước vào giai đoạn mở rộng từ cấu trúc 3 module hiện tại lên thành cấu trúc 6 module trong những năm tới. Kế hoạch này sẽ nâng tổng khối lượng hệ thống lên tới 180 tấn, biến nó thành một khu phức hợp không gian đa chức năng khổng lồ trên quỹ đạo.

So sánh hai trạm vũ trụ đang hoạt động trên thế giới

Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS

• Đạt khoảng 388 m3, mang lại không gian làm việc rộng rãi
• Khoảng 420.000 kg, là cấu trúc nhân tạo lớn nhất ngoài không gian
• Hợp tác đa quốc gia bao gồm Mỹ, Nga, Châu Âu, Nhật Bản và Canada
• Thường duy trì đội ngũ gồm 7 người từ nhiều quốc gia đối tác

Trạm Vũ trụ Thiên Cung (TSS) ⭐

• Khoảng 110 m3 cho cấu trúc cơ bản, được thiết kế tối ưu hóa vi trọng lực
• Hiện tại khoảng 90 tấn, có kế hoạch nâng cấp mở rộng lên 180 tấn
• Được sở hữu và vận hành hoàn toàn độc lập bởi một quốc gia duy nhất
• Duy trì ổn định đội ngũ gồm 3 người luân phiên mỗi 6 tháng

Hành trình nghiên cứu của Hùng: Từ phòng thí nghiệm mặt đất đến dữ liệu quỹ đạo

Hùng, một nhà vật lý học 34 tuổi tại Hà Nội, luôn khao khát thử nghiệm các tinh thể protein trong môi trường vi trọng lực nhưng gặp rào cản lớn do chi phí quá đắt đỏ và thủ tục phức tạp của các cơ quan không gian ngoại quốc.

Anh dành 8 tháng ròng rã viết đề xuất và gửi mẫu thử qua các chương trình hợp tác quốc tế. Lần đầu tiên thử nghiệm bị trì hoãn do trục trặc kỹ thuật tại bệ phóng, khiến toàn bộ mẫu protein sinh học bị hỏng hoàn toàn.

Không nản lòng, Hùng điều chỉnh lại phương pháp bảo quản và tận dụng các slot tải trọng mở của trạm Thiên Cung phối hợp với Văn phòng Liên Hợp Quốc về Không gian Vũ trụ. Anh nhận ra rằng chìa khóa là sự kiên trì phối hợp thông số.

Mẫu vật của nhóm anh đã được gửi lên quỹ đạo thành công, trả về hơn 150 terabytes dữ liệu phân tích cấu trúc chất lỏng siêu chính xác, giúp tối ưu hóa quy trình chế tạo thuốc đặc trị chỉ sau 6 tháng chờ đợi.