Tại sao Trái đất có dạng hình cầu?

Tại sao trái đất có dạng hình cầu dẹt thay vì tròn?

Tìm hiểu về tại sao trái đất có dạng hình cầu giúp bạn khám phá các cơ chế vật lý kỳ thú định hình hành tinh. Hiểu rõ những lực tự nhiên tác động lên hành tinh giúp chúng ta có cái nhìn chuẩn xác hơn về hình thái thực tế. Hãy cùng khám phá ngay để làm rõ vấn đề này.

Tại sao Trái đất có dạng hình cầu?

Có thể liên quan đến nhiều yếu tố vật lý khác nhau. Trái đất có dạng hình cầu chủ yếu do lực hấp dẫn tạo hình cầu cho trái đất tác động đều về mọi hướng từ tâm, kéo vật chất lại gần nhau nhất có thể để đạt trạng thái cân bằng năng lượng.

Đây không phải là hình cầu hoàn hảo, mà là hình cầu dẹt. Lực ly tâm từ quá trình tự quay quanh trục làm phình phần xích đạo ra khoảng 43 km so với khoảng cách đến hai cực.

Vai trò của lực hấp dẫn trong việc tạo hình hành tinh

Trong giai đoạn hình thành cách đây khoảng 4,5 tỷ năm, Trái đất là một khối vật chất nóng chảy. Lực hấp dẫn hoạt động như một thỏi nam châm khổng lồ, thu hút vật chất về phía trung tâm khối cầu.

Vì lực hấp dẫn tác động đều từ mọi phía, vật chất bị kéo vào vị trí gần tâm nhất có thể. Hình cầu là dạng hình học tự nhiên duy nhất cho phép mọi điểm trên bề mặt cách đều tâm của hành tinh.

Khi vật chất tích tụ đủ lớn, sức nặng tự thân của nó trở nên quá mạnh mẽ. Nó nghiền nát mọi cấu trúc không đồng nhất, biến hành tinh thành dạng khối cầu ổn định.

Lực ly tâm và hình dạng thực tế - Hình cầu dẹt

Nếu Trái đất đứng yên, nó sẽ là một quả cầu hoàn hảo. Nhưng Trái đất tự quay quanh trục với tốc độ khá lớn tại xích đạo, khoảng 1.670 km/giờ.

Chuyển động quay này tạo ra lực ly tâm. Lực này mạnh nhất ở xích đạo và bằng không ở hai cực, khiến vật chất ở giữa bị đẩy văng ra ngoài một chút.

Kết quả là hành tinh bị phình nhẹ ở vùng xích đạo. Giới khoa học gọi hình dạng thực tế của trái đất là gì, đó chính là hình phoi (oblate spheroid), một hình cầu bị nén nhẹ từ phía trên xuống dưới.

Những hiểu lầm phổ biến về hình dạng Trái đất

Nhiều người thắc mắc vì sao trái đất hình cầu mà chúng ta không cảm thấy Trái đất cong. Sự thật là kích thước Trái đất quá lớn so với tầm nhìn của con người.

Bạn chỉ thấy một phần nhỏ bề mặt nên nó trông như một mặt phẳng. Khi lên cao, độ cong mới dần lộ rõ.

So sánh hình dạng của Trái đất và các hành tinh khác

Hầu hết các hành tinh lớn trong hệ Mặt trời đều có dạng cầu. Sự khác biệt nằm ở mức độ dẹt do vì sao trái đất hình cầu và tốc độ tự quay khác nhau.

Đặc điểm hình dạng các hành tinh

Tốc độ tự quay quyết định độ phình của các hành tinh trong hệ Mặt trời.

Trái đất

• Cầu dẹt nhẹ

• Trung bình

Sao Thổ

• Cầu dẹt rõ rệt

• Rất nhanh

Minh và trải nghiệm nhìn thấy độ cong của Trái đất

Minh, một kỹ sư phần mềm tại TP.HCM, luôn hoài nghi về độ cong của Trái đất cho đến khi anh thực hiện chuyến bay lên độ cao 10.000 mét.

Khi nhìn ra ngoài cửa sổ máy bay vào một ngày trời trong, anh thấy đường chân trời không phải một đường thẳng tắp hoàn hảo như dưới mặt đất.

Thay vì cố tin vào lý thuyết, anh đã quan sát bóng của Trái đất trên Mặt trăng trong kỳ nguyệt thực lần sau đó.

Chính việc nhìn thấy cái bóng hình cung tròn đã xóa tan mọi hoài nghi, khẳng định hình dạng khối cầu của hành tinh.