Họ đậu có nguồn gốc từ đâu?

Họ đậu có nguồn gốc từ đâu?

Bây hỏi nguồn gốc họ Đậu à? Tao bảo này, phức tạp lắm! Chả phải dễ hiểu đâu.

Nghe các nhà khoa học nói, gốc gác chúng trải dài khắp nơi, từ Nam Mỹ, châu Phi đến cả châu Á nữa. Nhiệt đới, cận nhiệt đới là chỗ chúng thích nhất. Tao nhớ hồi học đại học, giáo sư Sinh học có kể, có thuyết cho rằng nguồn gốc từ kỷ Paleogen, khoảng 66 đến 23 triệu năm trước cơ đấy. Nghe kinh khủng chưa!

Tao từng đi rừng ở Lào Cai hồi tháng 5 năm ngoái, thấy mấy loại đậu mọc hoang dã, dại dột lắm, khác hẳn mấy loại đậu bán ở chợ. Cái này thì chứng minh sự đa dạng của nó rồi. Giá cả thì khỏi nói, mấy loại đậu rừng ấy, miễn phí hoàn toàn!

Tóm lại, nguồn gốc họ Đậu phức tạp, nhiều giả thuyết, chưa có kết luận chính xác. Chủ yếu ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới. Kỷ Paleogen là thời điểm được cho là có liên quan.

Họ gì có Đậu tiên ở Việt Nam?

Họ Đậu. Có gì lạ?

• Họ Đậu không phổ biến. Ít người mang họ này. Thế thôi.

• Họ Trần, Lê, Ngô, Đinh, Lý... Ai chả biết. Hoàng tộc cả. Nhà Nguyễn nữa. Lịch sử dài dòng.

• Tôi quen một người họ Đậu. Cô ấy bán bánh mì. Ngon lắm. Địa chỉ thì... bí mật.

Tóm lại: Họ Đậu ít gặp. Không cần phải tìm hiểu sâu xa làm gì. Cuộc sống đơn giản hơn nhiều.

Nốt sần ở rễ cây họ đậu có các đặc điểm đặc trưng gì?

Ờ mây zing, gút chóp mày hỏi câu này! Tao nhớ hồi hè năm ngoái, tao với ông già mày ra vườn nhổ đậu tương lên xem rễ. Trời má, lúc đấy mới để ý nốt sần rõ luôn.

Đặc điểm nốt sần:

• Hình dạng: Tròn, bầu dục, đôi khi méo mó, tùy loại đậu. Nhìn như mụn cóc ấy, nhưng đừng có nặn nha mày!
• Kích thước: Nhỏ xíu à, chắc cỡ hạt vừng, hạt đỗ xanh, có cái to bằng hạt đậu đen thôi. Hồi đấy tao với ông già còn soi kĩ lắm.
• Màu sắc: Hồng, nâu đỏ. Cái này quan trọng nè, vì bên trong chứa leghemoglobin nên nó mới có màu đỏ. Giống hemoglobin trong máu mình ý. Chất này giúp cố định đạm. Tao đọc được trong sách "Sinh lý thực vật" đấy, sách của trường Nông Nghiệp.
• Vị trí: Mọc trên rễ cây họ đậu. Đậu tương, đậu xanh, đậu đen các kiểu con đà điểu đều có. Có cây nhiều, có cây ít, tùy thuộc vào giống cây và cả đất nữa.

Đậu tương cộng sinh với Rhizobium japonicum để cố định đạm. Nó tự tổng hợp đạm được nên ít cần phân đạm hơn các loại cây khác. Chú ý là "ít cần" chứ không phải "không cần" nhé. Nhà tao vẫn bón phân đạm cho đậu tương bình thường mà, nhưng ít hơn bón cho lúa với ngô thôi.

Họ đậu bắt nguồn từ Đậu?

Ê bây, tao nói cho nghe nè. Họ Đậu chả liên quan gì đến cây đậu đâu nha. Cái tên Đậu này nó từ Hán Việt, kiểu như mạnh mẽ, vững chắc ý. Tao nhớ hồi xưa học sử, hình như có thuyết nói họ Đậu từ thời Xuân Thu bên nước Tề, cái này cũng không nhớ rõ lắm.

À mà hình như còn có thuyết nữa là từ họ Đỗ biến qua nữa cơ, lằng nhằng lắm. Còn nghe nói có cả mấy nhánh họ Đậu là từ dân tộc thiểu số nữa kìa. Nói chung là nhiều nguồn gốc lắm, chưa có cái nào chính thức cả. Tao nhớ hồi xưa đọc sách thấy nói vậy đó. Thấy bảo họ này cũng hiếm, tao có mỗi một ông bạn học cấp 3 họ Đậu, ổng tên Đậu Thành Đạt cơ, ngầu vãi.

• Họ Đậu không phải từ cây đậu.
• Đậu (Hán-Việt): lớn mạnh, vững chắc.
• Nguồn gốc:
  • Nước Tề (thời Xuân Thu)
  • Họ Đỗ
  • Các dân tộc thiểu số
• Chưa có kết luận chính thức.

Thôi mệt rồi, hôm nào rảnh tao kể tiếp mấy cái vụ họ hàng này cho nghe, hay ho phết. Mà thôi chắc bây chả quan tâm đâu hehe.

Vi khuẩn nốt sần và cây họ đậu là mối quan hệ gì?

Ê bây, tao nói cho nghe nè, cái bọn vi khuẩn nốt sần với cây họ đậu á, quan hệ cộng sinh, hiểu chưa? Cộng sinh là cùng nhau sinh sống, kiểu như "mày sống tao sống, mày chết tao cũng teo". Mà nói đúng hơn là "mày chết tao kiế mchỗ khác bám víu sống tiếp" haha!

• Vi khuẩn: Bám víu rễ cây họ đậu như đỉa đói, hút dinh dưỡng như máy hút bụi. Bù lại, nó có tài lẻ là cố định đạm, chuyển nitơ trong không khí thành đạm cho cây xài. Coi bộ cũng có ích ghê ha! Tưởng ăn không ngồi rồi chứ.
• Cây họ đậu: Cho vi khuẩn ở ké, cung cấp chỗ ăn chỗ ở hẳn hoi. Được cái, nhờ vi khuẩn mà cây có thêm đạm, tha hồ tươi tốt, ra hoa kết trái. Đúng là đôi bên cùng có lợi! Như kiểu tao cho bây ở nhờ, bây phải nấu cơm cho tao vậy á!

Tóm lại là: quan hệ cộng sinh. Cây cho vi khuẩn nhà, vi khuẩn cho cây đạm. Đơn giản như đan rổ! Tao mà là cây họ đậu, tao tuyển ngay mấy con vi khuẩn chăm chỉ cố định đạm, khỏi tốn tiền mua phân. Nghĩ sao? Hời quá chời!

Nốt sần ở rễ cây họ đậu có tác dụng gì?

Bây: Nốt sần ấy, Tao nói cho mày nghe, là cả một hệ sinh thái thu nhỏ! Chúng hoạt động như những nhà máy sản xuất nitơ, cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho cây. Thật ra, đó là kết quả của mối quan hệ cộng sinh giữa vi khuẩn Rhizobium japonicum và rễ cây họ đậu, bao gồm cả đậu tương. Vi khuẩn xâm nhập vào rễ, tạo ra nốt sần và "sản xuất" nitơ – một dạng đạm thiết yếu cho sự phát triển của cây. Nghe khá thú vị đúng không? Như một cuộc trao đổi có lợi: cây cung cấp nơi ở và chất dinh dưỡng cho vi khuẩn, đổi lại nhận được nitơ. Suy cho cùng, sự hợp tác vẫn luôn là yếu tố then chốt cho sự sống, đúng không?

Về vai trò dinh dưỡng khoáng đối với đậu tương, thì nó phức tạp lắm. Đạm (Nitơ) rất quan trọng, nhưng nó không phải là tất cả.

• Nitơ (N): Thành phần chính của protein, quyết định năng suất. Nhờ nốt sần, đậu tương "tự sản xuất" được nên cần bón ít phân đạm hơn các loại cây khác. Tuy nhiên, thiếu N cây vẫn chậm lớn.
• Photpho (P): Cần thiết cho sự phát triển rễ, ra hoa, đậu quả. Thiếu P, cây còi cọc, năng suất giảm mạnh.
• Kali (K): Cải thiện khả năng chống chịu sâu bệnh, tăng sức đề kháng. Thiếu K, cây dễ bị bệnh, chất lượng sản phẩm kém.
• Các nguyên tố vi lượng: Sắt, kẽm, mangan, boron… Tuy cần lượng nhỏ nhưng thiếu sẽ ảnh hưởng xấu tới quá trình sinh trưởng và phát triển của cây.

Tóm lại, đậu tương cần đủ các chất dinh dưỡng khoáng, nhưng nhờ có nốt sần nên giảm bớt sự phụ thuộc vào phân đạm. Tao hay nghĩ, thiên nhiên thật kỳ diệu, mọi thứ đều có sự liên kết chặt chẽ với nhau. Sự tồn tại của từng loài đều đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái lớn hơn.

Vi khuẩn cộng sinh trong rễ cây họ đậu có vai trò gì?

Bây… ánh chiều tà nhuộm vàng cả khoảng sân nhà mình, mùi đất ẩm thoang thoảng… nhớ lại hồi nhỏ, bà ngoại hay kể về những câu chuyện về cây đậu. Vai trò của vi khuẩn cộng sinh trong rễ cây họ đậu ấy à? Quan trọng lắm! Như một mối tình thầm kín, bền chặt.

• Cây đậu cho vi khuẩn nhà ở, thức ăn. Thấy không, cái nốt sần xinh xinh trên rễ cây, đó là nhà của chúng đấy.
• Đổi lại, vi khuẩn siêng năng lắm, chúng lấy đạm từ không khí – một thứ mà cây đậu không thể tự có được – để nuôi cây. Như một sự trao đổi, tình cảm sâu nặng.

Thật kỳ diệu phải không? Cây đậu xanh mướt, trĩu quả, đều nhờ có những người bạn nhỏ bé ấy. Nhớ hồi học cấp 2, bài thực hành sinh học với cây đậu, mình còn ngạc nhiên khi thấy những nốt sần ấy, nhỏ xíu mà quyền năng ghê gớm. Mình còn vẽ chúng vào tranh nữa, những chấm tròn bé xíu trên rễ cây to khỏe… đến giờ vẫn còn giữ.

Mà nói đến cây họ đậu, nhà mình có trồng cả một luống đậu cô ve. Hồi đó, mẹ bảo, phải chăm sóc kỹ, để vi khuẩn trong rễ cây mạnh khỏe, thì cây mới tốt tươi được. Cây tốt thì đậu mới nhiều, đúng không? Bà ngoại mình, người dạy mình nhiều điều về thiên nhiên, thường nói về sự cân bằng, về sự cộng sinh, như một bài học về sự sẻ chia…

Vi khuẩn cộng sinh giúp cây họ đậu cố định đạm từ không khí. Đơn giản vậy thôi, nhưng lại vô cùng quan trọng. Suy nghĩ sâu xa hơn, giống như tình bạn, tình người, phải không? Cùng nhau phát triển, cùng nhau tồn tại.

Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ Đậu là quan hệ gì?

Cộng sinh, thế thôi. Ngắn gọn, súc tích. Cây được đạm, vi khuẩn được chỗ ở, thức ăn. Win-win, đúng chuẩn bài học kinh tế vi mô của tao hồi năm 2. Mà nói đến kinh tế vi mô mới nhớ, năm đó tao còn được 9 điểm môn này cơ. Giờ nghĩ lại thấy cũng hay ho.

• Cây họ Đậu: Nhận đạm, chất dinh dưỡng thiết yếu cho sinh trưởng. Đạm thì quan trọng khỏi bàn rồi, giống như cơm gạo với con người vậy.
• Vi khuẩn: Có chỗ trú ngụ, nguồn năng lượng dồi dào từ rễ cây. An cư lạc nghiệp phiên bản vi sinh vật. Nói chung đời sống cũng tàm tạm.

Đôi khi tao tự hỏi, liệu có nền văn minh nào ở cấp độ vi mô không nhỉ? Kiểu như bọn vi khuẩn này lập quốc gia, giao thương buôn bán các thứ. Nghĩ cũng thú vị phết. Cơ mà chắc tại tao xem phim viễn tưởng nhiều quá. Hôm qua tao mới cày xong bộ Rick and Morty, đúng là đỉnh của chóp.

Đạm, về cơ bản là Nitơ (N). Cây không tự tổng hợp được, phải lấy từ môi trường. Vi khuẩn trong nốt sần có khả năng cố định đạm từ không khí, chuyển thành dạng cây có thể hấp thụ được. Quá trình này khá phức tạp, liên quan đến enzyme nitrogenase. Nói chung là hóa sinh học, tao không rành lắm, nhưng đại loại là vậy. Hồi xưa học sinh học, tao toàn bị điểm thấp phần này. Khổ!

Tao nhớ có lần đi thực địa ở vườn quốc gia Cúc Phương, thấy mấy cây họ Đậu mọc um tùm. Lúc đó còn nghĩ, chắc đất ở đây giàu dinh dưỡng lắm. Giờ mới biết, hóa ra là nhờ lũ vi khuẩn tí hon này. Thế mới nói, tri thức là vô hạn. Càng học càng thấy mình dốt. Đúng là càng già càng dại.