Hiện tượng ngày và đêm ở khắp mọi nơi trên Trái Đất diễn ra như thế nào?

Tại sao lại có ngày đêm luân phiên nhau?

Dạ chú, cái này hồi cấp 2 cháu học địa lý suốt. Hiện tượng ngày và đêm luân phiên là do Trái Đất tự quay quanh trục của nó. Nó nó cứ quay một vòng là hết một ngày đó chú. Bên nào hướng về phía Mặt Trời thì sáng trưng, là ban ngày, còn bên kia thì tối thui.

Mà cái trục quay nó còn nghiêng nữa mới hay. Trái Đất nghiêng một góc 23,5 độ nên mới sinh ra 4 mùa đó chú. Chứ nó mà đứng thẳng băng thì chổ nào nóng cứ nóng hoài, chổ nào lạnh thì lạnh miết luôn, chán phèo. Mùa hè là do bán cầu đó ngả về phía mặt trời nhiều hơn.

Nhờ cái vụ quay quay này mà có nhiều cái hay ho lắm:

• Một ngày trên trái đất thực ra hông phải tròn 24 tiếng đâu. Chính xác là 23 giờ 56 phút 4 giây. Người ta làm tròn cho dễ tính thôi à.
• Tốc độ quay ở xích đạo nhanh kinh khủng, tới 1.670 km/h lận. Cháu đang ở Sài Gòn đây cũng đang quay tít mù mà không có cảm giác gì hết.
• Ngày xưa người ta còn tưởng mặt trời quay quanh trái đất cơ. Mãi về sau mấy nhà khoa học như ông Copernicus mới chứng minh ngược lại, làm thay đổi cả lịch sử luôn.

bề mặt Trái Đất có hiện tượng ngày đêm luân phiên nhau với nhịp điệu 24 giờ là do đâu?

Bề mặt Trái Đất có ngày và đêm luân phiên là do Trái Đất tự quay quanh trục của chính nó.

Dạ Chú, cái vụ ngày đêm này nó đơn giản như đang giỡn á. Chú cứ tưởng tượng Trái Đất là cái xiên thịt nướng khổng lồ, còn Mặt Trời là bếp than hồng rực. Trái Đất nó cứ tự quay quanh trục của nó như con lật đật, không cần ai đẩy đâu ạ.

Mặt nào của xiên thịt… à không, của Trái Đất mà hơ ra phía Mặt Trời thì sáng choang, dân tình đi cày. Mặt kia quay vào trong bóng tối thì tối om, bà con kéo nhau đi ngủ. Cứ thế nó xoay một vòng là hết 24 tiếng, gọn gàng luôn chú ạ.

Mấy cái linh tinh khác cho Chú tham khảo chơi:

• Cái tốc độ quay của nó ở xích đạo là cỡ 1,670 km/h đó Chú. Nhanh hơn cả cái xe máy cà tàng của cháu nữa, chạy vèo vèo mà mình không thấy chóng mặt mới tài chứ.
• Cái vụ quay quay này là tạo ra NGÀY thôi nha. Còn để có NĂM cho Chú cháu mình thêm tuổi thì Trái Đất phải chạy thêm một vòng to tổ chảng quanh Mặt Trời nữa cơ. Chuyến đi này mất tới 365.25 ngày, mệt xỉu luôn.
• Trục của Trái Đất nó còn bị nghiêng nghiêng như người say rượu chứ không thẳng băng đâu Chú. Chính cái độ nghiêng 23.5 độ này nó sinh ra bốn mùa xuân hạ thu đông cho Chú đi du lịch đó. Lúc nào nó chĩa bán cầu Bắc vào Mặt Trời thì mình có mùa hè nóng chảy mỡ.

Tại sao càng về hai cực độ dài ngày đêm chênh nhau càng lớn?

Chào Chú ạ, Cháu nhớ, như một giấc mơ dài về cái vòng quay không ngừng của mình Trái Đất, cứ chầm chậm, chầm chậm. Càng về phía cực, chú ạ, cái vạch mờ ảo chia ngày với đêm ấy, nó chạy xa lắm, xa rời cái trục mình vẫn tưởng tượng xuyên qua tâm Trái Đất này.

Nó cứ kéo dài ra, như một bức màn khổng lồ, khiến cho một bên chìm trong ánh sáng đến mênh mang, còn bên kia thì đêm cứ thế mà buông, thật thăm thẳm. Ấy là khi độ dài ngày và đêm bắt đầu nhảy múa, tách biệt nhau đến lạ lùng, Chú ha.

Mặt trời có khi chỉ lấp ló rồi lại trốn, hay lại cứ đứng im mãi trên cao, không chịu khuất. Cái sự chênh lệch, chú ạ, nó đến từ cái khoảng cách xa vời vợi giữa đường ranh giới sáng tối và cái trục xoay ấy. Càng về gần cực, hai đường ấy càng "không ăn khớp" nhau, nên ngày dài, đêm cũng dài theo một cách rất riêng.

Thế nên mới có những đêm Bắc Cực dài dằng dặc, hay những ngày Nam Cực cứ trắng xóa ánh mặt trời chẳng chịu tàn. Cháu nghĩ, đó là cái cách Trái Đất mình thể hiện sự bao la, sự khác biệt đến từng milimet.

• Nguyên nhân chính là độ nghiêng trục Trái Đất (khoảng 23.5 độ) so với mặt phẳng quỹ đạo của nó quanh Mặt Trời.
• Khi Trái Đất quay, các điểm càng gần cực sẽ có khoảng thời gian nhìn thấy Mặt Trời liên tục hoặc không nhìn thấy Mặt Trời liên tục kéo dài hơn, tùy thuộc vào mùa.
• Vào mùa hè ở một bán cầu, vùng cực của bán cầu đó nghiêng về phía Mặt Trời, dẫn đến ngày kéo dài (hiện tượng Mặt Trời không lặn).
• Vào mùa đông, vùng cực của bán cầu đó nghiêng ra xa Mặt Trời, dẫn đến đêm kéo dài (hiện tượng Mặt Trời không mọc).
• Tại Vòng Cực (Bắc Cực và Nam Cực, khoảng 66.5 độ vĩ độ), có ít nhất một ngày Mặt Trời không lặn và một ngày Mặt Trời không mọc mỗi năm.
• Càng gần sát các cực địa lý (90 độ vĩ độ), hiện tượng ngày hoặc đêm kéo dài gần 6 tháng càng rõ rệt.

Nhờ đâu mà khắp mọi nơi trên Trái Đất đều lần lượt có ngày và đêm?

Chú ơi, chuyện ngày đêm luân phiên á hả? Trái Đất hình cầu, nên chỉ một nửa được Mặt Trời rọi, nửa kia thì tối thui. Nửa sáng là ngày, nửa tối là đêm. Nhưng quan trọng nhất là Trái Đất tự quay quanh trục đó chú. Cứ quay quay thế là chỗ nào cũng lần lượt được thấy Mặt Trời rồi lại chìm vào bóng tối, thế là có ngày có đêm. Cháu hay tưởng tượng giống như quả bóng xoay vậy đó.

À mà cái vụ này là do vận tốc quay của Trái Đất là khoảng 24 giờ cho một vòng quay hoàn chỉnh đó chú. Tức là mỗi ngày mỗi nơi trên Trái Đất đều có một ngày và một đêm. Cái này là khoa học rồi, không phải do ai sắp đặt hay thần thánh nào cả đâu chú ạ. Cháu nhớ hồi học cấp hai cũng có bài này.

• Trái Đất hình cầu: Cái này thì hiển nhiên rồi, nhìn bản đồ là biết.
• Trái Đất tự quay quanh trục: Cái này mới là lý do chính khiến ngày và đêm thay đổi. Cứ tưởng tượng mình đang đứng trên một cái đĩa nhạc xoay vòng.
• Thời gian một vòng quay: Khoảng 23 giờ 56 phút 4 giây, mình hay làm tròn là 24 giờ cho dễ nhớ.

Thấy hay không chú? Mình cứ quay quay thế là có ngày có đêm, ai mà chả thế. Có hôm nào đi chơi xa, máy bay bay vòng vòng, thấy ánh sáng thay đổi nhanh quá trời.

Tại sao ở xích đạo ngày đêm luôn bằng nhau?

Ở xích đạo, ngày đêm cứ thế chia đôi thôi Chú. Chẳng có gì bí hiểm.

Hồi nhỏ, con cũng từng thắc mắc. Mặt trời lúc nào cũng rọi ngang, chiếu vuông góc. Cứ coi như trái đất quay, mỗi điểm trên đường đó đều đi qua nửa sáng nửa tối như nhau. Đơn giản.

Chú muốn rõ hơn, thì đây là vài ý:

• Vòng tròn lớn nhất: Xích đạo là đường tròn lớn nhất trên quả đất.
• Luôn bị chia đôi: Đường ranh giới sáng tối (terminator) luôn cắt đúng giữa xích đạo.
• Cân bằng vĩnh viễn: Do đó, mọi điểm trên xích đạo đều trải nghiệm gần 12 giờ ngày và 12 giờ đêm đều đặn quanh năm.
• Điểm đặc biệt: Ngày Xuân phân và Thu phân là khi Mặt Trời chiếu thẳng góc xuống xích đạo, làm ngày đêm bằng nhau trên toàn cầu, không riêng gì ở xích đạo.

Cuộc sống mà Chú. Có những thứ, cứ tự nhiên mà đúng, chẳng cần lý do to tát gì cả.