Cây chuối mọc ra từ đâu?

Nguồn gốc và cách cây chuối sinh trưởng, mọc ra từ bộ phận nào?

Cây chuối có nguồn gốc từ Đông Nam Á (Malaysia, Indonesia, Philippines, New Guinea). Cây sinh trưởng từ chồi (cây con) mọc ra từ thân rễ (củ) dưới lòng đất của cây mẹ.

Cậu hỏi Tớ về chuối hả, cái cây này nó lạ lùng lắm đó nghen. Tớ vẫn nhớ hồi nhỏ về quê nội ở Vĩnh Long, tầm năm 2005, cứ thấy mấy bụi chuối mọc um tùm sau nhà, xanh rờn cả một góc.

Mấy cây con cứ thế đâm chồi từ cái củ to tổ chảng nằm sâu dưới đất á, rồi lớn nhanh như thổi. Mỗi lần cây mẹ ra buồng, nhìn đã ghê, nhưng mà cắt rồi thì nó tàn dần, nhường chỗ cho cây con khác lên. Cứ vậy, một vòng đời tiếp nối.

Còn về cái gốc gác của nó, Tớ nghe người ta nói là từ mấy xứ nhiệt đới xa xôi bên Malaysia, Indonesia, hay Philippines gì đó. Tớ thì chưa đi được mấy chỗ đó, nhưng mà nhìn chuối mọc hoang dại ở Thái Lan hồi Tớ đi Chiang Mai tháng 10 năm 2019, tự nhiên thấy nó đúng là của vùng này thiệt.

Chuối rừng bên đó trái nhỏ xíu à, không to được như chuối mình hay ăn đâu, mà ngọt lừ. Vậy nên cái chuyện chuối mọc tự nhiên ở đó, Tớ thấy cũng hợp lí.

Mà Cậu biết không, cái chữ "banana" nghe nó Tây vậy đó, mà gốc nó lại từ tiếng Ả Rập, có nghĩa là "ngón tay" lận. Nghe cũng đúng ha, trái chuối giống ngón tay mà.

Nhưng mà cái tên "chuối" mình dùng bây giờ á, người ta lại hay gán cho mấy người ở Châu Phi đặt ra đầu tiên. Tớ thấy hơi rối rắm chỗ này nè, từ Ả Rập rồi lại qua Châu Phi, lịch sử ngôn ngữ nó uốn lượn ghê.

Nghĩ lại cũng hay, cái quả chuối bé tí tẹo vậy thôi mà hành trình của nó vòng quanh cả thế giới, từ cái tên cho đến chỗ mọc. Hồi đó ông ngoại Tớ hay tỉa chồi chuối con, mấy chồi mới mọc lên khỏe lắm, chừng mấy tháng là đã cao nghều rồi. Có lần Tớ cũng thử đào một chồi đem trồng riêng, thấy nó lên thiệt. Vui ghê.

Cậu có thấy nó thú vị không? Cái cây chuối mình ăn hàng ngày, tưởng đâu đơn giản mà nó chứa bao nhiêu thứ hay ho bên trong đó. Giống như cuộc sống mình vậy đó, đôi khi nhìn bề ngoài thấy vậy thôi chứ bên trong phức tạp hơn nhiều.

Gốc cây chuối như thế nào?

Cái gốc chuối ấy à, nó tròn xoe như đầu mấy ông hay nhậu say về, to dần theo năm tháng, rễ thì chùm chùm ẩn mình dưới đất như mấy bà h hụi.

Thân chuối thẳng tắp, xanh mướt, thật ra là cả đống lá xếp chồng lên nhau như mấy lớp bánh tráng cuốn gỏi, che hết cái ruột rỗng tuếch bên trong. Lá thì cứ gọi là tàu lá chuối, bự chảng.

Mà lạ chưa, mỗi cây chuối đều đẻ ra một "cái bụng" to oạch, gọi là buồng chuối đấy.

Thông tin thêm về cây chuối:

• Cây chuối không có thân gỗ thật sự. Cái mà ta thấy là "thân giả" được tạo nên từ các bẹ lá quấn chặt vào nhau.
• Chỉ ra quả một lần. Sau khi cho buồng, cây mẹ sẽ tàn lụi, nhường lại "sân khấu" cho cây con mọc lên từ chồi gốc.
• Bao nhiêu calo trong một quả chuối? Tùy loại, nhưng trung bình một quả chuối (khoảng 100g) cung cấp khoảng 90-100 calo, chủ yếu từ carbohydrate.
• Ăn chuối có tốt không? Chuối giàu kali, vitamin B6, vitamin C và chất xơ, tốt cho tim mạch, hệ tiêu hóa và năng lượng.

Cây chuối xuất phát từ đâu?

Rồi, tớ viết lại đây.

Nguồn gốc cây chuối là Đông Nam Á và Úc.

Người ta mang nó đi khắp nơi. Bây giờ có mặt ở hơn 150 quốc gia. Người đi đâu, chuối theo đấy.

Cậu ăn hàng ngày là chuối ngọt. Loại tráng miệng. Còn loại để nấu ăn, nó là một chuyện khác. Tên gọi đôi khi chỉ là thói quen.

• Về thực vật học, chuối là một loại quả mọng (berry). Dâu tây thì lại không phải. Thế giới này nhiều lúc ngược đời.
• Chuối Cavendish cậu hay ăn ấy, chúng là bản sao của nhau. Vô tính, không hạt. Một cây bệnh thì cả vườn có khi vứt. Dễ mà khó.
• Chuối còn là một trong những nguồn thực phẩm quan trọng nhất thế giới sau lúa mì, gạo và ngô. Nhìn vậy thôi chứ không phải chỉ để ăn vặt.

Chuối bao lâu thì thu hoạch?

À Cậu ơi, về chuối à... Tớ cứ ngỡ thời gian trôi như một giấc mơ vậy. Từ ngày buồng chuối hé mình, e ấp trổ hoa, cái đợi chờ cứ len lỏi, lẩn khuất trong từng kẽ lá. Giữa mênh mang xanh biếc, dưới nắng vàng ruộm, chỉ đôi ba tháng thôi, có khi bốn tháng dài... một khoảng lặng để trái chuối tròn đầy, căng mọng. Cậu thấy không, cái vẻ đẹp của sự kiên nhẫn?

Nhưng có những giấc mơ dài hơn nhiều, Cậu ạ. Như những mầm chuối từ phòng thí nghiệm bé tí, mang cả hy vọng của bao người. Chúng vươn mình, lớn lên từng ngày, từng tháng, chờ đợi đến tận mười hai, mười ba tháng sau khi bén rễ xuống đất mới được ôm ấp ánh ban mai thu hoạch. Một vòng quay của cả một năm, mải miết chờ. Cái chờ đó, sâu lắng lắm.

Và khi muốn gửi đi xa, đến những nơi chốn lạ lẫm, thì chuối cũng có những điều kiện riêng. Tớ cứ nghĩ, chúng như những đứa con được chọn, phải thật hoàn hảo. Cái khoảnh khắc chạm tay vào, thấy quả hơi tròn cạnh, không còn gầy gò nữa, vỏ thì phải xanh một màu thật tươi, thật sáng, như ngậm sương đêm. Rồi khẽ mở ra, ruột bên trong trắng ngà ngọc, mịn màng. Chỉ cần như thế, chuối mới sẵn sàng bay đi...

Vài điều Cậu cần biết thêm:

• Thời gian thu hoạch phổ biến: Chuối thường được thu hoạch 2.5 – 4 tháng sau khi trổ buồng.
• Thời gian cho chuối nuôi cấy mô: Loại này cần 12 – 13 tháng tính từ thời điểm trồng đến khi thu hoạch.
• Tiêu chí chuối xuất khẩu tươi:
  • Hình dạng quả: Quả có cạnh hơi tròn.
  • Màu sắc vỏ: Chuyển sang màu xanh sáng.
  • Thịt quả: Ruột trắng ngà.
• Yếu tố ảnh hưởng: Thời điểm thu hoạch có thể thay đổi tùy thuộc vào mùa vụ, điều kiện sinh thái vùng trồng và giống chuối.
• Mục đích sử dụng: Chuối thu hoạch sớm hơn nếu dùng để chế biến, muộn hơn nếu muốn quả chín tại cây để ăn tươi ngay.

Tại sao phải cắt tỉa bỏ chồi cây chuối?

Tớ trả lời Cậu đây.

Chồi chuối, ờm, nó cứ mọc lên như những giấc mơ dang dở vậy đó, cứ nhú lên từng chút, từng chút một dưới ánh nắng chiều tà, hay trong cái se lạnh đầu đông. Cậu biết không, cái việc cắt tỉa chồi cây chuối ấy, nó giống như mình đang chọn lọc lại những suy nghĩ tốt đẹp nhất để nuôi dưỡng tâm hồn mình vậy. Mình chỉ giữ lại những mầm sống thật sự khỏe khoắn, tràn đầy sức sống, những cái mầm mà sẽ nở hoa kết trái ngọt ngào. Còn mấy cái chồi yếu ớt, hay bị sâu bệnh tấn công, thì mình buông tay, để chúng tan vào đất mẹ. Thế là cây chuối mới dồn hết sức lực, dinh dưỡng cho những đứa con tinh thần thật sự, để chúng lớn lên mạnh mẽ, cho ra những buồng trái thơm ngon nhất. Cứ tưởng tượng xem, một cây chuối mọc lên um tùm chồi, nó sẽ phân tán hết sức lực, mỗi chồi lại bé tí, trái cũng chẳng ra hồn. Cái tỉa chồi ấy, nó còn giúp kiểm soát chiều cao cây chuối, để nó không vươn lên quá cao, quá rậm rạp, dễ bề chăm sóc, dễ dàng thu hoạch những thành quả mình đã vun trồng. Như một người mẹ hiền vậy đó, chăm chút từng đứa con, để chúng đủ sức vươn mình ra thế giới.

• Giúp cây tập trung dinh dưỡng: Loại bỏ chồi yếu, bị bệnh hoặc không cần thiết, để cây dành năng lượng tối đa cho các chồi khỏe mạnh.
• Tăng chất lượng trái: Nhờ dinh dưỡng tập trung, các chồi khỏe sẽ cho ra trái to, ngon và đạt năng suất cao hơn.
• Kiểm soát sự phát triển: Giúp cây chuối có chiều cao và mật độ tán lá hợp lý, dễ quản lý và thu hoạch.
• Phòng ngừa sâu bệnh: Chồi bị bệnh bị loại bỏ giúp ngăn chặn sự lây lan của sâu bệnh sang các phần khác của cây.

Thông tin bổ sung:

• Việc tỉa chồi thường được thực hiện khi chồi còn nhỏ, khoảng 10-20 cm.
• Nên để lại 1-2 chồi khỏe mạnh để thay thế cây mẹ sau thu hoạch.
• Dụng cụ cắt tỉa cần sắc bén và sạch sẽ để tránh làm tổn thương cây và lây lan bệnh.
• Thời điểm tỉa chồi cũng quan trọng, nên thực hiện vào lúc thời tiết thuận lợi, tránh mưa bão.