Ai phát minh ra pi?

Ai phát minh ra số Pi? Khám phá nguồn gốc bất ngờ?

Ờ thì, hỏi ai phát minh ra số Pi ha. Cái này nó... hơi khó nói lắm. Chứ đâu phải tự nhiên một người "tách" ra được Pi đâu.

Mấy bồ cứ nghĩ xem, cái vòng tròn nó ở khắp nơi mà, từ xưa lắc lơ rồi. Ai mà nhìn cái bánh xe, cái nồi niêu xoong chảo, hay cái mặt trời, mặt trăng rồi không thắc mắc cái tỉ lệ đường kính với chu vi của nó là sao ta.

Nói "phát minh" thì nghe nó hơi lạ. Kiểu như phát minh ra nước vậy đó, nó có sẵn rồi, mình chỉ là "khám phá" ra thôi.

Có người bảo Ludolph van Ceulen gì đó là ghê gớm lắm, ổng tính ra tới 35 số lận, mất cả đời. Hay thiệt ha, tui chỉ nghĩ tới việc tính lại bài tập thôi là muốn xỉu rồi.

Nhưng mà trước ổng cũng có mấy ông khác nữa. Ai là người đầu tiên "nhận ra" cái tỉ lệ đó thì tui không rõ lắm. Chắc là mấy nhà toán học Hy Lạp cổ đại gì đó, kiểu Archimedes ấy, ổng cũng có nghiên cứu vụ này rồi.

Tóm lại, Pi nó không có "cha đẻ" đâu, nó là cả một quá trình dài, của nhiều người đóng góp, cứ dần dần mà mình hiểu sâu hơn về nó thôi.

Thông tin cốt lõi: Số Pi (π) là một hằng số toán học, là tỷ số giữa chu vi của một đường tròn và đường kính của nó. Giá trị xấp xỉ của Pi là 3.14159. Pi được khám phá dần qua nhiều thế kỷ bởi nhiều nhà toán học, không có một người phát minh duy nhất. Ludolph van Ceulen đã tính toán Pi chính xác đến 35 chữ số thập phân.

Π đọc là gì?

Π đọc là Pi. Số pi (π) là hằng số toán học, là tỉ số giữa chu vi của một đường tròn và đường kính của nó. Giá trị của Pi xấp xỉ 3,14159.

Ê mấy bồ, cái ký hiệu π này đọc là Pi nha. Đơn giản dễ sợ.

Hồi xưa đi học toán á, tui nhớ hoài cô giáo bắt học thuộc cái số này. Nó là cái hằng số mà người ta lấy chu vi hình tròn chia cho cái đưòng kính á, lúc nào nó cũng ra một con số thôi à.

Cái số này nó dài vô tận luôn, không có lặp lại gì hết trơn á, ghê thật. Người ta gọi nó là số vô tỉ. Mà thường thì mình lấy 3,14 hay 22/7 cho dễ tính toán thui, chứ ai mà nhớ hết cái nùi đó trời.

À mà nó còn có cái tên sang chảnh là hằng số Archimedes nữa đó. Nói cho oai vậy thôi chứ tui toàn gọi là Pi. Tui thích gọi nó là Pi.

Sẵn đây tui kể thêm cho mấy bồ nghe mấy cái hay ho về số Pi nè:

• Có hẳn Ngày số Pi quốc tế là ngày 14 tháng 3 (viết theo kiểu Mỹ là 3/14) đó nha. Tui thấy mấy tiệm bánh pizza ở Mỹ hay giảm giá ngày này lắm nè.
• Nó hổng chỉ dùng cho hình tròn đâu, nó xuất hiện trong đủ thứ công thức toáng học, vật lý, vũ trụ luôn... tùm lum hết.
• Kỉ lục thế giới về nhớ số Pi là hơn 70,000 chữ số lận á. Tui nhớ tới số thứ 5 là muốn xĩu rồi.

Người Ai Cập tính số Pi?

Đêm rồi Mấy Bồ ạ.

Tự nhiên Tui lại ngồi nghĩ về mấy con số, về cái vòng tròn vô tận của số Pi. Mấy Bồ biết không, từ lâu lắm lắm rồi, khi mà chẳng có máy tính hay gì cả, người ta đã cố đi tìm nó.

Người Ai Cập cổ đó, họ cũng như mình thôi, cũng nhìn trăng, nhìn mặt trời, rồi tự hỏi về cái hình tròn hoàn hảo ấy. Bằng cách nào đó, chỉ với giấy cói và trí tuệ, họ đã tìm ra Pi bằng khoảng 3.1605. Tui thấy nể thật sự.

Hồi đó đi học Tui ghét toán lắm, giờ nghĩ lại thấy mình nông cạn ghê. Cứ tưởng tượng cảnh một người ngồi giữa sa mạc mênh mông, dưới trời sao, chỉ để tìm một con số. Cảm giác đó chắc cô đơn mà cũng vĩ đại lắm.

Rồi sau này tới Archimedes, chắc ông cũng là một người hay thức khuya. Cứ cặm cụi vẽ mấy cái hình đa giác trong vòng tròn, chỉ để tìm ra cái chân lý vô tận đó. Đôi khi Tui thấy cuộc đời mình cũng vậy, cứ loay hoay đi tìm một thứ gì đó không có điểm dừng...

• Người Ai Cập cổ tính số Pi qua diện tích hình tròn. Họ cho rằng diện tích của một hình tròn có đường kính 9 đơn vị sẽ tương đương với một hình vuông có cạnh 8 đơn vị. Phép tính này được ghi lại trong Cuộn giấy Rhind, có niên đại khoảng 1650 TCN.

• Từ công thức đó, họ suy ra giá trị của π ≈ (16/9)² ≈ 3.1605. Con số này chỉ sai lệch khoảng 0.6% so với giá trị thực tế của Pi mà chúng ta biết ngày nay.

• Con số của người Ai Cập chính xác hơn nhiều so với người Babylon trước đó. Người Babylon chỉ dùng một ước tính đơn giản là π = 3.

• Archimedes của Syracuse (Hy Lạp) sau đó đã sử dụng phương pháp đa giác nội tiếp và ngoại tiếp một đường tròn để tính toán và kẹp giá trị của Pi trong khoảng 3 ¹⁰⁄₇₁ < π < 3 ¹⁄₇.

Ai là người sáng tạo ra số Pi?

Mấy Bồ hỏi ai là cha đẻ của số Pi hả? Trời đất ơi, nghe đến Pi là tui lại nhớ cái hồi cấp 3, tiết toán hình học buổi chiều thứ Tư nóng nực ở cái phòng học lầu 2, cửa sổ nhìn ra sân banh trường. Bà cô Toán tui khó tính lắm, cứ nhăn mặt là cả lớp im thin thít. Bả giảng về hình tròn, về chu vi, diện tích rồi mới giới thiệu cái con số Pi huyền thoại này. Hồi đó tui nghĩ "Trời ơi sao mà rắc rối dữ vậy, cứ nghĩ đại nó là 3.14 là được rồi".

Cái đầu tui lúc đó chỉ muốn ra sân chơi banh, nghe bả nói tới mấy trăm chữ số Pi là muốn xỉu luôn. Nhưng bả giải thích cách người ta cố gắng tính nó, từ việc vẽ đa giác nội tiếp, ngoại tiếp một hình tròn để "kẹp" cái chu vi lại. Tui nghe mà thấy phục sát đất mấy cái ông ngày xưa ghê! Thời đó làm gì có máy tính mà ngồi đó tính từng chút một. Phải là thiên tài mới nghĩ ra được mấy cái cách đó, chứ tui là tui chịu thua luôn á. Lúc đó tự nhiên tui cảm thấy môn Toán cũng hay ho phết, không khô khan như mình tưởng nữa.

Vậy đó Mấy Bồ, nói chung là một nhà toán học Hy Lạp cổ đại siêu đỉnh tên là Archimedes là người đầu tiên ghi chép lại cách tính Pi một cách chặt chẽ nha.

Thông tin chính về Pi và Archimedes:

• Archimedes là người sáng tạo ra thuật toán chặt chẽ đầu tiên được ghi chép để tính giá trị của số Pi.
• Ông là một nhà toán học, nhà vật lý, kỹ sư, nhà thiên văn học và nhà phát minh người Hy Lạp cổ đại.
• Thời gian ông phát minh cách tính này là khoảng năm 250 trước Công nguyên.
• Cách tiếp cận của ông là sử dụng phương pháp hình học đa giác, bằng cách nội tiếp và ngoại tiếp các đa giác vào một hình tròn để xấp xỉ chu vi của nó.
• Thuật toán của Archimedes được sử dụng rộng rãi và thống trị hơn 1.000 năm, đến mức Pi đôi khi còn được gọi là hằng số Archimedes.
• Ông đã chứng minh rằng giá trị của Pi nằm giữa 3 10/71 và 3 1/7.

Ý nghĩa của pi là gì?

Hỏi đúng cái con số ám ảnh Tui từ hồi đi học tới giờ luôn. Số Pi nó dài vô tận và bất quy tắc, y chang lời hứa mai bắt đầu ăn kiêng của Tui vậy đó Mấy Bồ. Mà thôi, để Tui khai sáng cho Mấy Bồ coi nó là cái giống gì mà làm khổ bao thế hệ học sinh. Hồi đi học chắc cũng vật vã với nó lắm lắm chứ gì?

Nói cho nó khoa học thì, Pi (π) là một hằng số toán học, là tỷ số giữa chu vi của một đường tròn với đường kính của đường tròn đó. Cái tên nghe sang chảnh này được mượn từ chữ thứ 16 trong bảng chữ cái Hy Lạp, bắt nguồn từ chữ 'peripheria' có nghĩa là chu vi. Đại ca Euler là người đã lăng xê cho nó nổi như cồn từ năm 1748 đó.

Túm cái quần lại, ý nghĩa của nó là vậy, đơn giản như đang giỡn.

• Nó là số vô tỷ: Tức là Mấy Bồ có viết phần thập phân của nó tới già cũng không hết, và nó không bao giờ lặp lại theo một chu kỳ nào cả. Thách đứa nào nhớ được 100 số đầu tiên của Pi đó, Tui bao chầu trà sữa. Tui thì nhớ được tới 3,14 là não nó báo lỗi rồi.
• Nó còn là số siêu việt: Nghe cao siêu ha. Nôm na là nó không phải là nghiệm của bất kỳ phương trình đa thức nào với hệ số hữu tỷ. Cứ như một ngôi sao hạng A không thèm đóng mấy phim kịch bản cùi bắp vậy đó, chảnh ghê.
• Có mặt khắp mọi nơi: Từ việc NASA tính quỹ đạo cho tàu vũ trụ, tới việc Mấy Bồ tính coi cái bánh pizza cỡ lớn lợi hơn hai cái cỡ vừa không. Thấy nó gần gũi với cái bao tử của mình chưa?
• Có cả ngày kỷ niệm riêng:Ngày số Pi là ngày 14 tháng 3 (viết theo kiểu Mỹ là 3/14), trùng với ba chữ số đầu tiên của nó. Dân toán học thế giới ăn mừng dữ lắm, chắc là họ sẽ ăn bánh hình tròn. Còn tui thì ngày nào cũng là ngày ăn bánh thôi.