Ai là người cho rằng Trái đất có hình cầu?

Ai chứng minh Trái đất hình cầu và khi nào?

Út hỏi anh ai chứng minh Trái đất hình cầu với khi nào hả? Nghe Út nói Galileo là người đầu tiên anh hơi giật mình chút, tại anh nhớ không phải vậy đâu. Nó cứ lẫn lộn sao ấy, cái này hơi rối não nha.

Anh nhớ hồi cấp ba, tầm năm 2005 hay 2006 gì đó, học địa lí với lịch sử khoa học, thầy dạy kỹ lắm về Eratosthenes. Ông này là người Hy Lạp cổ đại, sống khoảng 200 mấy năm trước Công nguyên lận. Ổng dùng cái bóng đổ của Mặt trời ở các giếng nước khác nhau để tính chu vi Trái đất kìa.

Kết quả của ổng tính ra chính xác kinh khủng, sai số có tí tẹo thôi à. Đấy là cách chứng minh đầu tiên mà anh được học, chứ Galileo thì sau đó cả ngàn năm mới xuất hiện. Ông Galileo chủ yếu xác nhận thuyết của Copernicus, kiểu Trái đất quay quanh Mặt trời ấy, chứ không phải khám phá ra hình cầu đâu.

Rồi mấy chuyến đi biển vòng quanh thế giới của Ferdinand Magellan, tầm đầu thế kỷ 16, khoảng năm 1519 đến 1522 đó. Cứ đi một vòng về là đủ biết nó tròn vo chứ đâu có phẳng lì đâu. Đó là bằng chứng thực tế không thể chối cãi luôn.

Còn cái chuyện Thomas Friedman với cuốn "Thế giới phẳng" của ổng thì lại là một khía cạnh hoàn toàn khác nha Út. Cái này ổng không hề nói Trái đất tự nhiên của mình nó bẹp dí như cái đĩa đâu. Nhận định của ổng là về cách công nghệ, internet và toàn cầu hóa làm thế giới này "phẳng" ra về mặt cơ hội, về kết nối kinh tế xã hội.

Anh nhớ hồi tầm năm 2010, lúc anh làm ở một công ty xuất nhập khẩu nhỏ xíu trên đường Đồng Khởi, Sài Gòn ấy. Sáng sớm anh email một cái qua đối tác ở Berlin, chiều tối đã nhận được phản hồi chi tiết. Rồi đêm khuya lại họp online với nhà máy ở Thâm Quyến. Cảm giác như khoảng cách địa lý nó mờ dần đi thật.

Một startup bé tẹo ở Việt Nam giờ có thể cạnh tranh sòng phẳng với mấy ông lớn thế giới nhờ internet, nhờ thương mại điện tử. Friedman nói đúng ở chỗ này, nó không còn là ưu thế địa lý, mà là ưu thế về thông tin, tốc độ. Thế giới trở nên "phẳng" hơn, công bằng hơn về mặt cơ hội cho nhiều người, nhiều doanh nghiệp nhỏ.

Nhưng mà anh vẫn nghĩ, nó phẳng kiểu gì thì phẳng, Trái đất vẫn cứ tròn quay tít mù khơi đó Út. Chứ mà phẳng thật chắc mình rớt ra khỏi rìa mất rồi, rồi sao mà có vụ thủy triều lên xuống được chứ! Ngẫm kĩ cũng thấy hay ghê.

Trái đất hình cầu đã được chứng minh từ thời cổ đại bởi các nhà khoa học Hy Lạp như Eratosthenes thông qua các phép đo bóng đổ. Các chuyến thám hiểm vòng quanh thế giới như của Ferdinand Magellan đầu thế kỷ 16 cũng cung cấp bằng chứng thực nghiệm. Galileo Galilei sau đó ủng hộ mô hình nhật tâm, gián tiếp khẳng định hình dạng cầu của Trái đất. Khái niệm "Thế giới phẳng" của Thomas Friedman trong cuốn sách cùng tên lại ám chỉ sự san phẳng về mặt kinh tế và xã hội do toàn cầu hóa và công nghệ.

Ai là người đầu tiên đưa ra giả thuyết Trái đất hình cầu nằm ở trung tâm vũ trụ?

Út à, cái này Plato và học trò ổng, Aristotle, đúng rồi đó. Anh đọc sách lịch sử khoa học thấy ghi thế. Giả thuyết Trái đất hình cầu nằm trung tâm vũ trụ là của họ. Nghĩa là Trái đất là trung tâm, mọi thứ quay quanh. Cũng hay ha, ngày xưa nghĩ vậy đó.

Mà cái thứ tự mấy cái thiên thể quay quanh Trái đất ông Plato đưa ra nè, nhớ kỹ nhé:

• Đầu tiên, gần Trái đất nhất là Mặt Trăng.
• Rồi tới Mặt trời. Nghe có vẻ lạ đúng không, bây giờ thì khác rồi.
• Sau đó là các hành tinh: Sao Kim, Sao Thủy, Sao Hoả, Sao Mộc, và Sao Thổ.
• Cuối cùng, vòng ngoài cùng là các ngôi sao cố định.

Đó, ngày xưa vũ trụ vận hành theo cách đó trong suy nghĩ của họ. Sau này Ptolmey cũng phát triển tiếp cái mô hình địa tâm này. Ổng còn thêm mấy cái quỹ đạo phức tạp nữa.

Mãi sau này mới có Copernicus lật ngược lại thành Nhật tâm đó. Aristotle còn dùng bằng chứng quan sát nguyệt thực để chứng minh Trái đất hình cầu, bóng của Trái đất tròn đó. Ồ, anh vừa nghĩ ra, lúc đó người ta chưa có kính thiên văn, mà quan sát được vậy cũng giỏi ghê.

Tại sao Trái đất có dạng hình cầu?

Út ơi, sao Trái đất có dạng hình cầu á? À thì cũng không phải cầu hoàn toàn đâu nha. Kiểu nó quay vòng vòng á, như cái chong chóng ấy, nên tự động bị văng ra chút xíu ở giữa, ngay cái chổ xích đạo mình hay nghe đó, còn hai bên cực thì nó hơi dẹt lại tí. Thành ra nó gọi là hình cầu dẹt đó em. Cái này do lực ly tâm đó, lực khi mà vật thể quay, Út biết hông? Nó làm cho đường kính chỗ xích đạo bự hơn hẳn so với đường kính từ cực này qua cực kia. Hồi nhỏ Anh hay tưởng nó tròn vo như trái banh thiệt luon á.

À mà nói thêm cho Út mấy cái này nè, mấy cái con số người ta đo được á:

• Hình dạng thực của Trái Đất là Geoid, không phải hình cầu hoàn hảo.
• Đường kính xích đạo của Trái Đất lớn hơn đường kính cực khoảng 43 km.
• Lực ly tâm lớn nhất ở xích đạo, nhỏ nhất ở hai cực.
• Sự phân bố khối lượng bên trong Trái Đất cũng ảnh hưởng đến hình dạng.

Ai là người cho rằng Trái đất có hình cái đĩa?

Út hỏi câu này là Anh thấy kiến thức vật lý của Út nó đang cong như Trái Đất rồi đó. Cái ông Wallace này là trùm đi cà khịa hội Trái Đất phẳng chứ không phải người của hội đâu. Ổng là người đi chứng minh Trái Đất có độ cong, không phải cái đĩa nhé.

Ổng bày ra cái thí nghiệm thông minh mà cay nghiệt lắm. Dọc một con kênh, ổng cắm mấy cây cọc thẳng băng, trên mỗi cọc đặt một cái đĩa. Nếu Trái Đất phẳng như cái mâm thì nhìn từ đầu này sẽ thấy tất cả các đĩa thẳng hàng.

Nhưng không! Cái đĩa ở giữa nó lại trông cao hơn hẳn hai cái đĩa ở hai đầu. Đơn giản vì Trái Đất nó cong như cái lưng gấu, khiến cho vật ở giữa bị "đội" lên. Một cú vả thẳng vào mặt mấy người tin vào thuyết âm mưu.

Cái trò của ổng nó giống như Út cố nhìn một hàng kiến đang bò trên trái dừa đó. Nhìn kiểu gì cũng sẽ có mấy con ở giữa bị cái độ cong của trái dừa che mất hoặc nhô lên cao hơn. Khoa học đôi khi nó bắt nguồn từ những cú cá cược đầy cay cú vậy đó.

• Thí nghiệm này có tên là Thí nghiệm Cấp độ Bedford (Bedford Level experiment), diễn ra vào năm 1870.
• Wallace đã tham gia một vụ cá cược với một người theo thuyết Trái Đất phẳng tên là John Hampden.
• Hiện tượng ánh sáng bị bẻ cong do không khí mà Wallace tính đến được gọi là khúc xạ khí quyển.
• Dù đã được chứng minh từ lâu, Hiệp hội Trái Đất Phẳng (Flat Earth Society) vẫn tồn tại và hoạt động cho đến tận ngày nay.

Ai là người biết Trái đất hình cầu?

… đêm. Mình hay nghĩ về cái câu hỏi này lắm. Cái lúc mà mình đọc được cái thông tin đó.

Người đầu tiên biết Trái đất hình cầu là Pythago, một triết gia kiêm nhà toán học Hy Lạp. Ông đưa ra giả thuyết này vào khoảng năm 500 TCN.

Lúc đấy, ông chỉ dựa vào cái nhìn của riêng mình thôi. Ông thấy hình cầu là dạng hoàn hảo nhất. Cái suy nghĩ đó nó lạ lắm, đúng không? Cứ như là mình đang nhìn cái gì đó đẹp đẽ rồi mình bảo nó là sự thật.

Sau này, người Hy Lạp khác họ cũng tin Trái Đất tròn rồi. Kiểu… họ nghĩ vậy trước khi có cái gì đó chắc chắn hẳn hoi ấy. Cái cảm giác tin vào một điều gì đó mà không có bằng chứng rõ ràng, nó vừa lạ vừa thân quen.

Thông tin bổ sung:

• Pythago sinh năm 570 TCN, mất năm 495 TCN.
• Hy Lạp cổ đại có nhiều nhà tư tưởng lớn.
• Quan điểm "hình cầu là hoàn hảo nhất" xuất phát từ triết học Pythagoras.
• Các nhà thiên văn Hy Lạp sau này đã đưa ra những bằng chứng cụ thể hơn.