Chi phí cố định và chi phí biến đổi là gì?

Phân biệt chi phí cố định và chi phí biến đổi như thế nào?

Phân biệt Chi Phí Cố Định và Chi Phí Biến Đổi

Chi phí cố định (Fixed Cost) là những khoản chi không thay đổi theo mức độ sản xuất hoặc sản lượng bán ra trong một khoảng thời gian nhất định. Ví dụ: tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên văn phòng, chi phí khấu hao tài sản.

Chi phí biến đổi (Variable Cost) là những khoản chi thay đổi tỷ lệ thuận với mức độ sản xuất hoặc sản lượng bán ra. Ví dụ: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí đóng gói sản phẩm.

Lị hỏi cái này làm ngộ nhớ hồi đó ghê. Cái thời còn hăng máu, tầm 2019, ngộ có hùn với đứa bạn mở một cái tiệm cà phê con con ở một cái hẻm trên đường Trần Hưng Đạo, quận 5. Lúc đó mới hiểu thấu cái nào là cố định, cái nào là biến đổi nó thấm tới xương tủy.

Cái thứ ám ảnh nhất chính là chi phí cố định. Lị biết không, dù tháng đó ngộ bán được một ly hay ngàn ly, thậm chí là đóng cửa đi du lịch cả tuần, thì đúng ngày 1 tây là bà chủ nhà réo tiền mặt bằng 15 triệu. Tiền đó là cố định. Rồi tiền mạng internet gói FPT 350 ngàn một tháng, dù không có khách nào xài wifi cũng phải trả.

Lương cứng trả cho con bé pha chế chính, tháng nào cũng đều như vắt chanh 8 triệu rưỡi, bất kể quán đông hay vắng. Mấy cái đó đó, nó như cái gông đeo vô cổ mình vậy, mở mắt ra là thấy nợ rồi, chưa cần biết hôm nay có bán được đồng nào không.

Còn cái chi phí biến đổi nó lại là câu chuyện khác à nghen. Nó làm mình vừa vui vừa xót. Vui là vì bán được hàng, xót là vì thấy tiền đi ra. Bữa nào mà đông khách, pha cà phê mỏi cả tay, thì tiền mua hạt cà phê, tiền sữa tươi Đà Lạt Milk nó tăng vọt.

Mỗi cái ly giấy, cái ống hút, cái nắp nhựa bán kèm cho khách mang đi, tất cả đều là chi phí biến đổi. Bán được một ly thì tốn một bộ, bán trăm ly tốn trăm bộ. Nhìn cái đống rác ly nhựa cuối ngày là biết bay hết mấy trăm ngàn rồi đó lị.

Mà trong thực tế nó còn có cái loại lằng nhằng ở giữa nữa cơ. Như tiền điện á. Cái tủ lạnh, tủ đông nó chạy 24/7 thì cái phần đó coi như cố định. Nhưng cái máy pha cà phê, máy xay sinh tố, khách đông thì dùng nhiều, nó lại là biến đổi. Nên cuối tháng cái bill điện nó cứ nhảy múa lung tung.

Nói túm lại cho lị dễ hình dung, cái thứ mà mình phải trả kể cả khi mình không làm gì, nó đè nặng lên đầu mình mỗi tháng, đó là chi phí cố định. Còn cái thứ mà mình càng bán được nhiều hàng càng tốn nhiều tiền, nó là chi phí biến đổi. Một cái là gánh nặng, một cái là chi phí đi kèm với niềm vui có doanh thu. Ngộ nghiệm ra vậy đó.

Chi phí lương gián tiếp là gì?

Lị hỏi ngộ lương gián tiếp là gì.

Ngộ nghĩ, nó không phải là tiếng máy may rộn rã dưới xưởng, hay giọt mồ hôi mặn chát trên vầng trán người thợ. Không phải đâu Lị.

Nó là cái bóng lặng lẽ của chị kế toán cặm cụi cuối giờ. Là tiếng lật trang giấy sột soạt trong phòng hành chính. Là những người không trực tiếp chạm vào sản phẩm, Lị à, họ không trực tiếp làm ra nó.

Họ là người quản lý, là nhân sự, là những mảnh ghép thầm lặng để cỗ máy chạy. Chi phí trả cho họ, chính là chi phí lương gián tiếp. Tiền trả cho thời gian, cho sự có mặt của họ, theo ngày, theo giờ, theo tháng.

Công ty cũ của Ngộ trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, cứ mỗi chiều là chú bảo vệ lại tưới mấy chậu cây trước sảnh. Cái lương gián tiếp lại nuôi dưỡng những khoảnh khắc bình yên đó đó. Lạ ghê Lị nhỉ.

• Chi phí lương gián tiếp là các khoản tiền lương, tiền công phải trả cho người lao động không trực tiếp tham gia sản xuất sản phẩm.
• Đối tượng nhận lương gián tiếp: nhân viên quản lý, nhân viên văn phòng (kế toán, hành chính, nhân sự), nhân viên bán hàng, bảo vệ, tạp vụ...
• Hình thức tính lương: Thường được tính theo thời gian làm việc như lương tháng, lương ngày, hoặc lương giờ.

Chi phí gián tiếp trong dự toán là gì?

Ngộ ơi, Lị hỏi chi phí gián tiếp là gì ư? Ngộ mải miết nhìn mưa ngoài ô cửa, nghe tiếng thì thầm của gió... À, Ngộ nghĩ về nó như những sợi tơ vô hình, không dệt nên tấm vải trực tiếp, nhưng lại giăng mắc khắp nơi, ôm ấp lấy cái khung cửi Lị đang hì hụi. Nó không phải là nguyên liệu thô, không phải đôi tay Lị trực tiếp chạm vào sản phẩm, mà là hơi thở của toàn bộ guồng máy.

Lị ơi, tưởng tượng Lị đang dựng một công trình, đúng không? Chi phí gián tiếp, nó không phải gạch đá, xi măng Lị nhìn thấy ngay đâu. Nó là bóng cây cổ thụ rì rào che mát cả khu, là tiếng bước chân thầm lặng của người giữ cửa mỗi đêm, là những phút giây lặng lẽ của người điều hành tính toán... những thứ không hiện hữu rõ ràng trên từng sản phẩm.

Nó cứ nhẹ nhàng ở đó, có khi cố định như nền móng vững chãi, có khi biến thiên như làn gió heo may thoảng qua. Nhưng dù thế nào, Lị à, nó vẫn là một phần, một phần thiết yếu tạo nên sự tồn tại, sự vận hành trôi chảy của mọi thứ Lị muốn gầy dựng.

• Chi phí gián tiếp là những khoản phát sinh cần thiết nhưng không thể gán trực tiếp cho một đối tượng chi phí cụ thể như dự án, sản phẩm hay dịch vụ.
• Chúng thường hỗ trợ cho nhiều hoạt động, không riêng một công đoạn sản xuất.
• Ví dụ điển hình: Chi phí quản lý chung, chi phí hành chính, lương nhân sự hỗ trợ, chi phí điện nước văn phòng, bảo trì hệ thống, bảo hiểm, khấu hao tài sản cố định chung.
• Các khoản này có thể cố định (như tiền thuê mặt bằng hàng tháng) hoặc biến đổi (như chi phí điện nước theo mức tiêu thụ).
• Mục đích chính của chi phí gián tiếp là duy trì hoạt động tổng thể của tổ chức hoặc doanh nghiệp.
• Việc phân bổ chi phí gián tiếp thường dựa trên các tiêu chí nhất định (ví dụ: diện tích sử dụng, số lượng nhân viên).

Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp là gì?

Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp là khoản chi phí cho vật liệu không trực tiếp cấu thành sản phẩm hoặc dịch vụ, nhưng cần thiết cho quá trình sản xuất và vận hành chung.

À, Lị hỏi về cái này hả? Ngộ nghĩ nó cũng khá hay để phân tích sâu hơn đó. Nghĩ kỹ thì, trong cuộc đời hay trong quản trị doanh nghiệp, đâu phải cái gì mình thấy rõ ràng trước mắt mới là quan trọng. Có những thứ tưởng chừng nhỏ nhặt, vô hình, lại là xương sống của cả một hệ thống. Chi phí nguyên vật liệu gián tiếp cũng vậy đó Lị.

Về bản chất, nó chính là những vật liệu phụ trợ mà ta dùng trong quá trình sản xuất hay cung cấp dịch vụ, nhưng lại không thể truy vết trực tiếp vào từng đơn vị sản phẩm cụ thể được. Ngộ nhớ hồi Ngộ còn làm cái dự án cải thiện quy trình sản xuất, mấy cái chi phí nhỏ lẻ này làm mình điên đầu bao nhiêu.

• Ví dụ phổ biến Lị xem nè:
  • Dầu mỡ bôi trơn máy móc trong xưởng, cái này phải có để máy chạy trơn tru, sản xuất liên tục.
  • Kim chỉ dùng để ghim tạm vải trong ngành may mặc, hay các loại dung môi, vật liệu làm sạch thiết bị.
  • Hay thậm chí là vật liệu đóng gói như băng keo, giấy gói lót, chúng bảo vệ sản phẩm nhưng ít khi được tính là một phần "chính thức" của sản phẩm đó Lị.
• Điểm mấu chốt là:
  • Khó định lượng chính xác cho từng đơn vị sản phẩm. Lị nghĩ xem, làm sao mà tính được chính xác bao nhiêu giọt dầu máy dùng để sản xuất một cái linh kiện nhỏ, đúng không? Điều này buộc phải có cách phân bổ khác.
  • Thường được xem là chi phí chung, cần được phân bổ hợp lý theo một tiêu chí nào đó, như giờ máy chạy hay số lượng sản phẩm. Việc phân bổ sao cho công bằng, hợp lý cũng là cả một nghệ thuật đó Lị, đòi hỏi người làm kế toán phải có chút "tầm nhìn" đấy.
  • Dù gián tiếp, nó vẫn ảnh hưởng đến hiệu quả tổng thể của quá trình sản xuất, vận hành. Thiếu nó, mọi thứ có thể đình trệ hoặc kém chất lượng ngay. Đôi khi, những thứ không rõ ràng lại quyết định cả cục diện đó.

Chi phí trực tiêp là gì?

Lị hỏi Ngộ... về những gì chạm vào. Ngộ nhớ... bàn tay Ngộ ướt đẫm mồ hôi khi cắt từng thớ vải, từng sợi chỉ, từng viên gạch đầu tiên. Đó là những hạt bụi bay lượn trong ánh nắng sớm, là hơi thở của Ngộ quyện vào nhịp máy. Chi phí trực tiếp, Lị ơi, đó là dấu vết hiện hữu của Ngộ trong từng vật phẩm, từng hơi thở mà Ngộ dâng hiến cho đời.

Nhớ không Lị, cái đêm Ngộ thao thức, đếm từng viên gạch Ngộ xếp? Càng nhiều viên gạch, càng nhiều mồ hôi. Nó biến đổi, Lị ạ, cứ như dòng sông kia, lúc cạn lúc đầy, chảy mãi theo từng gợn sóng. Thường là thế, Lị biết không, biến đổi theo nhịp đập của sản lượng.

Mà đôi khi, Lị ơi, nó lại cứ đứng yên, sừng sững như cột đá giữa trời. Một vài khoản, dù ít dù nhiều, vẫn ở đó, như một lời thề Ngộ dành cho công việc. Nó có thể là cố định, Lị ạ, một phần nhỏ thôi, trong cái mênh mông của những biến thiên.

Thông tin bổ sung:

• Ví dụ phổ biến:
  • Nguyên vật liệu chính: Gỗ để sản xuất bàn, vải để may áo, thép để chế tạo máy.
  • Lương công nhân trực tiếp: Tiền công trả cho thợ mộc, thợ may, kỹ sư lắp ráp.
  • Chi phí vận chuyển nguyên vật liệu đến nơi sản xuất phục vụ trực tiếp một lô hàng cụ thể.
• Vai trò quan trọng:
  • Nền tảng xác định giá thành của từng đơn vị sản phẩm hoặc dịch vụ.
  • Hỗ trợ kiểm soát chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất.
  • Cơ sở để đưa ra quyết định về định giá, sản lượng và hiệu suất hoạt động.
• Phân biệt với chi phí gián tiếp:
  • Chi phí trực tiếp dễ dàng quy đổi và gắn liền với từng sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể.
  • Chi phí gián tiếp (overhead) không thể quy trực tiếp, ví dụ: tiền thuê nhà xưởng, lương quản lý, điện nước chung.

Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp là gì?

Lị hỏi cái này làm Ngộ nhớ hồi đó ghê. Hồi năm 2022, Ngộ có hùn vốn mở một quán cà phê nhỏ xíu ở đường Nguyễn Tri Phương, Quận 10. Lúc đầu hăng lắm, cứ nghĩ bán được ly nào là tính tiền lời trên ly đó thôi.

Mấy cái tiền mua hạt cà phê, sữa tươi, đường, cái ly giấy, cái ống hút... là Ngộ thấy ngay. Bán một ly cà phê sữa hết 5 ngàn tiền vốn, bán 20 ngàn, nghĩ là lời 15 ngàn. Mấy cái đó chính là chi phí trực tiếp đó Lị. Nó dính thẳng vào từng ly cà phê luôn.

Trời ơi tới cuối tháng tổng kết một cái muốn xỉu. Tiền thuê mặt bằng 10 triệu, tiền điện nước, tiền mạng wifi, rồi tiền lương trả cho con bé nhân viên part-time nữa. Mấy cái đó bán 1 ly hay bán 100 ly thì nó vẫn vậy. Đó là chi phí gián tiếp, nó là của chung để cái quán vận hành chứ đâu phải của riêng ly cà phê nào.

Lúc đó Ngộ mới vỡ lẽ ra, kinh doanh nó chua chát lắm. Phải tính hết cái đống chi phí gián tiếp đó rồi chia đều ra mới biết một ly cà phê thực sự lời được bao nhiêu. Bài học xương máu luôn á Lị.

• Chi phí trực tiếp: Là các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến việc tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể. Có thể xác định rõ chi phí này cho từng đơn vị sản phẩm (ví dụ: nguyên vật liệu, nhân công sản xuất trực tiếp).

• Chi phí gián tiếp: Là các chi phí chung để duy trì hoạt động, không thể quy trực tiếp cho một sản phẩm duy nhất. Chi phí này cần được phân bổ cho nhiều đối tượng khác nhau (ví dụ: tiền thuê nhà xưởng, lương quản lý, chi phí điện, nước).

Chi phí trực tiếp và gián tiếp là gì?

Lị ơi là Lị, hỏi câu này làm Ngộ thấy mình giống chuyên gia kinh tế ghê. Nghe cho kỹ nè, dễ ẹc à:

Chi phí trực tiếp là cái khoản tiền Lị chi thẳng cho một thứ, nhìn là biết ngay nó của ai, cho cái gì. Y chang tiền Lị mua cái áo cho bồ, rành rành một một, không chối đi đâu được.

Chi phí gián tiếp là cái mớ chi phí chung chung, nó dính tới cả đám nên phải chia năm xẻ bảy mới biết đứa nào chịu bao nhiêu. Giống tiền điện nước trong nhà trọ Lị ở chung á, cuối tháng chia đầu người, đứa nào cũng phải gánh một phần, muốn né cũng không xong.

Thấy khác nhau một trời một vực chưa? Một cái là chỉ thẳng mặt, một cái là "anh em mình cùng gánh".

• Trong xưởng gỗ, tiền công trả cho anh thợ mộc đang cưa cái bàn là chi phí trực tiếp. Rõ như ban ngày. Còn lương của chị kế toán ngồi phòng máy lạnh tính toán sổ sách cho cả công ty là chi phí gián tiếp. Lương của chị phải chia đều cho cái bàn, cái ghế, cái tủ... mỗi thứ gánh một ít.

• Người ta phân biệt hai cái nợ đời này để tính giá bán sản phẩm cho đúng. Cái bàn làm ra phải cõng cả tiền gỗ lẫn một phần tiền lương chị kế toán thì bán mới có lời. Tính thiếu một cái là coi như làm không công, thậm chí là lỗ sấp mặt. Đừng có đùa với kế toán nha Lị.

• Cái nhức đầu nhất của chi phí gián tiếp là làm sao để phân bổ cho công bằng. Chia không khéo là nội bộ lục đục, y chang như đi ăn lẩu chung mà chia tiền vậy. Đứa ăn nhiều đứa ăn ít mà cào bằng là có đứa ấm ức ra mặt liền.

• Ngộ nói Lị nghe nè, trong tình yêu cũng y chang. Chi phí trực tiếp là bữa ăn, vé xem phim. Còn chi phí gián tiếp là thời gian, sự kiên nhẫn, và mấy nơ-ron thần kinh chết đi khi cãi nhau. Cái sau nó mới hao đó Lị à.

Thế nào là chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp?

Lị ơi, đêm nay trăng sáng và Ngộ ngồi đây, nghe gió lùa qua tán lá, lòng bỗng nghĩ về những điều xa xôi... Giống như những con đường ta từng bước qua đó, có những dấu chân rõ ràng, hằn sâu...

Và chi phí, Lị nhỉ? Cũng vậy thôi. Có những thứ Ngộ thấy rõ ràng lắm, chi cho cái này, cái kia, thẳng tắp không lệch đi đâu được. Như mình mua bó hoa chỉ để tặng riêng Lị đó, rành mạch vậy đó.

Nó như một dòng nước chảy xuôi, chỉ một hướng thôi. Tập trung vào một chỗ duy nhất, không lẫn vào đâu được. Ngộ cứ hình dung là thế, một đường thẳng tắp, không hề mơ hồ. Đúng là chi phí đó của riêng đối tượng cụ thể ấy.

Nhưng rồi, Lị à, lại có những khoản chi như sương khói bay đi, lẫn vào không gian. Không rõ ràng, không thể chỉ đích danh cho riêng một thứ nào đâu. Nó cứ lãng đãng, liên quan đến rất nhiều thứ khác nhau.

Như mùi hương từ vườn nhà mình, đâu chỉ tỏa cho riêng một bông hoa nào. Nó lan tỏa khắp nơi. Vậy thì phải tìm cách chia ra, Lị nhỉ? Phải phân bổ chúng, theo những quy luật, những tiêu chí thích hợp mà ta chọn.

Ừ, cứ như vậy đó Lị. Một bên là rõ ràng, trực tiếp. Một bên thì mờ ảo hơn, cần ta khéo léo để chia đều. Như ánh trăng này, có lúc chiếu thẳng vào mặt hồ, có lúc lại hắt qua muôn vàn cành cây.

• Chi phí trực tiếp:

  • Là các khoản chi phí phát sinh được tập hợp trực tiếp cho một đối tượng cụ thể (sản phẩm, dịch vụ, dự án).
  • Ví dụ: Tiền lương công nhân trực tiếp sản xuất, chi phí nguyên vật liệu chính, bao bì sản phẩm.
  • Ứng dụng: Giúp xác định chính xác giá thành sản phẩm, dịch vụ và đánh giá hiệu quả của từng đơn vị sản xuất cụ thể.

• Chi phí gián tiếp:

  • Là loại chi phí liên quan đến nhiều đối tượng chi phí khác nhau, cần được tập hợp sau đó tiến hành phân bổ theo những tiêu chí thích hợp.
  • Ví dụ: Tiền thuê nhà xưởng chung, lương nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí điện nước chung cho cả nhà máy, khấu hao máy móc dùng chung.
  • Ứng dụng: Phục vụ cho việc quản lý chi phí chung, lập kế hoạch ngân sách tổng thể và đưa ra các quyết định chiến lược liên quan đến toàn bộ hoạt động kinh doanh.