Cây quất tên là gì?

Câu hỏi?

Nè Ông, về cái cây quất đó hả, để Tui nói Ông nghe mấy điều Tui biết với cả mấy chuyện hay ho xung quanh nó nha.

Cây Quất còn được biết đến với tên tắc, hạnh, hay kim quất. Tên khoa học của loại cây này là Fortunella japonica Thunb, và nó thuộc họ Cam (Rutaceae). Đây là thông tin cơ bản nhất Ông cần biết đó.

Mà nói tới quất, Ông biết không, Tui đây mỗi lần nghe là y như rằng thấy Tết về quanh quẩn. Cái cảm giác se se lạnh cuối năm, rồi đi chợ hoa sắm cây quất trưng nhà, nó thân thuộc lạ lùng lắm.

Hồi nhỏ xíu, tầm 199x gì đó, nhà Tui ở quê cũng có cây quất sau vườn. Nó bé tẹo à, nhưng quả cứ vàng ươm, sáng bừng cả góc sân. Thích nhất là cái mùi thơm hăng hăng đặc trưng lúc vặt quả để mẹ làm mứt đó. Nhớ mãi.

Cái vụ tên gọi tắc hay quất, Tui thấy nhiều Ông cứ lộn tùng phèo cả. Dân miền Nam thì thường gọi là tắc, để pha trà tắc giải khát, ngon ơi là ngon. Như cái lần Tui đi Vũng Tàu hồi tháng 7 năm ngoái, ngay cái quán nhỏ gần bãi Sau, họ pha ly trà tắc đá đường, giá 15k, uống mát ruột ghê hồn.

Cái cây này nó lạ lắm, Ông. Trồng cảnh thì cần chăm ghê lắm, phải biết bấm tỉa, bón phân đúng kiểu. Tui hồi đó cũng bon chen thử trồng một chậu mini để bàn làm việc, mua ở chợ cây cảnh trên đường Thành Thái, quận 10, Sài Gòn, giá 80k. Mà rồi nó cứ lèo tèo mãi, chẳng ra quả gì sất, nhìn chán hẳn. Chắc Tui không có duyên với nó.

Mà Ông để ý không, cái quất nó không chỉ là cây cảnh đâu, nhiều khi nó còn là biểu tượng của sự kiên trì nữa ấy. Mấy ông nhà vườn, họ phải dầm mưa dãi nắng cả năm trời, tính toán từng cành, từng nụ để có được cây quất đẹp, quả sai trĩu cành cho dịp Tết. Cả một nghệ thuật chứ chẳng chơi.

Cái tên "hạnh" hay "kim quất" thì Tui ít nghe bà con mình dùng ngoài đời thường, chủ yếu là trên sách vở hay báo đài thôi. Dù sao thì nó cũng là một cách gọi khác cho cái cây nhỏ bé mà ý nghĩa này, Ông nhỉ? Dễ thương ha.

Thôi, nói chung là cái cây quất nó gắn liền với bao nhiêu là thứ hay ho trong đời Tui. Từ cái mứt quất mẹ làm, đến chén nước chấm có vị chua chua của tắc. Nó không chỉ là cây cối đâu, Ông ơi, nó là một phần kí ức đó.

Quả quất tượng trưng cho gì?

Quả quất tượng trưng cho sự may mắn, an lành, tài lộc dồi dào và sức sống bền bỉ trong năm mới.

Ông hỏi quất tượng trưng gì á? Tui cứ tưởng Ông đang hỏi bí quyết "cát tường như ý" cho năm nay chứ! Mà đúng rồi đó, "Quất" trong Hán Việt nghe cứ như "Cát" trong "cát tường" vậy, nên người ta tin là nó mang may mắn, an lành đến, Ông ạ.

Rồi Ông nhìn cái cây quất xem, lá nó xanh mướt mát, quả thì tròn xoe, vàng ươm, sai chi chít như thể tiền bạc, vàng bạc cứ thế mà treo lủng lẳng trên cây, chờ mình hái vậy. Nó tượng trưng cho sự trù phú, một năm mới ăn nên làm ra, tiền vào như nước, sức sống dồi dào đó.

Đó, bảo sao mà nhà nhà, người người cứ tranh nhau rước quất về chưng Tết. Chắc ai cũng muốn năm mới tiền bạc cứ "quất" vào túi không ngừng nghỉ như quả quất kia vậy đó. Đúng là cái tâm lý ham tài lộc nó ăn sâu vào máu người Việt mình rồi, Ông nhỉ?

Tui cũng biết thêm mấy cái hay ho về cây quất mà có khi Ông chưa để ý nè:

• Màu vàng rực rỡ của quả quất được xem như màu của vàng bạc, tiền tài, tượng trưng cho sự giàu sang, thịnh vượng.
• Một cây quất đẹp cần phải hội tụ đủ tứ quý: lá xanh mơn mởn, nụ hoa, quả xanh và quả chín mọng. Điều này thể hiện sự viên mãn, sinh sôi nảy nở, phát triển không ngừng.
• Việc chọn quất có dáng cân đối, gốc to, tán lá sum suê cũng quan trọng. Dáng cây vững chãi, gốc khỏe hàm ý gia đình ổn định, bền vững, khó lay chuyển.
• Không chỉ riêng Việt Nam, nhiều quốc gia châu Á khác như Trung Quốc, Đài Loan cũng coi quất là biểu tượng của sự may mắn trong dịp lễ tết.

Làm thế nào để quất ra quả đúng dịp Tết?

Ờm, vụ quất ra quả đúng Tết hả Ông, tui trả lời nè. Cái vụ này là phải canh thời điểm đảo quất nha. Thường thì tui hay làm vào khoảng giữa tháng 5 âm lịch á, tầm trung tới hạ tuần tháng 5 dương lịch là ngon nhất.

Trước khi nhấc nó lên khỏi mặt đất á, nhớ tưới nước cho cây nó ẩm rễ một chút nha. Rồi, lấy cái đầm bằng sắt hay bằng gỗ á, đầm nhẹ xung quanh cái gốc cây, cách gốc chừng 20-30 phân gì đó. Cái này là để cho cái bầu đất nó chặt lại một tí, tránh bị vỡ hay nứt tung tóe lúc mình nhấc lên á.

Nói chung là, cái thời điểm đảo cây nó quan trọng lắm, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc cây nó sẽ ra hoa, kết trái vào đúng dịp mình mong muốn, nhất là Tết Nguyên Đán. Nếu canh sai thời điểm, cây nó có thể ra trái sớm quá hoặc muộn quá, lại phí công chăm sóc.

À, thêm một chút kinh nghiệm xương máu của tui nè:

• Chọn cây khỏe:Ưu tiên chọn những cây quất nhìn nó xanh tốt, không bị sâu bệnh, cành lá sum sê. Cây khỏe thì nó mới có sức để mà cho ra quả ngon được, ông hiểu không?
• Đất trồng:Đất phải tơi xốp, thoát nước tốt nha. Cây quất nó không thích úng đâu, dễ bị thối rễ lắm.
• Ánh sáng:Cây quất cần nhiều ánh sáng mặt trời, nên là phải để nó ở chỗ nào có nắng ít nhất 6 tiếng mỗi ngày.
• Phân bón:Bón phân định kỳ là không thể thiếu rồi. Nhưng mà lưu ý, tránh bón phân đạm quá nhiều khi gần Tết nha, không là lá nó mơn mởn mà lại không có quả đâu. Thiên về kali và phốt pho sẽ tốt hơn cho việc ra hoa kết trái.
• Cắt tỉa cành:Tỉa bớt những cành yếu, cành sâu bệnh hoặc những cành mọc quá rậm rạp để cây nó thông thoáng, tập trung dinh dưỡng cho những cành chính, cành mang quả. Cái này cũng giúp cây giữ được dáng đẹp nữa đó.

Tại sao Trưng quất ngày Tết?

Tui nói Ông nghe, chuyện cái cây quất này nó không đơn giản chỉ là chơi chữ đâu.

Về cốt lõi, "quất" trong phát âm của người Hán-Quảng Đông nó đồng âm với chữ "cát" (吉), nghĩa là may mắn, tốt lành. Đây là cái bề nổi mà ai cũng nói được. Nhưng cái thâm thuý nó nằm ở chỗ một cây quất "chuẩn bài" phải là một tổng thể viên mãn.

Nó là biểu tượng cho sự sum vầy, trọn vẹn của một gia đình nhiều thế hệ. Nó không chỉ là một cái cây, nó là cả một vòng đời thu nhỏ, một sự kỳ vọng vào sự tiếp nối bất tận. Cái cây cây đó phải hội tụ đủ yếu tố, người ta gọi là tứ quý hoặc ngũ phúc đó Ông.

Nhà tui năm nào cũng phải kiếm cho được một cây như vậy mới chịu.

• Quả chín vàng rực: Tượng trưng cho sự sung túc, giàu có, là thành quả của năm cũ.
• Quả còn ương, còn xanh: Là lộc của tương lai, hứa hẹn một năm mới bội thu, phát triển không ngừng.
• Hoa quất: Tượng trưng cho tình duyên, may mắn về đường con cháu, sự sinh sôi.
• Lá non, lộc xanh: Tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, sự tươi mới và sức khoẻ dồi dào.
• Dáng cây vững chãi: Thể hiện sự bình an, trụ cột vững vàng của gia đình.

Cây quất là cây gì?

Quất. Citrus × microcarpa. Lai của chi Cam. Trồng ở Philippines.

• Tên khác: Tắc, hạnh, calamondin, calamansi, chanh vàng Philippine.
• Giá trị: Kinh tế quan trọng.
• Nguồn gốc: Giống lai.

Cây quất là biểu tượng gì?

Trời se lạnh, những ngày cuối năm cũ luẩn quẩn. Ông hỏi về cây quất. À, cây quất đó… nhớ như có ai đó vừa tỉa tót, tô điểm cho chậu cây trước hiên nhà, lá xanh mơn mởn, quả vàng ươm treo lủng lẳng. Nó là lời chúc cho năm mới thật sung túc, may mắn đủ đầy. Như một lời hứa hẹn về một năm mới tràn đầy những điều tốt đẹp, làm ăn phát đạt.

Quả thật, cái tên quất, đọc lên nghe “cát tường” lắm. Tượng trưng cho sự may mắn, sự giàu có, ấm no. Đơn giản vậy thôi, nhưng mỗi khi nhìn thấy, lòng mình lại khẽ rung động, thấy cái Tết đang đến thật gần, mang theo bao hy vọng.

• Sung túc, may mắn, no đủ.
• Sự trù phú, lời hứa hẹn một năm mới ăn nên làm ra.
• Cát tường, may mắn.