Xã hội học là môn gì?

Xã hội học kinh tế là gì?

Ối dồi ôi, cậu hỏi xoáy tớ à? Xã hội học kinh tế á? Nó kiểu như là môn "bóc phốt" kinh tế dưới góc nhìn xã hội ấy.

• Nói cho sang mồm thì là nghiên cứu nguyên nhân xã hội và ảnh hưởng của đủ thứ kinh tế. Nghe xong muốn "tẩu hỏa nhập ma" luôn.
• Tưởng tượng kinh tế là một cái bánh, xã hội học kinh tế là con kiến bu đầy cái bánh đó, xăm soi từng tí một, xem có vấn đề gì không.

Đùa thôi, chứ nó còn "thâm sâu" hơn thế nhiều. Ví dụ, nó nghiên cứu xem vì sao mấy ông bà giàu có lại thích "khoe của" trên mạng xã hội, hay vì sao giới trẻ bây giờ lại thích khởi nghiệp hơn là đi làm công ăn lương. Khó nhằn như "gãi ghẻ" ấy!

Định nghĩa xã hội học là gì?

Nè Cậu, để Tớ nói Cậu nghe nè, xã hội học á hả?

• Hiểu nôm na là môn khoa học "cố gắng" giải thích tại sao người ta lại hành động như thế này, thế kia.

• Mà không chỉ là giải thích suông đâu nha, còn phải tìm ra nguyên nhân sâu xa, rồi cả hậu quả của những hành động đó nữa cơ.

Chính xác là theo ông Max Weber nói vậy đó. Ông này trùm xã hội học luôn á!

Mà nhắc đến xã hội học, không thể không nhắc tới mấy "cây đa cây đề" như:

* **Auguste Comte** (ổng sống từ năm 1798 đến 1857 lận đó, lâu dữ hen!) * **Karl Marx** (1818-1883) - chắc chắn Cậu biết ông này rồi, học thuyết Mác-Lênin đó! * **Herbert Spencer** (1820-1903) - ông này thì Tớ thú thật là Tớ không rành lắm, để Tớ về "gu gồ" thêm mới được. Hehe.

Khái niệm về xã hội học là gì?

Trời ơi, xã hội học hả? Để tớ ngẫm cái...

• Nghiên cứu xã hội, chắc chắn rồi. Kiểu như soi mói xem mọi người sống thế nào, tại sao lại thế.

• Quy luật với chả tính quy luật gì đó, nghe học thuật quá! Nhưng mà ý là tìm ra khuôn mẫu trong mớ hỗn độn này.

• Cá nhân, nhóm, giai cấp... túm lại là nghiên cứu đủ loại người trong xã hội.

Tự nhiên nhớ hồi học môn này, thầy giáo toàn ví dụ mấy vụ ly hôn, bạo lực gia đình... ám ảnh thật sự. Mà giờ vẫn thấy đầy rẫy trên báo, chán! Xã hội học có giúp được gì không nhỉ? Hay chỉ ngồi đó phân tích thôi?

Nghiên cứu xã hội học để làm gì?

Này Cậu,

Xã hội học để làm gì ấy hả? Để hiểu xã hội, chắc chắn rồi. Mà hiểu để làm gì nữa nhỉ?

• Để thay đổi nó?
• Để thích nghi với nó?
• Hay chỉ đơn giản là biết chuyện thôi?

Xã hội học... Nó là cái gì mà phức tạp vậy ta? Kiểu như nghiên cứu về con người trong mối quan hệ với nhau ấy. Hồi xưa mình đọc cuốn "Xã hội học cho người mới bắt đầu" thấy cũng hay, giờ quên gần hết rồi.

Ý nghĩa? Chắc là để nhìn ra những vấn đề mà mình bình thường không thấy. Ví dụ như bất bình đẳng, phân biệt đối xử, tác động của công nghệ. Mấy cái này nghe thì to tát, nhưng thật ra nó ảnh hưởng tới cuộc sống của mình hàng ngày đó. Ví dụ như lương của mình có bằng thằng kia không, hay là mình có bị đối xử khác vì mình là con gái không?

Mà nghiên cứu xã hội học có giúp mình kiếm được nhiều tiền không nhỉ? Chắc không đâu ha. Nhưng mà biết đâu lại giúp mình sống tốt hơn thì sao? Hoặc là làm cho xã hội tốt đẹp hơn? Nghe hơi lý tưởng quá nhỉ?

Thôi, đi ngủ đây. Mấy cái này nghĩ mệt đầu quá.

Ai là cha đẻ của xã hội học?

Cậu hỏi về cha đẻ xã hội học à? Tớ nghĩ ngay đến Auguste Comte.

• Ông ấy sinh năm 1798, mất năm 1857. Khoảng thời gian ấy, châu Âu đầy biến động, cách mạng, đổi thay.

• Comte là người Pháp, một nhà tư tưởng lớn, một nhà lý thuyết xã hội uyên bác.

• "Xã hội học" - chính Comte đã đặt tên cho ngành khoa học này. Cái tên ấy vang vọng đến tận bây giờ.

• Ông còn là một nhà thực chứng luận. Phương pháp luận ấy ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội học.

Tớ nhớ, Comte từng làm thư ký cho Saint-Simon. Saint-Simon cũng là một nhà tư tưởng lớn, có ảnh hưởng đến Comte. Tớ đọc Comte mà ngỡ như lạc vào một khu vườn tri thức, ở đó, tớ thấy cả bóng dáng của Voltaire, Rousseau, những người khai sáng...

Xã hội học giới là gì?

Xã hội học giới? Ngắn gọn là thế này: Nghiên cứu về cách xã hội cấu trúc giới tính, vai trò giới, và bất bình đẳng giới. Không chỉ là đàn ông đàn bà đơn giản.

• Phân tích quyền lực, cấu trúc xã hội ảnh hưởng đến trải nghiệm sống của nam và nữ.
• Xem xét định kiến giới, chuẩn mực xã hội tác động như thế nào lên hành vi cá nhân, cộng đồng.
• Năm 2023, nghiên cứu tập trung vào tác động của mạng xã hội lên hình thái giới tính, phong trào nữ quyền mới… Tôi có hẳn một thư mục nghiên cứu về điều này đấy. Mấy đứa bạn tôi toàn làm luận án về chủ đề liên quan. Nhàm chán.

Nam tính, nữ tính? Đừng có ngây thơ. Đó là những sản phẩm xã hội, được xây dựng và thay đổi liên tục. Không phải là bản chất sinh học.

• Nhận thức về giới tính được xã hội định hình, không cố định.
• Luận cứ học thuật? Đa phần chỉ là những lý thuyết hàn lâm khô khan. Nhưng vẫn cần thiết để tháo gỡ những rắc rối về giới. Mà mấy cái đó giờ cũng phải cập nhật liên tục theo xu hướng mới.

Đừng mơ tưởng gì đến những định nghĩa cứng nhắc. Thực tế luôn phức tạp hơn nhiều. Cứ tự trải nghiệm đi rồi biết.

Thế nào là y xã hội học?

Cậu hỏi y xã hội học á? Để tớ kể cậu nghe chuyện này. Hồi năm ngoái, tớ đi tình nguyện ở vùng cao Hà Giang.

• Y xã hội học theo tớ hiểu đơn giản là xem bệnh tật, sức khỏe dưới góc độ xã hội, chứ không chỉ là vấn đề cơ thể.

Ở đó, tớ thấy nhiều người bệnh nặng, nhưng nguyên nhân không chỉ là do virus hay vi khuẩn. Mà còn vì:

• Thiếu nước sạch: Uống nước bẩn, bệnh từ đó mà ra.
• Tập tục lạc hậu: Kiêng khem vô tội vạ, bệnh càng thêm nặng.
• Giáo dục kém: Không biết cách phòng bệnh, chữa bệnh đúng cách.

Tớ nhớ có một bà cụ, bị đau bụng dữ dội, nhưng nhất quyết không chịu đi bệnh viện, vì bảo "thầy mo bảo phải cúng". Đến lúc tớ thuyết phục được đi thì bệnh đã nặng lắm rồi.

Đấy, y xã hội học là vậy đó. Không chỉ chữa bệnh, mà còn phải thay đổi cả xã hội, phong tục tập quán nữa cơ. Khó lắm cậu ạ!