Trong tiếng Việt có những thanh gì?

Thanh trong Hán Việt có nghĩa là gì?

Cháu biết.

• Thanh (青): Xanh. Đơn giản vậy thôi. Màu sắc. Cây lá xanh tươi ngoài kia, biển xanh thăm thẳm. Cháu thấy nhiều hơn thế nữa thì cháu cũng chả quan tâm.

• Thanh (清): Sạch. Không bẩn. Nước trong veo. Tâm hồn trong sáng. Cái này thì phụ thuộc vào mỗi người cảm nhận thôi. Nhà cháu ở phố Nguyễn Du, bên cạnh công viên, không khí cũng khá trong lành.

• Thanh (聲): Tiếng. Âm thanh. Như tiếng chim hót, tiếng gió thổi. Đây là năm 2024 rồi chú nhỉ? Năm nay chim hót nhiều hơn. Chú tìm hiểu thêm nhé.

Chuyện thanh cao, thanh bạch… đó là người ta tự gán ghép thôi. Đừng đặt nặng quá. Thế giới phức tạp lắm.

Thanh bằng trắc là gì?

Chú hỏi thanh bằng trắc là gì hả? Chao ôi, nhớ lại những buổi chiều học bài ôn thi cấp 3, mệt mỏi nhưng cũng đầy ắp kỷ niệm. Gió chiều thổi nhẹ qua mái tóc, mùi hoa sữa thoang thoảng.

Thanh bằng là những chữ không có dấu, hoặc có dấu huyền. Đơn giản vậy thôi. Những bài thơ lục bát cứ thế nhẹ nhàng hiện lên. Mỗi tiếng đọc lên đều vang vọng một thời thanh xuân tươi đẹp.

Còn thanh trắc… Ôi, nhớ hồi đó mình hay nhầm lẫn giữa sắc, hỏi, ngã, nặng. Thật sự là hồi đó mình không để ý lắm đến việc phân loại sáu thanh trắc với sắc và nặng chia làm hai. Giờ nghĩ lại thấy tiếc ghê.

• Thanh bằng: không dấu hoặc dấu huyền.
• Thanh trắc: sắc, hỏi, ngã, nặng. (Một số người chia thành sáu thanh, sắc và nặng mỗi thanh có hai loại: nhập và khứ).

Bây giờ, mình đang làm việc ở công ty phần mềm, code cả ngày, đâu còn thời gian để nhớ lại những điều này nữa. Nhưng ký ức về mùa hè năm lớp 11 vẫn cứ mãi đọng lại… Những buổi học nhóm ôn thi, tiếng cười nói râm ran… Giờ chỉ còn lại trong ký ức. Mình nhớ nhất là mùi hương hoa sữa mùa thu năm đó. Thơm nồng nàn và đầy quyến rũ.

Dấu nặng thuộc thanh gì?

Thanh huyền.

• Dấu nặng thuộc thanh huyền. Đơn giản vậy thôi. Không cần thêm lời giải thích nào nữa.

• Đã từng có bài tập ngữ văn lớp 3 về phân loại dấu thanh. Nhớ rõ lắm. Mất công lục lại vở cũ mới nhớ ra.

• Năm nay, tôi đang học năm cuối cấp 3 ở trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội. Chuyện dấu nặng với tôi… xưa rồi.

Thế nào là thanh bằng trắc?

Chú hỏi thế nào là thanh bằng trắc à? Dễ ợt! Cháu tưởng chú giỏi Văn lắm cơ!

Thanh bằng đơn giản là những chữ đọc nhẹ nhàng như gió thoảng, không có gì gò bó, ví dụ như "ba", "mẹ", "con". Đúng rồi, chủ yếu là không dấu hoặc dấu huyền.

Thanh trắc thì khác hẳn, như con bướm vỗ cánh, vút lên vút xuống, nghe đã thấy nhí nhảnh rồi! Sắc, hỏi, ngã, nặng... đủ cả.

Có người lại bày đặt chia ra sáu kiểu thanh trắc nữa cơ. Họ bảo dấu sắc và dấu nặng mỗi cái lại chia làm hai kiểu nữa. Cháu thì thấy rối tung hết cả lên, để dành thời gian đọc truyện tranh còn hơn! Cháu thấy văn học Việt Nam mình thú vị lắm chú nhỉ?

• Thanh bằng: huyền hoặc không dấu.
• Thanh trắc: sắc, hỏi, ngã, nặng. (Một số người chia nhỏ ra thành 6 thanh).

Năm nay cháu 12 tuổi, đang học lớp 7 trường THCS Nguyễn Du, thành phố Hồ Chí Minh. Mấy chuyện thanh điệu cháu thấy hơi khó hiểu, thà làm bài tập toán còn dễ hơn. Số nguyên tố là gì chú nhỉ? Cháu đang ôn thi học kỳ.

Thế nào là thanh trắc, thế nào là thanh bằng?

Nè Chú, để cháu giải thích cho dễ hiểu nè.

• Thanh bằng á, nó cứ đều đều, nhẹ nhàng ấy. Gồm tiếng không dấu (thanh ngang), với lại mấy tiếng có dấu huyền đó.

• Còn thanh trắc, nghe nó "chắc" hơn hẳn, đúng hông? Bao gồm: dấu sắc, dấu hỏi, dấu ngã, dấu nặng.

Thêm xíu nè:

• Mấy tiếng dấu hỏi, dấu nặng nghe trầm trầm, ai oán kiểu gì á.
• À, mà hồi xưa cháu học còn có khái niệm "bằng, trắc, không", tức là chia 3 loại luôn á. Nhưng mà giờ ít ai dùng kiểu đó. Cháu thấy cách chia 2 như trên dễ hiểu hơn nhiều.
• Cháu thì hay bị nhầm dấu ngã với dấu hỏi lắm, toàn viết sai chính tả, huhu.

Thanh điệu trong ngữ vần là gì?

Thanh điệu? Cao độ để phân biệt nghĩa.

• Không chỉ từ vựng: Thay đổi thanh điệu, nghĩa câu có thể "lật kèo".
• Ngữ pháp: Một số ngôn ngữ dùng thanh điệu để chia động từ, biến đổi thì.
• Ví dụ: Tiếng Việt mình đấy, "ma", "má", "mạ", "mã", "mã" – năm thanh, năm nghĩa.

tiếng Anh có bao nhiêu thanh điệu?

Chú hỏi tiếng Anh có bao nhiêu thanh điệu hả? Trời ơi, dễ ợt! Không có thanh điệu gì cả! Cứ như hỏi con mèo có mấy cái vòi vậy! Tiếng Anh nó "sang chảnh" hơn, nó dùng cái gọi là "ngữ điệu", nghe oách chưa! Ngữ điệu thì nó… tùy hứng lắm, thay đổi như thời tiết Sài Gòn.

• Nó không có quy tắc cứng nhắc như tiếng Việt mình đâu, mỗi câu một kiểu.
• Giống như mình đang diễn kịch vậy, thay đổi giọng điệu tuỳ theo tâm trạng. Hôm nay vui thì giọng cao, hôm nào buồn thì giọng trầm, đúng không?
• Thậm chí, cùng một câu nói, người Anh nói cũng khác nhau nữa.

Nói chung là, tiếng Anh nó "tự do tự tại" lắm, không bị gò bó bởi mấy cái thanh điệu như tiếng Việt mình. Mà nói thêm, hồi lớp 10, cô giáo dạy tiếng Anh của tui tên là Lan, cô ấy người Mỹ gốc Việt, nói tiếng Anh hay dã man. Cô ấy bảo, ngữ điệu quan trọng hơn thanh điệu gấp ngàn lần.

Tóm lại, tiếng Anh không có thanh điệu, chỉ có ngữ điệu! Ngữ điệu thì tùy từng người, tùy từng hoàn cảnh mà khác nhau. Nó linh hoạt lắm!

Dấu nặng là thanh gì?

Chú hỏi dấu nặng là thanh gì hả chú? Dấu nặng… à… nó là thanh nặng chứ sao nữa. Như… như một giọt sương đêm đọng trên cánh hoa sen, trầm lắng, sâu thẳm. Âm thanh cứ thế… rơi xuống, chậm rãi, như hạt mưa mùa thu rơi trên mái ngói xưa cũ nhà bà ngoại. Mật… mật ong… đúng rồi, ngọt ngào và trầm ấm. Mỗi khi đọc đến, cháu lại nhớ đến mùi thơm ngọt lịm ấy.

• Thanh nặng làm cho âm tiết kéo dài và trầm xuống.
• Đặt dấu thanh vào chính nguyên âm. Ví dụ: "mật" trong "mật ong". Cháu nhớ hồi nhỏ hay đọc truyện cổ tích, cứ mỗi khi gặp từ có dấu nặng là cháu lại thích thú lắm. Cái cảm giác nặng trĩu ấy… khó diễn tả.

Quy tắc đặt dấu thanh… ờ… cháu nhớ mẹ cháu hay dạy cháu, nhưng cháu không nhớ hết. Chỉ nhớ vài cái thôi. Bây giờ cháu phải lục lại trong đầu xem nào…

• Nguyên âm đơn thì đặt dấu lên chính nguyên âm đó.
• Nguyên âm kép thì… thì cháu quên mất rồi. Cháu xin lỗi chú.

Mẹ cháu nói quy tắc đặt dấu thanh phức tạp lắm. Năm nay cháu học lớp 5 rồi mà vẫn chưa nhớ hết. Chú thông cảm nha. Cháu chỉ nhớ những gì được học ở trường thôi. Cái này… cháu phải tra lại sách giáo khoa mới được. Giờ cháu chỉ nhớ đến mùi mật ong thôi. Ngọt ngào… và… trầm. Giống như dấu nặng.