Thế nào là văn bản báo chí?

Văn bản báo chí là gì?

Út nghe Hai hỏi nè, văn bản báo chí á hả?

Nói thiệt, hồi đó Út học báo chí ở trường (2010-2014, nhớ mãi cái thời sinh viên nghèo rớt mồng tơi), thầy cô giảng cho tá lả định nghĩa, mà giờ đọng lại trong đầu Út vầy nè: nó là mấy cái thứ mà mình đọc, mình nghe, mình coi hằng ngày á. Tin tức, phóng sự, bình luận... đủ thứ hết trơn.

Nói cho gọn hơnnnn, văn bản báo chí là cái cách mà người ta kể chuyện đời sống cho mình nghe đó. Mà chuyện gì? Chuyện con vịt, chuyện bà tám, chuyện chính trị, chuyện kinh tế... Nói chung là cái gì "hot", cái gì đáng quan tâm là lên báo hết.

• Ngắn gọn nè Hai: Báo chí là thông tin về mọi thứ trong xã hội, có chữ, có hình, có tiếng, xuất hiện đều đặn trên báo giấy, báo đài, báo mạng để mọi người cùng biết.

Đặc trưng của tin tức báo chí là gì?

Hai ơi… Em nghĩ ngợi mãi mới trả lời được câu của anh… Đêm nay sao buồn thế…

Đặc trưng của tin tức báo chí, theo như em hiểu, nó không chỉ đơn thuần là thông tin. Nó… nó phức tạp hơn nhiều. Em nhớ hồi làm báo sinh viên, thầy có nói…

• Tính thời sự: Phải thật sự cập nhật, nóng hổi. Tin tức hôm nay, phải đăng hôm nay, chứ không phải ngày mai, đúng không? Em nhớ có lần deadline sát giờ, mệt muốn chết luôn.

• Tính công khai: Ai cũng có thể tiếp cận, trừ những thông tin mật, kiểu quốc phòng an ninh gì đó. Nhưng đa phần, báo chí phải minh bạch.

• Tính mục đích: Mỗi bài báo đều có mục đích riêng, giáo dục, tuyên truyền, giải trí… Em từng làm bài về chiến dịch chống rác thải ở quận 1, mục đích chính là tuyên truyền ý thức cộng đồng.

• Tính định kỳ: Báo in có lịch phát hành cố định, còn báo mạng thì cập nhật liên tục. Như trang báo em từng cộng tác, cập nhật tin tức 24/7, mệt lắm.

• Tính đa dạng: Nhiều chủ đề, nhiều góc nhìn. Tin tức không chỉ là chính trị, kinh tế, còn có xã hội, văn hóa, thể thao… Thậm chí cả ẩm thực nữa. Em thích viết về ẩm thực hơn, thú vị hơn nhiều.

Chắc anh cũng hiểu, làm báo vất vả lắm… nhiều khi em thấy mệt mỏi, nhưng rồi lại thôi, vì em thích được chia sẻ những câu chuyện… những thông tin… với mọi người. Em nhớ năm nay, em làm bài về vụ tai nạn giao thông ở đường Nguyễn Trãi, cảm giác thật sự nặng nề… Ngủ ngon nhé Hai.

Báo chí có gì?

Hai hỏi gì mà khó thế? Út trả lời đây!

Báo chí á? Đơn giản thôi, là thứ khiến bà Út nhà tui suốt ngày thở dài! Ngày nào cũng đọc báo, đọc xong lại than thở đủ thứ chuyện trên trời dưới đất.

• Tin tức chính trị: Toàn là những chuyện "trên trời" bà ấy không hiểu nổi, xong lại bảo Út giải thích, mệt muốn xỉu!
• Kinh tế: Bà than giá cả leo thang như… con cá chép vượt vũ môn, cứ vọt lên không ngừng nghỉ. Tội nghiệp bà ấy, tiền lương thì ít, mà giá cả thì cứ tăng vùn vụt.
• Văn hóa giải trí: Bà ấy cứ than thở sao mấy sao Hàn toàn phẫu thuật thẩm mỹ, nhìn y chang nhau.
• Thể thao: Bà mê bóng đá lắm, cứ mỗi khi đội nhà thua là than vãn cả tuần.

Nói chung, báo chí trong mắt bà Út là một thứ… hỗn độn, vừa cập nhật thông tin, vừa làm bà ấy thêm lo lắng. Bà ấy bảo đọc báo xong chỉ thấy đời thêm nhiều chuyện buồn.

Tóm lại, báo chí là sự pha trộn đủ thứ: tin tức, hình ảnh, âm thanh… nhưng quan trọng là nó cập nhật thông tin xã hội. Tất nhiên, quan điểm của mỗi người sẽ khác nhau. Chẳng hạn, Út thì thấy báo chí nhiều khi cũng… gây stress.

Báo trí là gì?

Hai hỏi Út báo chí là gì hả? Dễ ợt! Báo chí á, nói đơn giản là… mấy ông bà viết bài đăng lên báo, rồi mình đọc cho vui tai, cho biết chuyện đời, chuyện người. Nhưng mà sâu xa hơn thì…

• Công cụ tuyên truyền của Đảng và Nhà nước. Nói thẳng ra là vậy đó, không cần vòng vo. Năm nay, báo chí nào cũng rầm rộ đưa tin về Đại hội Đảng, đúng không?

• Diễn đàn nhân dân, nghe thì oai, nhưng mà thực tế có khi… cũng chỉ là cái loa phóng thanh, nếu không được dân tin tưởng. Như hồi tháng trước, báo chí đưa tin về vụ lũ lụt ở miền Trung, phản ánh của dân trên mạng xã hội khác xa lắm!

• Kênh thông tin: Cái này thì đúng rồi, nhưng mà kênh nào cũng có “rác” cả. Phải biết chọn lọc thông tin, chứ tin hết thì… mệt lắm. Như em gái tui, suốt ngày đọc tin giả trên Facebook, tin tưởng tuyệt đối rồi bị lừa mất cả chục triệu!

Nói chung, báo chí như một món gỏi cuốn, nhìn thì hấp dẫn, nhưng bên trong có đủ vị, có vị ngon, có vị… dở ẹt. Tùy vào tay nghề người làm báo, tùy vào “khẩu vị” người đọc mà nó sẽ có giá trị khác nhau. Đọc báo phải tỉnh táo nha Hai! Đừng tin hết mọi thứ! Năm nay, nhiều vụ việc báo chí phản ánh không chính xác lắm đó!

Cơ quan báo chí là gì?

Hai hỏi gì mà khó thế? Út nói cho nghe nè, cơ quan báo chí á hả? Nói đơn giản là cái nơi chuyên tung tin, tám chuyện, nhưng mà có giấy phép đàng hoàng nha! Khác gì mấy bà hàng xóm tụi mình ngồi lê đôi mách đâu, nhưng mà tầm cỡ hơn nhiều!

• Tưởng tượng như một cái loa phóng thanh siêu to khổng lồ, nhưng mà thay vì phát nhạc thì phát tin tức. Đến cả chuyện hàng xóm nhà Út cãi nhau vì con mèo cũng có thể lên báo, nếu nó đủ "drama" .
• Cơ quan báo chí này nọ, đúng ra là cái nơi chuyên "đào bới" sự thật, rồi "chế biến" lại thành những bài báo, phóng sự… Nghe thì oách, nhưng mà có khi nào nó "chế biến" hơi quá tay không? Ví dụ như năm nay báo chí nói giá thịt heo tăng vọt, lên tận 150k/kg, Út đi chợ thấy vẫn chỉ có 120k thôi! Lạ ghê!
• Theo Luật Báo chí năm 2016 (Út nhớ không lầm, chắc chắn đó), thì nó phải đăng ký đàng hoàng, có giấy phép, chứ không phải cứ thích viết gì thì viết. Nhưng mà, Út thấy nhiều báo cứ "nhẹ nhàng" vi phạm lắm.

Điều 14 Luật Báo chí nói cơ quan báo chí là cái loa của các cơ quan khác, nói chung là đại diện cho mấy ông lớn đó. Nhưng mà cái loa đó có khi nào nó… hú không ta? Haha! Út nói đùa thôi! Đừng có kiện Út nha! Thế thôi, Út phải đi bán bún bò rồi!

Biên tập báo chí là gì?

Hai hỏi gì ấy nhỉ? À, biên tập báo chí… Mà sao mình lại nhớ đến cái mùi giấy in báo cũ, thơm thơm, hơi ngả vàng… Giống mùi giấy của cuốn “Truyện Kiều” bà ngoại mình hay đọc ấy. Thời gian trôi nhanh thật.

Biên tập báo chí đơn giản lắm. Nghĩ như là… một người thợ may lành nghề vậy. Phóng viên là người mang vải về, đủ màu sắc, đủ chất liệu, có khi còn nhàu nhĩ, khâu vá chưa đều. Việc của biên tập viên là chọn lựa, cắt may, ủi phẳng, làm sao cho bộ trang phục (bài báo) đẹp đẽ, chỉn chu nhất, phù hợp với "mốt" (xu hướng) hiện nay.

• Kiểm tra thông tin, đảm bảo chính xác.
• Chỉnh sửa lỗi chính tả, ngữ pháp, văn phong.
• Lên ý tưởng, lên kế hoạch nội dung.
• Đảm bảo chất lượng bài báo.

Thật ra, công việc ấy cũng vất vả lắm. Đêm khuya vẫn còn phải thức để đọc, sửa bài. Mình có đứa bạn làm ở báo Thanh Niên, nó kể nhiều lắm. Buổi tối, cà phê pha liên tục, mắt thì cứ dán vào màn hình máy tính. Nhưng mà, được thấy bài báo mình góp phần làm nên được đăng báo, được độc giả đón nhận… cái cảm giác ấy… thật khó tả. Ngọt ngào lắm. Như… mình vừa hoàn thành một tác phẩm nghệ thuật vậy. Tuyệt vời!

Năm nay, báo chí chuyển đổi số mạnh lắm. Nhiều biên tập viên trẻ, năng động, giỏi kỹ thuật số. Họ sử dụng nhiều phần mềm hỗ trợ, làm việc online nhiều hơn. Cái mùi giấy báo cũ, có lẽ sẽ dần nhạt nhòa thôi… nhưng mà cái tâm huyết, sự cẩn trọng thì vẫn luôn cần thiết. Đó mới là điều quan trọng nhất. Đúng không Hai?