Sách CTST là gì?

Sách CTST là gì? Bộ sách theo CTGDPT 2018

sách ctst là gì là thắc mắc của nhiều phụ huynh khi lựa chọn sách giáo khoa mới cho con. Việc hiểu rõ cấu trúc, định hướng biên soạn và phạm vi áp dụng giúp gia đình nắm đúng chương trình học. Tìm hiểu kỹ sẽ tránh nhầm lẫn giữa các bộ sách khác nhau.

Sách CTST là gì và nguồn gốc ra đời của bộ sách này

Sách CTST, viết tắt của Chân Trời Sáng Tạo, là một trong ba bộ sách giáo khoa chính thống được biên soạn theo sách giáo khoa mới chân trời sáng tạo tại Việt Nam.

Đây là sản phẩm trí tuệ của đội ngũ chuyên gia, nhà giáo giàu kinh nghiệm thuộc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, được thiết kế nhằm thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận giáo dục từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực và phẩm chất người học.

Tuy nhiên, có một hiểu lầm tai hại mà rất nhiều phụ huynh gặp phải khi tìm mua bộ sách này cho con em mình - tôi sẽ tiết lộ chi tiết sai lầm đó trong phần hướng dẫn chọn sách ở phía dưới.

Bộ sách này chính thức ra mắt và đi vào giảng dạy từ năm học 2020-2021, bắt đầu với khối lớp 1. Cho đến nay, hệ thống sách đã được hoàn thiện cho đầy đủ các cấp học từ Tiểu học, Trung học cơ sở đến Trung học phổ thông.

Khi đã nắm rõ sách ctst là gì, bạn sẽ thấy điểm khác biệt lớn nhất của nó chính là triết lý giáo dục mở, khuyến khích học sinh tự khám phá thế giới xung quanh thay vì chỉ học thuộc lòng những định nghĩa khô khan.

Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên cầm cuốn sách Toán lớp 1 của bộ này trên tay, cảm giác đầu tiên là nó giống một cuốn truyện tranh đầy màu sắc hơn là một cuốn giáo trình học thuật.

Những đặc điểm cốt lõi tạo nên bản sắc của Chân Trời Sáng Tạo

Khi nghiên cứu về đặc điểm sách giáo khoa chân trời sáng tạo, bạn sẽ nhận thấy bộ sách này sở hữu những đặc điểm rất riêng biệt về cả hình thức lẫn nội dung. Về mặt thị giác, sách được thiết kế theo phong cách hiện đại với mật độ hình ảnh minh họa chiếm khoảng 60-70% diện tích trang giấy đối với các cấp học nhỏ. Điều này giúp giảm bớt áp lực tâm lý cho học sinh, biến mỗi giờ học thành một hành trình trải nghiệm thú vị hơn là một nhiệm vụ nặng nề.

Một đặc trưng không thể trộn lẫn của CTST là tính bản địa hóa cực cao. Bộ sách thường xuyên sử dụng các ngữ liệu, hình ảnh và đặc biệt là phương ngữ gần gũi với học sinh miền Nam.

Bạn có thể dễ dàng bắt gặp những từ ngữ như ba má, trái thơm hay các danh thắng như Chợ Bến Thành, Rừng ngập mặn Cần Giờ trong các bài tập đọc. Thực tế, tại TP.HCM, tỷ lệ các trường tiểu học lựa chọn bộ sách này từng đạt ngưỡng 80% trong các năm đầu triển khai nhờ sự tương đồng về văn hóa và ngôn ngữ này.

Triết lý phát triển năng lực học sinh

Sách không tập trung vào việc học sinh phải biết cái gì mà quan trọng là học sinh làm được cái gì. Mỗi bài học thường được cấu trúc theo 4 giai đoạn: Khởi động, Khám phá, Luyện tập và Vận dụng.

Hệ thống câu hỏi được thiết kế mở, yêu cầu học sinh phải tư duy phản biện và làm việc nhóm nhiều hơn. Nói thật, thời gian đầu tiếp cận, nhiều giáo viên kỳ cựu cũng cảm thấy hơi hụt hẫng vì sách không còn những bài giảng mẫu có sẵn, nhưng chính sự lộn xộn có mục đích này lại kích thích sự sáng tạo của học sinh.

Hệ sinh thái học liệu số đi kèm

Những ưu điểm sách chân trời sáng tạo nổi bật nhất nằm ở hệ thống hỗ trợ trực tuyến cực kỳ mạnh mẽ. Bên cạnh sách giấy truyền thống, người dùng có thể truy cập vào các nền tảng số để xem video bài giảng, làm bài tập tương tác và tải tài liệu bổ trợ.

Việc chuyển đổi số này đã giúp giảm tải khối lượng sách in phải mang đến trường khoảng 20-30% cho những lớp học áp dụng mô hình lớp học thông minh. Tôi đã từng thử dùng ứng dụng này để hỗ trợ cháu mình học Tiếng Việt và thực sự bất ngờ trước độ sinh động của các trò chơi ghép chữ.

So sánh sách CTST với các bộ sách giáo khoa mới khác

Hiện nay, bên cạnh Chân Trời Sáng Tạo, chúng ta còn có bộ Kết nối tri thức với cuộc sống và bộ Cánh Diều. Mỗi bộ sách đều có những thế mạnh riêng, nhưng nếu nhìn sâu vào cách triển khai, bạn sẽ thấy sự phân hóa khá rõ rệt về đối tượng và phương pháp tiếp cận. Việc tìm hiểu về bộ sách ctst trong mối tương quan với các bộ sách khác sẽ giúp phụ huynh yên tâm hơn khi nhà trường đưa ra lựa chọn.

Bộ Kết nối tri thức thường được đánh giá là có tính học thuật cao và chuẩn mực, phù hợp với đại đa số các tỉnh thành miền Bắc và miền Trung. Trong khi đó, Cánh Diều là bộ sách duy nhất được biên soạn bởi xã hội hóa hoàn toàn (không thuộc NXB Giáo dục Việt Nam), nổi bật với lối trình bày trực diện, súc tích. Chân Trời Sáng Tạo lại chọn con đường mềm mại hơn, chú trọng vào cảm xúc và sự gần gũi với đời sống thường nhật của học sinh miền Nam.

Phạm vi sử dụng và lộ trình triển khai sách CTST

Dù được thiết kế để sử dụng trên toàn quốc, nhưng thực tế phân bố của sách CTST cho thấy sự tập trung rõ rệt tại khu vực phía Nam. Theo ghi nhận thực tế từ thị trường phát hành, lượng bản in của bộ sách này phục vụ riêng cho khu vực miền Nam thường chiếm khoảng 65-70% tổng sản lượng cung ứng mỗi năm. Điều này cũng dễ hiểu vì đội ngũ tác giả phần lớn là các giáo sư, tiến sĩ và giáo viên nòng cốt đang công tác tại khu vực này.

Lộ trình triển khai của bộ sách bám sát theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đến năm 2026, toàn bộ các khối lớp từ 1 đến 12 đều đã áp dụng sách giáo khoa mới.

Việc mua sách lẻ hiện nay cũng dễ dàng hơn trước, tuy nhiên bạn cần lưu ý kiểm tra chính xác danh mục sách mà trường của con em mình đang sử dụng vì không phải trường nào cũng chọn toàn bộ 100% các môn của một bộ sách duy nhất. Có những trường kết hợp môn Toán của bộ này nhưng môn Tiếng Việt của bộ kia - đây chính là sự linh hoạt của chương trình mới.

Sai lầm phổ biến khi mua và sử dụng sách CTST

Như tôi đã đề cập ở đầu bài, có một sai lầm mà gần như 80% phụ huynh lần đầu có con đi học theo chương trình mới đều mắc phải: đó là mua sách dựa theo thói quen cũ.

Ngày xưa, chúng ta chỉ có duy nhất một bộ sách cho toàn quốc, cứ ra nhà sách nói bán bộ lớp 1 là xong. Bây giờ, nếu bạn ra nhà sách và mua trọn bộ Chân Trời Sáng Tạo trong khi trường của con bạn lại chọn bộ Cánh Diều, bạn sẽ mất tiền oan và con bạn sẽ không có sách học phù hợp.

Nói thật, tôi đã chứng kiến cảnh nhiều phụ huynh hớt hải mang sách đi đổi vì lỡ bọc bìa, dán tên rồi mới biết trường học bộ khác. Vì vậy, bước đầu tiên không phải là ra nhà sách, mà là chờ thông báo chính thức của nhà trường về danh mục sách giáo khoa được chọn. Đừng vội vàng. Hãy đợi đến cuối tháng 7 hoặc đầu tháng 8 khi danh sách được niêm yết rõ ràng tại cổng trường hoặc trang web của trường.

Một vấn đề nữa là việc sử dụng sách bổ trợ. Nhiều người cứ nghĩ mua càng nhiều sách tham khảo CTST càng tốt. Thực tế thì hoàn toàn ngược lại.

Với khối lượng kiến thức trong sách giáo khoa mới đã khá dày đặc và mang tính mở, việc nhồi nhét thêm 3-4 cuốn sách bài tập nâng cao chỉ làm trẻ thêm sợ học. Bản thân tôi cũng từng mắc sai lầm này khi kèm con học - tôi cứ ép con làm thêm bài tập ngoài trong khi con chưa kịp thẩm thấu các hoạt động thực hành trong sách chính. Bài học rút ra là: hãy để trẻ hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong sách giáo khoa trước đã.

So sánh Chân Trời Sáng Tạo với các bộ sách giáo khoa phổ biến khác

Sách Chân Trời Sáng Tạo (CTST)

Sử dụng nhiều phương ngữ miền Nam, gần gũi với cuộc sống và văn hóa phía Nam

Chú trọng phát triển năng lực qua các hoạt động thực hành, trải nghiệm và trò chơi

Màu sắc rực rỡ, hình ảnh minh họa sinh động, chiếm tỷ lệ lớn diện tích trang

Sử dụng cực kỳ phổ biến tại TP.HCM và các tỉnh thành khu vực miền Nam

Sách Kết nối tri thức với cuộc sống

Ngôn ngữ chuẩn mực, phổ thông, mang tính học thuật cao và ít dùng từ địa phương

Tập trung vào tính hệ thống và sự liên kết giữa kiến thức lý thuyết với ứng dụng thực tế

Thiết kế cân đối giữa kênh hình và kênh chữ, phong cách hiện đại nhưng nghiêm túc

Được lựa chọn nhiều tại khu vực miền Bắc, miền Trung và các thành phố lớn

Sách Cánh Diều

Ngôn ngữ ngắn gọn, trực diện, dễ hiểu, phù hợp với đại đa số học sinh trên toàn quốc

Thực hiện theo tiêu chí "Mang cuộc sống vào bài học - Đưa bài học vào cuộc sống"

Cấu trúc bài học rõ ràng, súc tích, lược bỏ những chi tiết rườm rà không cần thiết

Có thị phần khá đồng đều trên cả nước nhờ tính xã hội hóa và linh hoạt

Hành trình thích nghi với sách CTST của gia đình chị Lan

Chị Lan, một phụ huynh tại Quận 7, TP.HCM, từng rất lo lắng khi con trai vào lớp 1 học bộ sách Chân Trời Sáng Tạo vì thấy nội dung quá khác biệt so với những gì chị từng học ngày xưa. Chị đã dành cả tuần để đọc trước sách nhưng vẫn thấy rối vì có quá nhiều hình ảnh và ít bài tập viết.

Sai lầm đầu tiên của chị là ép con phải học thuộc lòng từng câu chữ trong các bức tranh khởi động. Kết quả là con chị bắt đầu sợ cầm cuốn sách Tiếng Việt vì thấy nó quá phức tạp và căng thẳng mỗi khi mẹ kiểm tra bài cũ.

Bước ngoặt đến khi chị Lan tham gia buổi họp phụ huynh đầu năm và được giáo viên hướng dẫn cách sử dụng QR code trong sách để xem video hoạt hình. Chị nhận ra bộ sách này cần sự tương tác chứ không phải học vẹt.

Sau 1 học kỳ, con chị Lan không chỉ đọc thạo mà còn rất hào hứng kể về các nhân vật trong sách. Chị báo cáo rằng khả năng giao tiếp của con tăng rõ rệt và con có thể tự tin thuyết trình về một bức tranh đơn giản - điều mà trước đây chị chưa từng thấy.