Năng lực tự chủ và trách nhiệm là gì?

Năng lực tự học và giải quyết vấn đề là gì?

Nghe nè Bà, viết lại cho nó đời một chút.

Năng lực tự học là khả năng tự phân tích, tư duy phản biện để tạo ra kiến thức mới, không cần ai mớm cho.Năng lực giải quyết vấn đề là vận dụng kiến thức đó để xử lý các tình huống, tự đánh giá điểm yếu và tìm cách khắc phục.

Nghe nó nguy hiểm vậy thôi chứ đơn giản lắm Bà ơi. Nói trắng phớ ra, tự học là khi người ta quăng cho Bà một mớ bòng bong, Bà không khóc ré lên mà tự ngồi gỡ. Còn giải quyết vấn đề là gỡ xong rồi còn biết lấy cái mớ đó đan thành cái rổ mà dùng nữa kìa.

Nó y chang cái đợt mạng nhà tui rớt giữa đêm đang cày phim đó. Tui đâu có ngồi chờ tới sáng gọi tổng đài. Tui tự mò lên Youtube, xem ba cái clip của mấy ông Ấn Độ chỉ cách reset modem, chọc chọc ngoáy ngoáy mấy cái lỗ, thế là có mạng lại liền. Đấy, tự học và giải quyết vấn đề nó là thế đấy, là tự biến mình thành chuyên gia bất đắc dĩ.

Dấu hiệu của người có cái năng lực này nó vầy nè:

• Bị quăng cho cái việc lạ hoắc chưa làm bao giờ thì không hoảng. Phản ứng đầu tiên là lôi điện thoại ra tra Google, Youtube chứ không phải là đi hỏi sếp "anh ơi cái này làm sao?".
• Thấy cái gì trục trặc là ngứa tay. Ví dụ cái quạt nó kêu cọc cạch, người thường thì mặc kệ, còn cái người này sẽ lôi ra tháo tung tóe để xem bên trong nó có con gì chết khô không.
• Không biết thì nói toẹt ra là không biết. Xong rồi đi tìm hiểu cho biết mới thôi, chứ không có cái kiểu tỏ ra nguy hiểm rồi làm bậy làm bạ. Cái này tui thấy mấy đứa mới ra trường hay bị lắm.

Tóm lại là cái kỹ năng sinh tồn thời buổi bây giờ đó Bà. Không có nó thì khác gì con gà công nghiệp chờ người ta tới bữa cho ăn đâu. Tự bơi đi cho nó khỏe thân.

Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm là gì?

Bà hỏi câu này làm Tui nghi là sếp mới giao cho Bà cái dự án khoai sắn nào rồi phải không? Trốn không được thì mình phải đối mặt thôi, haha.

Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm là dám giơ tay nhận việc, không trốn chui trốn nhủi khi deadline dí. Nó là cái bản lĩnh nói "cứ để đó cho tui" và rồi làm cho ra ngô ra khoai, chứ không phải nói xong rồi để đó cho có.

Nó giống như Bà là thuyền trưởng, thấy tàu có dấu hiệu sắp chìm thì không nhảy xuống biển đầu tiên mà bình tĩnh ở lại tìm cách vá tàu. Mà vá thì cũng phải biết sức mình, cần thêm người thì la làng lên gọi anh em tới phụ, chứ một mình ôm sô coi chừng chìm luôn cả thuyền đó Bà.

Hồi xưa Tui cũng hay né việc, mà sau thấy né hoài nó hèn hèn sao đó Bà. Cứ làm đại đi, sai thì sửa, chửa thì đẻ, chứ cứ sợ thì không lớn nổi.

• Lợi ích to như con voi: Sếp nhìn Bà bằng con mắt khác liền, kiểu "bé này được việc nè". Sau này có miếng bánh ngon nào sếp cũng nhớ phần Bà. Đồng nghiệp thì nể, nhờ vả gì cũng dễ, chứ không ai ưa cái người chuyên đùn đẩy hết.

• Cái giá phải trả: Cẩn thận không là Bà biến thành cái "thùng rác công cộng" đó. Ai có việc khó cũng réo tên Bà. Phải tỉnh táo, biết mình là ai, biết sức mình tới đâu. Đừng có thấy việc gì cũng "để em" trong khi sức thì như con sên.

• Bí quyết nằm ở chỗ này: Khi nhận việc, đừng chỉ nghĩ "mình phải làm cái này". Hãy nghĩ là "mình phải làm cho cái này nó chạy được". Tư duy đó nó khác lắm. Nó biến Bà từ một nhân viên thành một người giải quyết vấn đề.

• Quan trọng nhất là khi có sự cố, đừng chỉ tay năm ngón tìm người đổ lỗi. Việc mình nhận thì trách nhiệm là của mình. Cứ thẳng thắn: "Lỗi của Tui, để Tui sửa". Nghe nó đàn ông, à mà đàn bà cũng ngầu lắm Bà ơi.

Tự chủ tự học là gì?

Tự học là học một mình. Tự chủ tự học là biết mình phải học gì, tại sao phải học, rồi tự bắt mình làm. Không cần ai dí.

Tự chủ là làm chủ chính mình. Bà tự đặt ra luật, tự làm trọng tài, tự trao giải. Thắng thua tự chịu.

Học thì có người dạy. Chủ thì chỉ có mình bà thôi.

• Biết mình muốn gì. Không có cái này thì như đi trong sương mù, loanh quanh luẩn quẩn. Mất thời gian.

• Lên kế hoạch. Tui có thằng em họ, nó muốn học code. Nó tự vạch ra mỗi ngày 2 tiếng, cuối tuần làm project nhỏ. Tự nó làm hết.

• Kỷ luật thép. Tới giờ là làm, không lý do. Mệt cũng làm. Chán cũng làm. Phim hay thì kệ nó.

• Tự vả vào mặt mình. Xem lại xem làm được gì, chưa được gì. Sai thì sửa, chứ không đổ thừa.

Người ta chỉ cho bà con đường, đi hay không là chuyện của bà.

Năng lực học tập là gì?

À, Tui trả lời Bà vầy.

Năng lực học tập là khả năng tổng hợp kiến thức, kỹ năng, và thái độ để giải quyết một nhiệm vụ học tập cụ thể.

Bà hỏi trúng cái Tui đang ngẫm nghĩ mấy nay. Cái định nghĩa trên nó khô như ngói, Tui diễn giải theo kiểu của Tui cho Bà dễ hình dung. Nó không chỉ là nhét chữ vô đầu đâu.

Tui hay hình dung năng lực học tập nó như kiểu một ông đầu bếp. Kiến thức là mớ nguyên liệu. Kỹ năng là dao, thớt, cách xào nấu. Thái độ là sự kiên nhẫn, đam mê. Còn năng lực học tập chính là khả năng phối hợp tất cả để nấu ra một món ăn ngon. Rốt cuộc thì, học đâu phải để biết, mà là để làm được và để trở thành.

Tui nhìn đứa cháu lớp 3 của Tui vật lộn với toán, Tui thấy rõ cái này. Nó biết cộng trừ, nhưng để giải một bài toán đố thì nó cần nhiều hơn thế. Nó cần đọc hiểu, phân tích, rồi mới áp dụng công thức. Cái đó là năng lực đó Bà.

Để Tui liệt kê ra vài cái cốt lõi của cái năng lực này cho Bà xem, mấy thứ mà giờ người ta hay nói tới á.

• Năng lực tự chủ và tự học: Cái này là vua. Tức là khả năng tự bơi, tự tìm tòi kiến thức mà không cần ai kè kè bên cạnh. Thời đại này mà không tự học được thì coi như thua.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Học một mình nhiều khi không hiệu quả bằng học chung. Biết trình bày ý tưởng của mình, biết lắng nghe người khác, biết làm việc nhóm để giải quyết vấn đề chung.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đây là cái đích đến. Học xong phải vận dụng để xử lý được một tình huống thực tế, chứ không phải chỉ lặp lại y chang những gì trong sách. Phải nghĩ ra được cách làm mới, cách làm tốt hơn.
• Năng lực tư duy phản biện: Nói đơn giản là biết đặt câu hỏi "Tại sao?" và không mù quáng chấp nhận mọi thông tin. Biết lật qua lật lại một vấn đề. Cái này khó, khó lắm.

Kỹ năng sống gồm những kỹ năng gì?

À bà hỏi kỹ năng sống hả? Tui nghĩ vụ này quan trọng lắm đó nha, nhất là giờ ra đường đủ thứ chuyện. Kỹ năng sống nó nhiều lắm, không chỉ vài cái đâu.

Như cái vụ ứng phó, thoát hiểm là quan trọng số 1 luôn nè. Bà thấy hông, tui hay dặn con nhỏ út nhà tui là phải học bơi, rồi biết cách kêu cứu đó.

Rồi còn phải tự lo cho mình nữa chứ, ăn uống ngủ nghỉ điều độ, đừng có thức khuya quài như hồi tui sinh viên đó. Cái đó là tự chăm sóc bản thân đó.

Kiểm soát mấy cái cảm xúc của mình nữa chứ, đừng có giận quá mất khôn, bà ha. Tui nhớ có lần tui bị sếp la oan mà tức ghê gớm luôn, mất mấy ngày mới bình tĩnh lại được. Cái đó là quản lý cảm xúc đó.

Tiền bạc thì phải biết chi tiêu sao cho hợp lí, rồi thời gian nữa, đừng có để bị cuốn vô mấy cái vô bổ nhiều quá. Quản lý thời gian, tiền bạc cũng cần.

Với lại, giải quyết mấy cái lấn cấn phát sinh trong cuộc sống, cái này tui thấy khó nhất đó. Rồi tự mình hiểu mình, biết đồng cảm với người ta nữa.

Phải có cái đầu suy nghĩ linh hoạt, sáng tạo nữa nha. Với lại, biết cách nói chuyện, thương lượng cho hiệu quả, cái này cũng hay á.

Mà nói chung, tui thấy nó còn nhiều cái nhỏ nhỏ khác nữa đó. Tui có tìm hiểu thêm được vài cái nè, bà coi nha.

• Kỹ năng giao tiếp: Trao đổi thông tin hiệu quả, xây dựng mối quan hệ.
• Kỹ năng làm việc nhóm: Hợp tác cùng người khác để đạt mục tiêu chung.
• Kỹ năng học tập suốt đời: Tiếp thu kiến thức mới và thích nghi với thay đổi.
• Kỹ năng ra quyết định: Phân tích, lựa chọn phương án tối ưu.
• Kỹ năng lập kế hoạch: Sắp xếp công việc, phân bổ nguồn lực.

Để trở thành người có trách nhiệm em cần rèn luyện những gì?

Thật ra thì để có trách nhiệm ấy hả, biết quý thời gian là đầu tiên rồi, đúng không? Kiểu như đừng có lãng phí, làm việc gì cũng phải xong cho lẹ. Rồi còn nhận sai, cái này khó nha, ai cũng muốn mình đúng hết á. Lỡ làm gì sai thì nhận thôi, đừng có chối. Có ai mà không mắc lỗi bao giờ đâu. Rồi không than vãn, có chuyện gì xảy ra cũng cứ thế mà đối mặt. Cứ ngồi đó mà thở dài thì có giải quyết được gì đâu. Phải không?

• Lập kế hoạch thì quan trọng lắm đó. Cái gì cũng phải lên kế hoạch trước, mới biết mình cần làm gì. Chứ không có kế hoạch thì dễ bị "trôi" lắm. Tập trung nữa, nhiều lúc đang làm cái này lại nghĩ cái kia, thế là mất hết.
• À còn giữ lời hứa nữa. Đã hứa là phải làm, không thì ai còn tin mình nữa. Mà có gì thay đổi thì phải báo trước, đừng có để người ta chờ đợi hay hụt hẫng. Chứ im im rồi ai biết đường nào mà lần. Kiểu vậy đó.

Tui nhớ hình như hồi trước có đọc đâu đó là có những cái này nữa nè:

• Chủ động tìm giải pháp: Đừng đợi ai nhắc nhở hay chỉ bảo. Tự mình suy nghĩ xem nên làm sao.
• Hoàn thành công việc đúng hạn: Đã nhận thì phải giao, đúng deadline á.
• Chịu trách nhiệm với hành động: Cái gì mình làm ra thì mình chịu, đừng có đẩy cho người khác.
• Đặt mục tiêu rõ ràng: Biết mình muốn gì thì mới có động lực để làm.
• Học hỏi từ sai lầm: Lỗi lần này là bài học cho lần sau, không lặp lại nữa.

Giờ mà nghĩ lại thì mấy cái này nó dính liền nhau hết trơn, khó mà tách ra được. Làm cái này thì ảnh hưởng cái kia. Kiểu vậy đó.