Năm tháng Hán Việt là gì?

Năm Tháng Hán Việt

Trong lịch Hán Việt cổ truyền, mỗi tháng trong năm đều được đặt tên theo một con giáp ứng với 12 địa chi. Tháng thứ năm trong năm Hán Việt được gọi là "Ngọ", tương ứng với con ngựa.

Tên gọi "Ngọ" xuất phát từ chữ Hán "午", có nghĩa là "giữa trưa" hoặc "giữa ngày". Trong quan niệm của người xưa, tháng năm là thời điểm giữa năm, khi mặt trời ở vị trí cao nhất trên bầu trời. Do đó, tháng này được gọi là Ngọ để phản ánh thời điểm trung điểm của năm.

Tên gọi tháng Ngọ cũng gắn liền với tết Đoan Ngọ (端午), một lễ hội truyền thống quan trọng trong văn hóa Việt Nam và một số quốc gia Đông Á khác. Tên gọi "Đoan Ngọ" có nghĩa là "đầu tháng Ngọ", tức là ngày đầu tiên của tháng Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch).

Tết Đoan Ngọ có nguồn gốc từ Trung Quốc cổ đại, gắn liền với truyền thuyết về Khuất Nguyên, một vị quan yêu nước Trung Quốc đã tự vẫn ở sông Mịch La vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Để tưởng nhớ ông, người dân Trung Quốc đã ném bánh ú vào sông để ngăn cá ăn xác ông. Theo thời gian, phong tục này đã trở thành một lễ hội truyền thống, được gọi là Đoan Ngọ.

Trong tiếng Việt, do sự giản lược trong cách đọc và viết, tháng Ngọ thường được gọi là tháng Năm. Tuy nhiên, tên gọi ban đầu là "Ngọ" vẫn được lưu truyền trong tên gọi của các lễ hội và phong tục gắn liền với tháng này, như tết Đoan Ngọ.