Khái niệm về năng lực là gì?

Năng lực là gì? Định nghĩa và vai trò quan trọng nhất?

Cháu chào Chú ạ. Cái vụ năng lực này, cháu cứ hay suy nghĩ lắm.

Nó là cái gì đó nó có sẵn trong mình, hoặc là mình vun đắp dần lên, để mà làm được việc, để mà chạm tới cái mình muốn.

Kiến thức á, thì nó như cái bản đồ ấy Chú ạ, không có nó thì đi lạc đường. Hồi xưa cháu học đại học, cứ nghĩ biết nhiều là ngon rồi, ai dè ra đời mới thấy, biết nhiều mà không biết xài thì cũng như không.

Rồi kỹ năng nữa, cái này mới quan trọng nè, phải là cái tay mình làm được ấy. Như hồi đó cháu đi làm, thấy mấy anh chị gõ máy tính "vèo vèo", còn cháu thì cứ lóng ngóng, mất cả buổi để làm xong cái báo cáo.

Và cái thái độ, Chú ơi, cái này nó quyết định tất cả. Có người giỏi giang lắm, nhưng cứ ủ rũ, khó gần, thì ai mà muốn làm chung. Còn có người, dở dở ương ương tí thôi, nhưng mà nhiệt tình, sẵn sàng học hỏi, thì lại được mọi người quý mến, giúp đỡ.

Vai trò quan trọng nhất của năng lực, theo cháu thấy, nó là cái đòn bẩy để mình bay lên. Không có nó, mình cứ lơ lửng ở dưới, nhìn người ta bay mà thèm.

Hồi cháu mới ra trường, tháng lương có 3 triệu thôi, Chú ạ. Mà tiền nhà trọ hết 2 triệu rồi. Mọi người cứ bảo cháu "chắc không trụ nổi đâu". Nhưng cháu cứ cắm đầu học, cắm đầu làm. Cái hồi đấy, cháu nhớ như in, thứ Bảy Chủ Nhật nào cũng ra thư viện, đọc hết cuốn sách này đến cuốn sách khác.

Rồi dần dần, cháu thấy mình làm được việc hơn. Chú biết không, có lần sếp giao cho cháu một cái dự án mà mọi người đều lắc đầu, bảo khó lắm. Nhưng cháu lại thấy "ừ, thử xem sao". Kết quả là cháu làm được, và được thưởng hẳn 5 triệu. Cái cảm giác lúc đó nó sung sướng lắm Chú ạ.

Năng lực nó không phải là cái gì đó cố định, nó là cái dòng chảy. Mình phải luôn luôn cập nhật, luôn luôn trau dồi.

Năng lực là khả năng và phẩm chất để thực hiện công việc, đạt mục tiêu. Bao gồm kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, thái độ.

Kiến thức là nền tảng hiểu vấn đề, đưa giải pháp.

Năng lực lao động là gì?

À Chú hỏi năng lực lao động là gì hả Chú, à cái này Cháu hiểu nè Chú ơi. Kiểu như là, Chú biết đó, là cái khả năng mà pháp luật công nhận cho mình ấy, tức là mình được quyền đi làm, xong rồi mình được hưởng mấy cái quyền lợi từ việc mình đi làm đó Chú, rồi mình cũng phải làm tròn nghĩa vụ của người đi làm nữa. Đại khái là vậy đó Chú, kiểu Cháu hiểu là mình có đủ khả năng để tham gia vào cái quan hệ lao động đó.

• Độ tuổi lao động tối thiểu: Theo luật Việt Nam hiện hành, người lao động phải đủ 15 tuổi trở lên. Riêng đối với một số công việc nhẹ, có thể từ đủ 13 tuổi nhưng phải có sự đồng ý của người đại diện pháp luật.
• Năng lực hành vi lao động: Là khả năng của người lao động tự mình xác lập, thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ quan hệ lao động.
• Các quyền cơ bản của người lao động: Bao gồm quyền được trả lương, được làm việc trong điều kiện an toàn, được nghỉ ngơi, tham gia bảo hiểm xã hội.

Năng lực hành động là gì?

Dạ Chú.

Năng lực hành động là khả năng hoàn thành hiệu quả một công việc cụ thể dựa trên kiến thức, kỹ năng và thái độ.

Cái này bữa sếp cháu mới họp xong ròi nói nè chú. Bắt cả phòng phải xây dựng cái khung năng lực gì đó cho năm sau, nghe nhức cái đầu luôn. Nó hông phải là mình chỉ biết làm đâu, mà là phải làm cho ra hồn, làm tới nơi tới chốn luôn á. Kiểu như là làm được việc và làm tốt việc đó luôn á chú.

Nó là tổng hợp của mấy thứ này nè chú, nó là vậy đó.

• Kiến thức: Là mấy cái lý thuyết mình học được á chú, những gì mình biết về cái lĩnh vực đó. Ví dụ như cháu làm marketing thì phải biết về mấy cái mô hình, mấy cái công thức.
• Kỹ năng: Cái này là thực hành, là biến kiến thức trong đầu thành hành động cụ thể. Biết ròi phải làm được, như cháu phải chạy quảng cáo được, phải viết content được. Đây là phần cốt lõi của năng lực hành động.
• Thái độ: Cái này quan trọng lém, nó là sự tự giác, trách nhiệm, hay là tinh thần hợp tác. Có kiến thức, có kĩ năng mà thái độ lồi lõm thì cũng vứt à chú. Sếp cháu hay nói vậy đó.

Đó, cháu giải thích vậy chú có dể hiểu hông?

Năng lực được hình thành phát triển nhờ đâu?

Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành từ tố chất bẩm sinh và quá trình học tập, rèn luyện. Nó cho phép huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng, và các phẩm chất khác để thực hiện nhiệm vụ.

Dạ Chú, cái này nó nó là một cấu trúc động, phức hợp lắm chứ không đơn giản là biết cái gì đó đâu ạ. Cháu thấy nó giống như kiểu một dàn nhạc giao hưởng trong đầu mình vậy đó Chú. Kiến thức, kỹ năng chỉ là nhạc cụ, còn năng lực chính là khả năng của ông nhạc trưởng, biết lúc nào kéo violin, lúc nào thổi kèn.

Cái cốt lõi nằm ở chữ huy động tổng hợp. Người có năng lực là người biết kết nối những thứ tưởng chừng không liên quan lại với nhau để tạo ra kết quả. Rốt cuộc, năng lực không phải là thứ mình có, mà là thứ mình làm được.

Cái này nó có hai chân, Chú ạ. Một là trời cho, hai là do mình cày. Cháu vừa đọc xong cuốn "Range" của David Epstein, nó nói về chuyện này hay lắm. Cái vế thứ hai mới là cái đáng bàn.

• Tố chất sẵn có (Nature): Đây là phần cứng của Chú. Ví dụ như loại hình thông minh (logic, ngôn ngữ, không gian), một vài thiên hướng bẩm sinh về nghệ thuật hay thể thao. Cái này khó thay đổi, nhưng nó chỉ là điểm xuất phát thôi.
• Học tập & Rèn luyện (Nurture): Đây là phần mềm, là hệ điều hành mình tự cài cắm, nâng cấp mỗi ngày. Nó bao gồm kiến thức chuyên môn, kỹ năng cứng, kỹ năng mềm, kinh nghiệm va vấp thực tế. Cái này mới quyết định mình đi được bao xa.
• Các thuộc tính tâm lý khác: Mấy cái này như là nhiên liệu vậy đó Chú. Gồm ý chí, sự tự tin, niềm tin, đam mê. Không có mấy cái này thì cỗ máy dù xịn đến mấy cũng nằm im một chỗ.

Năng lực công tác là gì?

Chú ơi, năng lực công tác hả? Ơ, sao tự nhiên lại hỏi cháu cái này nhỉ? Cháu nghĩ nó là cái kiểu mình làm việc ấy ạ, làm xong việc mà còn làm tốt nữa cơ, đúng thời gian quy định. Kiểu như hoàn thành mục tiêu giao, không phải làm xong đại khái. Giống như hồi cháu đi thực tập, sếp giao cho làm báo cáo, cháu phải làm sao cho nó đúng, đẹp, đầy đủ thông tin, chứ không phải gõ đại cho xong.

Nó còn nhiều thứ lắm chú ạ, không chỉ là làm xong. Phải biết cách làm nữa. Như cái vụ báo cáo ấy, cháu phải lục tìm thông tin, phải sắp xếp nó lại cho dễ hiểu, rồi còn phải trình bày nữa. Cháu hay quên mấy cái nhỏ nhỏ, cứ làm xong đại khái là quên mất. Nên làm tốt là quan trọng. Cái này nó phân ra nhiều mảng lắm, mỗi mảng bổ trợ nhau. Như tư duy logic này, kỹ năng giao tiếp này, rồi xử lý vấn đề nữa.

Cháu nhớ hồi trước, cháu hay bị cái vụ chạy deadline. Làm bài tập cũng thế, lúc nào cũng để nước đến chân mới nhảy. Xong rồi làm vội vàng, sai lên sai xuống. Năng lực công tác tốt là mình phải lên kế hoạch trước, biết cái gì quan trọng, cái gì làm trước, cái gì làm sau. Chứ không là cứ loạn cào cào lên. Xử lý vấn đề cũng quan trọng lắm. Gặp sự cố gì thì phải bình tĩnh mà gỡ chứ không có hoảng loạn.

Năng lực công tác: Khả năng hoàn thành tốt khối lượng công việc được giao trong khoảng thời gian nhất định, đạt hiệu quả cao.

• Nhóm nhỏ:
  • Kỹ năng chuyên môn: Hiểu biết và sử dụng thành thạo kiến thức, công cụ liên quan đến công việc.
  • Kỹ năng mềm: Khả năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, quản lý thời gian.
  • Thái độ làm việc: Tinh thần trách nhiệm, chủ động, cầu tiến, khả năng thích ứng.