Học sinh cần có trách nhiệm như thế nào trong việc bảo vệ di sản văn hóa?

Học sinh có trách nhiệm như thế nào để bảo vệ di sản văn hóa?

Út đây! Câu hỏi hay đó nha, nghe oách lắm! Bảo vệ di sản văn hoá hả? Nghe thì dễ, làm mới khó chứ bộ! Tưởng tượng giống như giữ gìn cái tủ đồ thời trang của bà ngoại vậy đó, vừa cổ xưa vừa quý giá, mà lại dễ bị...mọt!

• Tôn trọng và tự hào: Đừng có kiểu "cái này cũ rồi, quê quá" nha. Di sản văn hoá là "hàng hiệu" độc nhất vô nhị, là "signature" của dân tộc mình đó! Biết đâu mai mốt đồ cũ lại lên ngôi thì sao? Học sinh phải hiểu giá trị của nó, rồi mới giữ gìn được. Năm nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có nhiều chương trình tuyên truyền lắm đó, các bạn cứ tìm hiểu nha.

• Chấp hành luật: Pháp luật bảo vệ di sản giống như... luật giao thông vậy. Vi phạm thì bị phạt, nhẹ thì nhắc nhở, nặng thì... ngồi tù! Đùa thôi chứ, nghiêm túc mà nói, phải hiểu và tuân thủ các quy định về bảo vệ di sản, đừng để thành "kẻ phá hoại di sản văn hóa" nhé.

• Báo cáo hành vi vi phạm: Thấy ai phá hoại di sản là phải báo ngay cho cơ quan chức năng. Đừng im lặng, đừng làm ngơ, nếu không mai mốt... "cái tủ đồ" của bà ngoại mình sẽ mất hết đồ đẹp đó nha! Gọi điện thoại, viết đơn, hay báo trên mạng xã hội gì cũng được, quan trọng là phải hành động!

Năm nay, mình thấy nhiều trường học tổ chức các hoạt động ngoại khóa liên quan đến bảo vệ di sản lắm. Như trường mình, hồi tháng 5 có đi tham quan khu di tích lịch sử, được nghe kể chuyện về các vị anh hùng, hay lắm luôn! Đó cũng là một cách để học sinh hiểu và yêu di sản hơn đó.

Bản thân em đã có những việc làm gì để giữ gìn và phát huy các di sản văn hóa của địa phương?

Ừ.

• Khoe mẽ ai chưa biết chùa Hương (2024), trên phây búc.

  • Chú thích: Tăng tương tác, ai cũng tưởng mình hiểu biết.

• Ăn diện đi hội Gióng (2024).

  • Chú thích: Vừa vui, vừa có ảnh đẹp đăng mạng.

• Nhặt rác ở Văn Miếu (2024).

  • Chú thích: Chụp ảnh "sống ảo" là chính, sạch được tí nào hay tí đó.

• Gọi 113 khi thấy ai vẽ bậy lên cột đá (2024).

  • Chú thích: Chắc gì họ đến kịp, nhưng mình cứ làm tròn trách nhiệm công dân.

Học sinh có trách nhiệm như thế nào trong việc bảo vệ di sản văn hóa giáo dục công dân lớp 7?

Út hỏi khó Anh quá ta! Di sản văn hóa mà "dạy" tụi nhỏ lớp 7 thì hơi... căng à nha. Để Anh "múa rìu" thử coi sao, nhớ đừng chê Anh "múa dở" à nghen!

• "Kính nhi viễn chi" – Tôn trọng, giữ khoảng cách vừa đủ với di sản. Đừng "táy máy" vẽ bậy lên tường Văn Miếu, kẻo lại thành "ca sĩ bất đắc dĩ" trên tivi đó Út!
• "Học ăn, học nói, học gói, học mở" – Tìm hiểu về di sản, rồi "khoe" với bạn bè, gia đình. Chứ đừng "học đòi" mấy trò "cúng lạy" dị đoan là Anh "xử" liền à!

(Anh nhớ có lần đi chùa Hương, thấy mấy đứa nhỏ "xoa đầu" tượng Phật cầu may mà Anh "hết hồn". Di sản là để hiểu, để yêu, chứ không phải để "xin xỏ" đâu nghen!)

Em cần làm gì để bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc hiện nay?

Út đây! Bảo vệ di sản văn hóa à? Dễ ợt! Cứ làm theo Út bảo đảm khỏi lo!

• Giáo dục, giáo dục, giáo dục! Mà phải kiểu giáo dục "thấm vào máu" nha, không phải kiểu học vẹt. Tưởng tượng xem, dạy trẻ con từ bé, biết quý trọng cái trống đồng, cái ché cổ, như biết quý trọng… chiếc điện thoại xịn của nó ấy! Hiểu chưa? Phải cho chúng nó thấy cái giá trị thực sự, không phải chỉ đọc suông trong sách vở.

• Tiền bạc! Không có tiền làm sao bảo tồn? Phải đầu tư mạnh tay vào trùng tu, bảo quản, như bà Út đầu tư cho cái vườn lan của bà ấy vậy. Năm nay, bà Út thu về cả tấn lan hồ điệp đấy, đẹp mê hồn. Bảo tàng cũng phải thế, làm cho nó "sang chảnh" thì người ta mới đến tham quan, mới thấy được giá trị chứ!

• Nghiên cứu cho ra trò! Đừng nghiên cứu kiểu "nước lã ao sâu" nha. Phải có kết quả cụ thể, phải ứng dụng được vào thực tế, ví dụ như nghiên cứu làm sao cho vải thổ cẩm bán chạy như tôm tươi. Năm nay, em họ Út mở shop online bán đồ thổ cẩm, bán đắt như tôm tươi luôn đấy!

• Truyền thông! Phải làm cho thiên hạ biết đến giá trị di sản. Không phải kiểu "thả mồi bắt cá", mà phải quảng bá bài bản, hoành tráng như chương trình quảng cáo trên TV ấy. Năm nay, Út thấy nhiều chương trình truyền hình quảng bá di sản đẹp lắm!

• Phát huy! Đừng để di sản nằm im trong bảo tàng. Phải đưa nó vào cuộc sống, như áo dài, nhạc dân tộc, làm sao cho người trẻ thích, sử dụng thường xuyên, chứ không phải chỉ trưng bày cho khách du lịch thôi. Năm nay, nhiều bạn trẻ mặc áo dài đi chơi Tết đấy! Tuyệt vời!

Nói chung, làm gì cũng phải "có tâm, có tầm, có tiền"! Đừng làm cho có lệ, làm cho xong chuyện, phải làm cho nó… "đỉnh của chóp"!

Làm gì để bảo tồn những giá trị văn hóa dân tộc?

Út hỏi khó Anh quá! Để Anh kể Út nghe chuyện này, rồi Út tự suy ra nhé.

Năm ngoái, đúng vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, Anh về Phú Thọ. Cái cảm giác đứng ở Đền Hùng, nhìn dòng người nườm nượp, nghe tiếng trống đồng vang vọng, tự nhiên trào dâng một niềm tự hào khó tả. Bản sắc văn hóa dân tộc, theo Anh, nó nằm ở ngay trong những khoảnh khắc ấy, trong những con người ấy.

• Giáo dục về cội nguồn: Ông bà, cha mẹ kể chuyện lịch sử cho con cháu nghe, dạy con cháu hát những làn điệu dân ca.

• Truyền thông: Phim ảnh, âm nhạc, sách báo… phải khai thác những giá trị văn hóa truyền thống một cách sáng tạo, hấp dẫn. Ví dụ như phim "Đất rừng phương Nam" ấy, dù gây tranh cãi nhưng cũng khiến nhiều người trẻ tò mò về lịch sử.

• Bảo tồn di sản: Chùa Một Cột, Văn Miếu – Quốc Tử Giám... không chỉ là những địa điểm du lịch, mà còn là những "cuốn sách" sống động về lịch sử, văn hóa.

• Thúc đẩy nghiên cứu: Các nhà khoa học cần đi sâu nghiên cứu về văn hóa dân tộc, từ đó cung cấp những kiến thức chính xác, đầy đủ cho cộng đồng.

• Tổ chức sự kiện: Lễ hội Gióng, Hội Lim… là những dịp để mọi người cùng nhau hòa mình vào không gian văn hóa truyền thống.

• Giao lưu văn hóa: Mở rộng giao lưu văn hóa với các nước trên thế giới để giới thiệu văn hóa Việt Nam và học hỏi những điều hay của các nền văn hóa khác.

• Tạo điều kiện phát triển kinh tế: Du lịch văn hóa, sản phẩm thủ công mỹ nghệ… có thể mang lại nguồn thu nhập, giúp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa.

Bản sắc văn hóa dân tộc là gì? Nó là tổng hòa của tất cả những điều đó Út ạ. Nó là lịch sử, truyền thống, phong tục tập quán, tín ngưỡng, nghệ thuật, ẩm thực, và cả tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc của người Việt mình. Những yếu tố hình thành bản sắc văn hóa dân tộc thì nhiều lắm, nào là điều kiện tự nhiên, lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, sự giao thoa văn hóa với các nước khác… Nhưng quan trọng nhất vẫn là ý thức bảo tồn và phát huy của mỗi người dân.

Là một học sinh em cần làm gì để góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể?

Út đây. Câu hỏi của mày cũng dễ trả lời.

• Học hỏi. Tìm hiểu về di sản văn hoá phi vật thể. Năm nay, mình đang nghiên cứu về nghệ thuật múa rối nước ở làng mình, lịch sử có từ thế kỷ 11. Cái này không chỉ đọc sách vở, mà phải trực tiếp trải nghiệm, quan sát. Thế mới thấm.

• Trải nghiệm. Tham gia các hoạt động gìn giữ di sản. Ví dụ, tình nguyện viên hướng dẫn du khách, hay tham gia các lễ hội truyền thống. Mình từng làm tình nguyện viên hướng dẫn tại lễ hội làng mình tháng 5 vừa rồi. Khá thú vị.

• Chia sẻ. Lan toả giá trị di sản. Viết bài, làm video, kể chuyện cho bạn bè, người thân nghe. Thậm chí có thể tạo một blog riêng, chia sẻ kiến thức. Mình có kênh Youtube riêng, đăng tải các video về văn hoá địa phương.

• Bảo vệ. Phản đối hành vi phá hoại, xúc phạm di sản. Đừng thờ ơ trước những hành động sai trái. Đây là trách nhiệm của mỗi công dân. Ai cũng cần có ý thức bảo vệ di sản văn hoá.

Đừng nghĩ bảo tồn di sản là chuyện của người lớn. Mày còn trẻ, mày còn có thể làm được nhiều điều hơn mình tưởng. Thế hệ trẻ là người kế thừa và phát triển di sản. Đừng để mai này hối tiếc.

Bản thân em đã có những việc làm gì để giữ gìn và phát huy các di sản văn hóa của địa phương?

Út hỏi khó Anh rồi đây. Để Anh "múa rìu qua mắt thợ" thử xem sao nhé:

Để gìn giữ di sản, em có thể:

• Quảng bá: Chia sẻ trên mạng xã hội, kể cho bạn bè. Như Anh hay "khoe" chùa Một Cột trên Facebook cá nhân ấy.
• Tham gia lễ hội: Vừa vui, vừa hiểu thêm về văn hóa. Nhớ đừng "quẩy" quá lố, giữ gìn nét đẹp truyền thống.
• Bảo vệ: Dọn dẹp, nhắc nhở mọi người không xả rác. Thấy ai vẽ bậy thì báo ngay cho "công an phường".
• Học hỏi: Đọc sách, xem phim tài liệu về di sản. Hiểu rõ mới yêu thật sự được, Út ạ.

Có câu "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn". Di sản văn hóa cũng vậy, càng tìm hiểu càng thấy hay. Như các nhà khảo cổ học ấy, họ lặn lội khắp nơi chỉ để tìm hiểu về lịch sử. Anh thì không có sức "trâu" như họ.

Là công dân học sinh em có trách nhiệm gì trong việc bảo vệ di sản văn hóa?

Út à,

Anh nghĩ về những mái đình cong vút, về tiếng chuông chùa ngân nga... Di sản, nó không chỉ là gạch đá, là cổ vật, mà là hồn cốt của dân tộc, của ông cha mình.

• Tìm hiểu... Ừ, tìm hiểu. Đọc sách, xem phim, nghe kể chuyện. Nhưng quan trọng hơn, Út à, là cảm nhận. Cảm nhận cái tinh túy, cái đẹp, cái giá trị mà di sản mang lại. Như anh, lớn lên bên dòng sông Hương, nghe ca Huế mỗi đêm, thấm vào máu rồi.

• Giới thiệu... Anh hay kể cho đám bạn nước ngoài nghe về Hoàng thành, về nhã nhạc cung đình. Chúng nó tròn mắt ngạc nhiên, thích thú lắm. Mình cứ kể bằng tất cả sự tự hào, bằng tình yêu với di sản của mình thôi.

• Giữ gìn... Đừng xả rác bừa bãi, đừng vẽ bậy lên tường. Những hành động nhỏ thôi, nhưng ý nghĩa lớn lắm. Hồi bé, anh còn nhặt lá rụng ở Văn Miếu đem bỏ thùng rác đấy.

• Đấu tranh... Cái này khó hơn nè. Nhưng nếu thấy ai phá hoại di sản, mình phải lên tiếng. Báo cho thầy cô, cho người lớn biết. Im lặng là đồng lõa đó Út. Năm ngoái, anh thấy có người khắc tên lên cây cổ thụ ở chùa, anh đã nhắc nhở liền.

Di sản là của chúng ta, Út à. Bảo vệ di sản là bảo vệ chính mình, bảo vệ tương lai của con cháu mình.

Cần làm gì để bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể?

Út đây! Bảo tồn di sản phi vật thể á? Khó nói lắm nha! Mình nhớ hồi tháng 6 năm nay, đi Sóc Trăng xem lễ hội Oóc Om Bóc, thấy… nản.

• Cần có chính sách bài bản hơn: Nhiều người già biết làm gốm, dệt thổ cẩm… nhưng trẻ con thì chẳng thèm học. Bà con làm vì…thích thôi chứ chẳng có thu nhập ổn định. Khổ lắm!

• Hỗ trợ kinh tế cho nghệ nhân: Không thể chỉ trông chờ vào tâm huyết. Phải có chính sách hỗ trợ tài chính cho các nghệ nhân, tạo điều kiện cho họ truyền dạy nghề, duy trì sinh kế. Mấy người làm gốm ở đó, toàn bán giá rẻ, chả đủ sống!

• Tuyên truyền mạnh mẽ hơn: Giới trẻ bây giờ toàn cắm mặt vào điện thoại. Ai thèm biết đến mấy cái lễ hội truyền thống chứ. Phải quảng bá rầm rộ, làm phim, làm clip cho nó bắt mắt, chứ cứ giữ nguyên kiểu truyền thống thì…chán ngắt.

• Xây dựng cơ sở vật chất: Đừng chỉ là bảo tồn "trên giấy". Cần có những trung tâm văn hóa, bảo tàng hiện đại để trưng bày, lưu giữ và tổ chức các hoạt động liên quan đến di sản phi vật thể. Lễ hội Oóc Om Bóc năm nay ở Sóc Trăng, chỗ tổ chức…bụi bặm kinh khủng.

Thật ra, muốn bảo tồn được thì phải làm từ nhiều khía cạnh, từ chính sách, kinh tế đến giáo dục. Mà quan trọng nhất vẫn là làm sao cho giới trẻ thấy được cái hay, cái đẹp của nó, chứ không phải gò ép họ học theo. Phải làm sao cho nó “trendy” lên mới được! Khó lắm! Cứ như mình đang làm luận văn vậy đó!

Làm gì để bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể?

Út đây! Bảo tồn di sản phi vật thể á? Khó nói lắm! Mấy năm nay Út toàn thấy nói hoài mà chẳng thấy mấy cái hay ho.

Tui thấy quan trọng nhất là truyền dạy lại cho lớp trẻ. Năm ngoái, Út có tham gia một lớp dạy làm gốm ở làng Bát Tràng, Hà Nội. Thấy mấy cô chú già, tay nghề điêu luyện lắm, nhưng mà lớp học toàn trẻ con, chả mấy đứa chịu khó học. Buồn dễ sợ! Cái nghề làm gốm truyền thống đang mai một dần.

• Học phí cao, trẻ con không đủ khả năng chi trả.
• Giờ trẻ con toàn thích cái điện thoại, game online, chả ai thèm học nghề truyền thống.
• Cần có chính sách hỗ trợ để thu hút thế hệ trẻ.

Phải quảng bá mạnh mẽ nữa chứ! Nhiều di sản hay ho lắm, nhưng ít ai biết đến. Năm nay, Út có đi lễ hội ở Hội An, Quảng Nam. Cái lễ hội này hay lắm, nhưng quảng bá không tốt nên khách du lịch ít. Thấy tiếc ghê!

• Cần đầu tư nhiều hơn vào quảng cáo, truyền thông.
• Nên tổ chức nhiều sự kiện văn hóa để thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.
• Tạo ra sản phẩm du lịch dựa trên di sản phi vật thể.

Còn nữa, phải có chính sách bảo vệ chứ! Nhiều làng nghề đang bị phá bỏ để xây nhà cao tầng. Thấy xót xa!

• Cần có luật pháp nghiêm minh để bảo vệ các di sản phi vật thể.
• Cần hỗ trợ tài chính cho các nghệ nhân, các làng nghề.
• Phải có chính sách bảo tồn không gian văn hoá truyền thống.

Bảo tồn di sản văn hoá phi vật thể không phải chuyện một sớm một chiều. Phải làm bài bản, lâu dài mới được. Đừng nói suông, phải hành động cụ thể! Giờ Út cũng chả biết nói gì thêm nữa, nói nhiều cũng mệt!

Muốn giữ gìn bảo tồn loại hình văn hóa phi vật thể này hiện nay, các nghệ nhân cần phải làm gì?

Út hỏi khó Anh rồi.

• Truyền nghề. Chết là hết.

  • Học trò giỏi hơn thầy là phúc.

• Ghi chép. Viết lại đi, đừng để quên.

  • Giấy trắng mực đen còn hơn trí nhớ.

• Biểu diễn. Có khán giả mới có động lực.

  • Sân khấu là nhà, khán giả là ân nhân.

• Hợp tác. Một cây làm chẳng nên non.

  • "Muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau."

• Giữ bản sắc. Hòa nhập, không hòa tan.

  • Cái gì của mình thì giữ cho kỹ.

• Tôn trọng. Văn hóa khác, không phải văn hóa dởm.

  • Ở đâu quen đó.

Năm nay 2024, vẫn vậy thôi, khác gì đâu.