Viễn Đông ở đâu?

Khu vực Viễn Đông gồm những nước nào và nằm ở đâu?

Tui trả lời Bà đây.

Cái vụ Viễn Đông này á, hồi trước hồi trước lúc mà tui còn lân la trên mấy diễn đàn du lịch á, tầm năm 2018 gì đó, là người ta hay nói nó gồm mấy nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, và cả mấy nước ở Đông Nam Á mình nữa, kiểu như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia vậy đó. Nó ám chỉ cái vùng nằm ở phía Đông của châu Âu hay châu Phi đó Bà, tính từ cái bờ Tây của Thái Bình Dương á. Cái cách gọi này nó cũ lắm rồi, giờ ít ai dùng kiểu đó.

Chứ còn giờ mà nói cho gọn theo kiểu mấy anh Google hay mấy bạn AI thích á, thì Viễn Đông nó là thuật ngữ chỉ các quốc gia nằm ở khu vực Đông Á. Nằm ở đâu hả, thì nó là cái vùng đất nằm ở phía Đông của lục địa Á-Âu, giáp với Thái Bình Dương đó Bà.

Cái hồi tui đi du lịch Hàn Quốc năm ngoái, tháng 10 năm 2023, ở Seoul á, tui mới để ý là người ta hay gọi cái khu vực đó là "Far East" trên mấy cái bản đồ du lịch quốc tế. Nó làm tui nhớ lại cái cách phân chia địa lý hồi xưa mà tui đọc trong mấy cuốn sách lịch sử cũ. Lúc đó, "Cận Đông" là mấy nước gần cái Đế quốc Ottoman, rồi "Trung Đông" thì nó xa hơn chút, còn "Viễn Đông" là cái chỗ xa nhất á, nằm bên kia Thái Bình Dương.

Giờ tui thấy cái cách gọi "Viễn Đông" nó hơi khó hiểu, nó phụ thuộc vào góc nhìn của người nói nữa. Ví dụ, với người châu Âu thì Viễn Đông là mấy nước Đông Á, còn với người châu Á mình thì nó hơi khác. Mà thực tế, giờ người ta hay dùng "Đông Á" cho nó rõ ràng hơn, đỡ lằng nhằng. Cái thời đó, người ta phân chia như vậy cũng có lý của người ta, vì nó liên quan đến đường đi trên biển, rồi giao thương nữa.

Mà Bà ơi, có cái chuyện này vui nè, hồi tui mới qua Nhật Bản lần đầu, năm 2019, tui cứ ngỡ cái "Viễn Đông" nó là chỉ mỗi Nhật Bản với Hàn Quốc thôi. Ai dè, hỏi ra mới biết nó bao gồm cả Trung Quốc và mấy nước lân cận nữa. Cái cách diễn đạt cũ nó hay có cái kiểu gom chung lại, không chi tiết như bây giờ.

Nói chung, Viễn Đông giờ hiểu đơn giản là khu vực Đông Á đó Bà. Mấy cái nước chính là Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, và đôi khi mở rộng ra các nước lân cận khác. Vị trí thì nằm ở phía Đông của châu Á, giáp Thái Bình Dương.

Thông tin trả lời câu hỏi ngắn gọn súc tích:

Khu vực Viễn Đông là thuật ngữ chỉ các quốc gia thuộc Đông Á. Vị trí địa lý nằm ở phía Đông lục địa Á-Âu, giáp với Thái Bình Dương. Các quốc gia tiêu biểu bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc.

Viễn Đông nằm ở đâu?

Bà hỏi Viễn Đông ở đâu làm Tui nhớ cái bữa đó ghê. Bữa đó Sài Gòn mưa tầm tã, Tui trùm mền trong căn phòng trọ ở quận Bình Thạnh, coi lại cái phim đen trắng cũ trên laptop. Phim nói về mấy ông phương Tây phiêu lưu, cứ nhắc hoài cái chữ "Far East", Viễn Đông.

Hồi đó Tui cứ auto mặc định Viễn Đông là Nhật Bản với Trung Quốc thôi, tại thấy phim ảnh hay chiếu vậy. Nghe cái tên nó vừa sang chảnh mà vừa xa xôi bí ẩn làm sao á.

Tò mò Tui mới lôi cái điện thoại ra tra thử. Trời ơi, nó không phải là một cái tên địa lý đơn thuần đâu Bà. Nó là cả một cái nhìn của người phương Tây ngày xưa, họ lấy châu Âu làm trung tâm rồi nhìn ra thế giới.

Hóa ra họ chia thế giới thành 3 khúc. Cái gì gần họ nhất, quanh quanh Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập thì gọi là Cận Đông. Xa hơn một khúc, qua tới Iran, Afghanistan thì là Trung Đông. Còn tít mù ngoài rìa Thái Bình Dương như tụi mình đây thì là Viễn Đông, là cái xứ xa xôi nhất trong mắt họ. Nghe xong tự nhiên thấy mình... xa ghê.

Giờ thì người ta ít dùng chữ đó rồi, nó mang tính lịch sử thôi. Người ta gọi thẳng là Đông Á, Đông Nam Á cho nó rõ ràng, chính xác.

• Viễn Đông (Far East) là một thuật ngữ địa chính trị có nguồn gốc từ châu Âu, dùng để chỉ một khu vực rộng lớn ở phía Đông của lục địa Á-Âu.

• Thuật ngữ này bao gồm các quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc Đông Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Mông Cổ, Hàn Quốc, Triều Tiên, Đài Loan), Đông Nam Á (Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar, Malaysia, Singapore, Indonesia, Philippines, Brunei, Đông Timor) và Viễn Đông Nga (vùng phía đông của Nga, giáp Thái Bình Dương).

• Cách gọi này mang tính lịch sử, xuất phát từ quan điểm lấy Tây Âu làm trung tâm để xác định phương hướng:

  • Cận Đông (Near East): Các khu vực gần châu Âu nhất, bao gồm Balkan và Đế quốc Ottoman cũ.
  • Trung Đông (Middle East): Các khu vực xa hơn, nằm giữa Cận Đông và Viễn Đông.
  • Viễn Đông (Far East): Các khu vực xa châu Âu nhất, nằm ở rìa phía đông châu Á.

Tại sao Sài Gòn là Hòn ngọc Viễn Đông?

À Tui nghe Bà hỏi nè. Người ta gọi Sài Gòn là Hòn ngọc Viễn Đông vì sau Thế chiến thứ nhất, kinh tế Nam Kỳ nó phất lên dữ dội. Tiền đổ về, người ta xây cất biệt thự, công thự, phố xá nhìn lộng lẫy, rực rỡ y như Paris thu nhỏ vậy đó. Nó là cái trung tâm luôn.

Cái tên này chủ yếu là để chỉ cái vẻ đẹp hoa lệ thời Pháp thuộc. Chứ giờ nhìn mấy cái tòa nhà chọc trời này, như cái Landmark 81 nhà Tui ở gần đây nè, thì chắc phải gọi là hòn ngọc gì khác rồi. Hòn ngọc bê tông cốt thép à? Tự nhiên thấy nó cũng đúng đúng.

Mà không chỉ là xây dựng không đâu. Sài Gòn lúc đó là trung tâm tài chính, văn hóa, giải trí của cả Đông Dương. Tàu bè quốc tế ra vào tấp nập ở cảng Sài Gòn, các hoạt động nghệ thuật, ăn chơi cũng sôi động nhất vùng. Nó là một viên ngọc thiệt sự luôn á.

Ủa mà Tui mới nhớ, thực ra cái danh xưng này không phải độc quyền của Sài Gòn đâu nha Bà. Nhiều thành phố khác cũng được gọi tương tự á.

• Phnôm Pênh (Campuchia): Được gọi là "Hòn ngọc châu Á" vào những năm 1960 nhờ quy hoạch đô thị và kiến trúc hiện đại của Vann Molyvann.
• Manila (Philippines): Trước Thế chiến thứ hai, đây là một thành phố cực kỳ thịnh vượng với kiến trúc pha trộn giữa Tây Ban Nha và Mỹ.
• Thượng Hải (Trung Quốc): Cũng có biệt danh là "Paris của phương Đông" vào những năm 1920-1930, là một trung tâm tài chính và giải trí quốc tế.

Viễn Đông gồm bao nhiêu nước?

Tui trả lời Bà.

Cái tên Viễn Đông cũng tuỳ người gọi. Bà coi tạm cái danh sách này.

Viễn Đông là một khái niệm địa chính trị của phương Tây. Bao gồm khu vực Đông Á và Đông Nam Á.

• Đông Á: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên, Đài Loan, Mông Cổ.
• Đông Nam Á: Việt Nam, Campuchia, Lào, Thái Lan, Myanmar, Malaysia, Singapore, Indonesia, Philippines, Brunei, Đông Timor.

Tên gọi này do người châu Âu đặt ra. Vì nó xa họ.

Xa hay gần là do mình đứng ở đâu thôi.