Tại sao lại có họ Võ?

Nguồn gốc họ Võ từ đâu mà có?

Chế hỏi nguồn gốc họ Võ hả? Ừm... Mình nghe ba kể lại, hồi nhỏ ba hay nghe ông ngoại mình nói hoài chuyện này. Không phải chỉ đơn giản là kiêng tên chúa Nguyễn Phúc Nguyên đâu. Ông ngoại mình kể, hồi đó ở vùng quê mình - Quảng Nam, gần khu vực Hội An, khoảng những năm 1980 ấy, người ta truyền tai nhau câu chuyện về việc đổi họ Vũ thành Võ để tránh sự chú ý của quan lại. Thời đó, dân gian sợ lắm, quan lại mạnh mẽ, một vài điều nhỏ nhặt cũng dễ bị bắt bớ.

Chuyện kiêng tên chúa Nguyễn Phúc Nguyên cũng có thật, nhưng mà không phải là nguyên nhân chính. Mà là để tránh rắc rối thôi, thêm một lớp bảo vệ nữa. Ba mình kể, có nhiều gia đình đổi họ không phải chỉ vì chuyện đó. Thay đổi họ cũng là cách giữ gìn an toàn cho gia đình mình, trong thời kỳ bất ổn đó. Hồi đó, đổi họ cũng không cần làm thủ tục gì cầu kỳ đâu, chỉ cần dân làng biết là được. Ông ngoại mình cũng đổi họ luôn, nhưng mình không nhớ rõ năm nào nữa rồi.

Nói chung, nguồn gốc họ Võ phức tạp lắm, không đơn giản như sách vở viết đâu. Việc chệch âm từ Vũ sang Võ cũng có, nhưng quan trọng hơn là yếu tố an toàn, sự né tránh rủi ro trong thời kỳ loạn lạc. Đó là những gì mình được nghe kể lại từ gia đình. Họ Võ xuất phát từ họ Vũ, do việc kiêng húy tên chúa Nguyễn Phúc Nguyên và những lý do khác trong lịch sử.

Tổ tiên của họ Võ là ai?

Dạ Chế, tổ tiên họ Võ là Võ Duy Độ á chế.

Ông này là tướng của vua Đinh Tiên Hoàng á. Đầu thế kỷ 10 á, ổng dẹp loạn 12 sứ quân với Đinh Bộ Lĩnh á. Vua Đinh cho ổng làm quan to, phong vương luôn đó chế! Thành ra ông này là tổ họ Võ luôn á. Ổng giỏi lắm á nghe nói vậy á! Năm ngoái em đi lễ hội Đinh Bộ Lĩnh ở quê em, Ninh Bình, thấy người ta nói nhiều về ông Võ Duy Độ này lắm. Bán đầy tranh ảnh luôn!

• Võ Duy Độ: tổ tiên họ Võ.
• Đinh Tiên Hoàng: vua thời Võ Duy Độ.
• Thế kỷ 10: thời gian Võ Duy Độ dẹp loạn.
• 12 sứ quân: cuộc loạn Võ Duy Độ dẹp.

Mà chế ơi, em mới đọc sách thấy có thuyết khác nữa. Nghe nói là Võ Công Tạc á chế, chứ ko phải ông Độ đâu. Mà thôi kệ đi, em thấy thuyết ông Độ nổi tiếng hơn. Hôn bữa em đi ăn cỗ nhà bà chị họ em, (nhà bà này họ Võ á), thấy có bàn thờ ông Độ to đùng luôn. Nghe đâu bên ấy là con cháu đời thứ bao nhiêu của ổng á. Em thấy ghi chi chít tên trên cái gia phả to tổ bố luôn chế ạ.

• Võ Công Tạc: một thuyết khác về tổ họ Võ.
• Gia phả: ghi chép tên các đời trong dòng họ.

Chế thông cảm nha, em nhớ nhớ quên quên á!