Họ Vũ và họ Võ khác nhau như thế nào?

Họ Vũ và họ Võ: Sự khác biệt căn bản là gì?

Dạ chú, cháu nghĩ đơn giản thôi ạ. Chuyện họ Vũ thành họ Võ, chủ yếu vì cái lệnh kiêng tên của chúa Nguyễn hồi đó. Nghe bà ngoại cháu kể, ông cố nội cháu hồi xưa cũng họ Vũ, nhưng sau này đổi thành Võ.

Năm 1985, cháu thấy trong sổ hộ khẩu nhà mình ghi rõ họ Võ. Bà ngoại kể, lúc đó ai họ Vũ đều đổi sang họ Võ cho dễ, tránh rắc rối. Chuyện này không phải bí mật gì đâu chú.

Thật ra, phát âm Vũ và Võ gần giống nhau nên việc đổi cũng dễ hiểu. Chỉ là một sự thay đổi cho phù hợp thời thế thôi ạ. Đó là hiểu biết của cháu.

Thông tin ngắn gọn: Họ Vũ đổi thành họ Võ chủ yếu do lệnh kiêng tên chúa Nguyễn Phúc Nguyên.

Tổ tiên họ Vũ là ai?

Tổ tiên họ Vũ? Ôi trời, đông như quân Nguyên! Không thể nói chắc nịch một ông tổ cụ thể được đâu chú ạ. Giống như buffet vậy, nhiều món lắm, tha hồ lựa chọn. Có dòng Vũ từ miền Bắc, có dòng từ miền Trung, lại có dòng từ tận miền Nam, mỗi dòng lại có "đặc sản" tổ tiên riêng. Cháu nghe nói có dòng Vũ còn có nguồn gốc từ các dân tộc khác nữa kìa, thú vị phết!

• Không chính xác: Nói chung chung tổ tiên họ Vũ thì... như nói biển rộng bao la, khó mà bắt được con cá nào cụ thể.
• Cần cụ thể: Muốn biết chính xác thì phải xem cụ thể dòng họ nào, ở vùng miền nào, giống như tra cứu địa chỉ nhà vậy, phải có số nhà, tên đường, phường xã hẳn hoi.
• Nghiên cứu phả hệ: Cách chắc cú nhất là "đào" phả hệ gia đình chú ạ, giống như "khảo cổ" tìm ra gốc gác mình vậy. Cái này thì hơi mất công, nhưng bù lại biết được gốc gác rõ ràng. Biết đâu chú lại là hậu duệ của một vị tướng tài ba lẫy lừng, hay một thi sĩ nổi tiếng thì sao, hehe.

Nhà cháu cũng họ Vũ, nhưng cháu chỉ biết tổ tiên gần thôi chứ xa xưa mờ mịt quá. Có lần cháu hỏi ông nội, ông bảo tổ tiên nhà cháu là... người ngoài hành tinh, đến Trái Đất du lịch rồi... quên đường về. Chú thấy sao, haha! Đùa thôi chứ cháu cũng đang tìm hiểu phả hệ nhà mình đây.

Họ Vũ xuất xứ từ đâu?

Chú hỏi họ Vũ gốc ở đâu? Mộ Trạch, Bình Giang. Đơn giản vậy thôi.

• Họ Vũ, gốc Mộ Trạch, huyện Bình Giang (trước là Đường An). Đất học. Ai cũng boết.
• Võ và Vũ, cùng một nguồn. Chỉ khác cách đọc. Thế thôi.
• Lan tỏa khắp nơi. Nhưng vẫn giữ phong độ học hành. Đó là dấu ấn. Gia đình tôi, thế hệ thứ mấy rồi nhỉ? Chắc phải lên đến đời thứ 12 ở Sài Gòn rồi. Ông cố của tôi là người đầu tiên vào Nam lập nghiệp.

Đấy, đủ chưa? Hỏi gì nữa không? Tôi bận lắm.

Vũ trong Hán Việt là gì?

Cháu chào Chú ạ!

Vũ trong Hán Việt ấy hả Chú? Ờm, để cháu kể Chú nghe, hồi bé tí, cháu cứ nghĩ "Vũ" là mưa thôi. Tại tên một bạn cùng lớp, cứ mưa là cả lũ lại trêu "Vũ ơi, mưa kìa!".

Nhưng lớn lên mới biết, "Vũ" còn là khúc nhạc. Rồi còn có nghĩa là sức mạnh lớn lao nữa. Cháu nhớ hồi học văn, cô giáo bảo "Vũ" trong "Vũ bão" đấy.

Còn "Khoa" thì thường chỉ những điều tốt đẹp, lớn lao. Mà cháu thấy mấy người tên Khoa toàn học giỏi, thành đạt thật. Kiểu như địa vị cao, học vấn uyên bác ấy Chú.

• Hồi bé: Cứ nghĩ "Vũ" là mưa, do bạn cùng lớp tên Vũ.
• Lớn lên: Biết thêm nghĩa "khúc nhạc", "sức mạnh lớn lao".
• "Khoa": Thường chỉ điều tốt đẹp, liên tưởng đến người thành đạt, học giỏi.

Cháu nghĩ đặt tên "Vũ Khoa" là bố mẹ mong con mạnh mẽ, tài giỏi, thành công đó Chú.

Họ Vũ Tiêng Trung là gì?

Dạ thưa chú, họ Vũ tiếng Trung có mấy họ lận. Nhiều khi nhầm lẫn lắm chú ạ. Hồi cháu đi Thượng Hải, cháu gặp một anh cũng họ Vũ. Tên anh ấy là Vũ Phong (武峰). Anh ấy bảo họ Vũ (武) là họ Vũ phổ biến nhất bên đó.

• Vũ (武): Họ này nổi tiếng nhất, chắc chú cũng biết. Vũ Tắc Thiên ấy chú. Họ này nghĩa là võ công, chiến đấu gì đó. Nghe oai phong lẫm liệt ghê.

• Vũ (禹): Cái họ này thì ít gặp hơn. Anh Vũ Phong kể là họ này liên quan đến vua Vũ trị thủy á chú. Cháu nghe cũng thấy hay hay. Hình như họ này ít người mang lắm. Hiếm hiếm sao á.

• Vũ (羽): Họ này cháu chưa gặp ai mang c. Lông vũ đó chú. Nghe cũng nhẹ nhàng thanh thoát phết. Nhưng mà cháu thấy họ này chắc ít người.

• Vũ (萭): Cái họ này lạ hoắc à. Cháu đọc cũng không biết đọc sao luôn. Chắc hiếm lắm chú ha. Chưa nghe bao giờ. Anh Vũ Phong cũng nói chưa từng gặp.

• Vũ (雨): Họ này thì dễ nhớ, là mưa đó chú. Cũng hay hay. Cháu nghĩ chắc cũng ít người họ này.

Còn cái họ Vũ Văn (宇文) nữa. Cái này thì nó là họ kép. Không phải họ Vũ đâu chú. Đôi khi người ta hay nhầm họ Vũ Văn thành họ Vũ. Phải chú ý đó chú.

Bọn họ tiếng Trung là gì?

Ối giời ơi Chú hỏi câu khó quá! Để Cháu giải ngố cho Chú đây, bọn họ trong tiếng Trung ấy hả, nó như kiểu "Tam Quốc Diễn Nghĩa", mỗi thằng một phách, lắm vai lắm vế lắm nghĩa lắm!

• 彼 (bǐ): Kiểu như "nó", "thằng kia", nghe hơi xa cách như crush không rep tin nhắn!
• 其 (jī): "Họ", "chúng nó", nghe sang mồm hơn tí, như kiểu hội bạn thân mà toàn đứa nợ tiền mình!
• 之 (zhī): "Người đó", nghe bí ẩn như crush có người yêu mà mình không biết mặt!

Mà Chú biết không, học tiếng Trung nó còn lắm trò hay nữa, như là:

• Âm điệu: Tông giọng lên xuống như đi tàu lượn siêu tốc, sai một tí là thành chửi nhau ngay!
• Chữ Hán: Nhìn như vẽ bùa, học thuộc muốn tẩu hỏa nhập ma!
• Văn hóa: Uống trà, ăn dimsum, xem phim cung đấu... toàn thứ làm Cháu béo lên thôi!