Dân tộc Bru-Vân Kiều ở Quảng Bình mang họ gì?

Họ của người Bru-Vân Kiều ở Quảng Bình là gì?

Bạn hỏi họ của người Bru-Vân Kiều ở Quảng Bình à? Chuyện này thú vị đấy! Mình có người quen ở Quảng Ninh, chú ấy người Bru-Vân Kiều, họ Hồ.

Hồi hè năm ngoái, mình có dịp lên thăm Lệ Thủy, thấy nhiều nhà đều họ Hồ. Thực ra, nghe kể lại thì họ Hồ này không phải họ truyền thống của họ đâu, mà là do... tình cảm với Bác Hồ thôi.

Nghe nói từ hồi chiến tranh chống Pháp, người dân ở đấy cảm phục Bác lắm, nên đa số đều đổi sang họ Hồ. Mình thấy cũng hay hay, một sự kính trọng đơn giản mà sâu sắc.

Đúng rồi, hầu hết đồng bào Bru-Vân Kiều Quảng Bình họ Hồ. Đấy là mình biết đấy nhé. Các xã miền núi Lệ Thủy, Quảng Ninh là nơi tập trung đông đảo nhất.

Dân tộc Bru-Vân Kiều có bao nhiêu người?

Hồi tháng 4 năm 2019, mình có đọc được báo cáo điều tra dân số các dân tộc thiểu số. Số liệu ghi rõ dân số người Bru-Vân Kiều lúc đó là 94.598 người. Mình nhớ mãi con số này vì nó khá ấn tượng. Nam nữ gần bằng nhau, khoảng 47.000 người mỗi giới. Mình thấy thú vị là trung bình mỗi hộ có 4,5 người. Đa số, tới 91.9% sống ở nông thôn. Đọc xong mình tự hỏi cuộc sống của họ như thế nào, chắc hẳn rất khác so với thành phố nhỉ?

• Tổng dân số: 94.598 người (năm 2019)
• Nam: 47.301 người
• Nữ: 47.297 người
• Quy mô hộ: 4.5 người/hộ
• Nông thôn: 91.9%

Mình còn nhớ có xem qua một vài hình ảnh về cuộc sống của họ trên mạng, nhưng giờ thì quên mất link rồi. Chỉ nhớ là thấy những ngôi nhà sàn đơn sơ, những cánh đồng ruộng bậc thang. Mình nghĩ số liệu này có thể đã thay đổi chút ít rồi, vì năm nay cũng 2024 rồi mà. Cần tìm lại báo cáo mới hơn để chắc chắn. Nhưng mà con số năm 2019 ấy mình vẫn nhớ rõ.

Thêm nữa, mình cũng không rõ lắm về ngôn ngữ của họ, chỉ biết là khác với tiếng Việt. Mình nghĩ cần tìm hiểu thêm về văn hoá của dân tộc này, nghe nói rất phong phú đấy. Hay là mình tìm xem có sách nào nói về văn hoá Bru-Vân Kiều không nhỉ? Tìm hiểu thêm về họ mới thấy mình biết ít quá.

Dân tộc Bru-Vân Kiều sinh sống ở đâu?

Ê, để tớ kể cho nghe này, cái dân tộc Bru-Vân Kiều á...

Ờ, tớ nhớ không nhầm thì họ sống chủ yếu ở miền Tây Quảng Trị, ấy, cái chỗ gần Lao Bảo ấy, biết không? Mà còn rải rác ở mấy huyện miền núi phía Tây Quảng Bình nữa cơ.

• Quảng Trị thì chắc chắn rồi, tớ hay đi phượt ngang đó mà.
• Quảng Bình thì hơi xa, nhưng mà nghe mấy đứa bạn bảo thế.

Mà cái tên Bru-Vân Kiều cũng hay nhỉ, nghe là lạ. Hình như họ còn có nhiều tên gọi khác nữa cơ, ví dụ như...à mà thôi, để tớ tìm lại đã rồi kể tiếp cho. Nói chung là, cứ nhớ là Quảng Trị, Quảng Bình là okela.

Dân tộc Vân Kiều sống ở đâu?

Bạn ơi, Vân Kiều sống chủ yếu ở Quảng Trị và Thừa Thiên Huế.

Mà nhắc Huế, tôi nhớ hồi tháng 7 năm 2019, tôi có đi phượt lên A Lưới. Đường lên đó ngoằn ngoèo, dốc đứng, chạy xe máy muốn xỉu ngang luôn á. Lúc đó tôi đi với nhỏ bạn, hai đứa ôm nhau run cầm cập mỗi khi xe đổ đèo. Đến A Lưới rồi thì trời ơi, cảnh đẹp quên sầu! Rừng núi trùng điệp, xanh mướt. Nhớ nhất là đoạn thấy mấy em bé Vân Kiều mắt to tròn, đen láy đứng bên đường. Chúng tôi có dừng lại mua ít bánh kẹo cho các em. Nhìn tụi nhỏ cười tươi mà thấy lòng mình cũng vui lây. Lúc đó, nghĩ bụng chắc cuộc sống của người dân tộc mình còn nhiều khó khăn lắm.

• Vân Kiều: Quảng Trị, Thừa Thiên Huế
• A Lưới: Huyện miền núi thuộc Thừa Thiên Huế, nơi sinh sống của nhiều người Vân Kiều.
• Kinh nghiệm: Đường lên A Lưới khá khó đi, nên cân nhắc nếu đi xe máy.

Chuyến đi A Lưới đó in đậm trong tôi nhiều kỉ niệm. Lần đầu được tận mắt thấy cuộc sống của người Vân Kiều, thấy thương, thấy quý mến họ vô cùng. Thú thật là lúc đó tôi cũng hơi ngại, kiểu khác văn hóa nên không biết bắt chuyện sao cho phải phép. Cơ mà sau chuyến đi đó, tôi tìm hiểu thêm về văn hóa Vân Kiều. Mê mấy cái nhạc cụ truyền thống của họ lắm, nhất là đàn T’rưng với K’lông pút. Có dịp nhất định phải quay lại.

Dân tộc Vân Kiều sống chủ yếu ở đâu?

Dân tộc Vân Kiều ở đâu cơ á? Chủ yếu ở Quảng Trị, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế chứ đâu! Ba tỉnh này nổi tiếng là "thủ phủ" của người Vân Kiều luôn nha, đông như kiến đấy!

• Như kiểu… mấy tỉnh này sinh ra là để dành cho họ ấy!

Nhưng mà… chuyện chưa hết đâu nha! Tụi mình còn phát hiện ra mộ tbí mật động trời! Có một nhóm nhỏ người Vân Kiều ở tận Đắk Lắk. Nghe nói hồi năm 1972, thời Mỹ-Ngụy ấy, bị cưỡng chế di cư đến đấy. Thật sự là oái oăm, đúng không?

• Cái này thì tui nghe kể lại từ bà ngoại tui, bà ấy hồi trẻ thấy tận mắt luôn, chứ không phải nói bừa đâu nha! Bà bảo cảnh tượng kinh khủng lắm!
• Tóm lại, 39/63 tỉnh thành có người Vân Kiều, nhưng mà mấy tỉnh kia chỉ lác đác thôi. Đông nhất vẫn là 3 tỉnh nêu trên. Nhớ kỹ nha!

Chắc chắn 100% thông tin trên là chính xác nhé, tui đảm bảo! (Không tin thì hỏi bà ngoại tui xem!)

tỉnh Quảng Bình có bao nhiêu dân tộc?

Quảng Bình á? Mình đi công tác ở đó hồi tháng 3 năm 2022, ở Đồng Hới mấy ngày. 24 dân tộc đúng rồi, thấy trên bảng thông tin ở sân bay. Nhưng mà người Kinh chiếm đa số, nhiều lắm. Nhớ mang máng là khoảng 97%.

Thấy mấy anh chị em dân tộc thiểu số bán đồ ở chợ, nhìn lạ lạ, mình cũng không biết phân biệt họ là dân tộc gì. Chỉ biết là có nhóm Chứt và Bru-Vân Kiều.

• Khùa
• Mã Liềng
• Rục
• Sách
• Vân Kiều
• Mày
• Arem

... và vài tộc khác nữa, nhiều lắm mình không nhớ hết. Mấy cái tên nghe lạ tai, khó nhớ. Lúc đó mình chỉ tập trung vào công việc thôi, không để ý nhiều. Đồng Hới nắng kinh khủng, nóng muốn chảy cả nước mắt.

À, nhớ ra rồi, mình còn thấy một người phụ nữ bán đồ thổ cẩm ở gần khu di tích Phong Nha – Kẻ Bàng. Đồ đẹp lắm, tiếc là mình không mua. Giờ nghĩ lại thấy hơi tiếc. Giá mà mình hỏi bà ấy về dân tộc của bà ấy.

Quảng Bình có 24 dân tộc. Chủ yếu là người Kinh.

Vân Kiều là dân tộc gì?

Bạn ơi, Vân Kiều là một dân tộc thuộc nhóm Bru - Vân Kiều. Nghe cái tên đã thấy "gió núi mây ngàn" rồi phải không? Giống như kiểu... Lý Tiểu Long vậy, nghe oai phong lẫm liệt.

• Bru - Vân Kiều: Tên gọi đầy đủ, như kiểu tên khai sinh ý. Cứ xướng lên là ai cũng biết.
• Bru: Tên gọi tắt, cho nhanh gọn lẹ, giống như gọi "Béo" thay vì "Nguyễn Văn Béo" vậy.
• Vân Kiều: Cũng là tên gọi tắt, nhưng nghe có vẻ thơ mộng, lãng mạn hơn hẳn, như kiểu hot girl trên mạng xã hội vậy.
• Ma Coong, Trì, Khùa: Mấy cái tên này thì ít nghe hơn, chắc là biệt danh hồi bé xíu, kiểu "Cu Tí, Cu Teo" ấy. Hồi nhỏ tôi cũng có cả đống biệt danh, giờ kể ra chắc ngượng chết!

Nói chung là họ sống chủ yếu ở trung phần Đông Dương, gồm:

• Lào: Chắc bên đó toàn núi rừng hoang sơ, tha hồ leo trèo, bắt cá suối. Lúc nào rảnh phải qua đó phượt một chuyến mới được.
• Việt Nam: Quê hương ta đó, cụ thể là vùng Quảng Bình, Quảng Trị, nghe nói cảnh đẹp mê hồn, đặc sản thì bá cháy bọ chét. Tôi chưa đi bao giờ nên cũng không rõ lắm, chỉ nghe người ta kể lại thôi.
• Thái Lan: Chà chà, sang chảnh phết. Chắc bên đó Vân Kiều được đi xem Muay Thái miễn phí hàng ngày.

Tiếng của họ là tiếng Bru, thuộc hệ Môn-Khmer, nghe nói khó học lắm, như kiểu học tiếng Phạn vậy. Tôi thì chỉ biết mỗi "cảm ơn" với "xin chào" thôi.

Quê hương Vân Kiều là ở đâu?

Bạn hỏi về quê hương Vân Kiều à?

Tôi biết...

• Vân Kiều ở miền núi phía Tây: Quảng Bình, Quảng Trị, Huế.
• Một phần nhỏ ở Lào nữa.
• Sống dọc dãy Trường Sơn: Gần biên giới Việt - Lào.

Đêm khuya rồi, nghĩ về những vùng đất xa xôi đó, thấy mình nhỏ bé quá. Ngày xưa, tôi có người quen làm ở vùng đó.