Phương tiện thông tin là gì?

Phương tiện thông tin là gì? Khái niệm, vai trò và ví dụ?

Phương tiện thông tin (media) là các công cụ, phương pháp hoặc kênh được sử dụng để chuyển tải thông tin, dữ liệu hay thông điệp từ một cá nhân, nhóm người hoặc địa điểm này đến một cá nhân, nhóm người hoặc địa điểm khác. Chúng bao gồm từ khả năng giao tiếp của cơ thể đến các phương tiện tự nhiên và công cụ nhân tạo.

À, mày hỏi tao phương tiện thông tin là cái gì hả. Nghe cái tên thì cứ thấy hàn lâm ghê gớm, nhưng thật ra nó gần gũi lắm đó mày. Nó là tất cả những cái giúp mình nói chuyện được với nhau, gửi gắm suy nghĩ của mình đi á.

Ngày xưa, hồi tao còn nhỏ xíu tầm lớp 3, muốn má lấy cho cây kem thì đâu có nói thẳng đâu, cứ giả bộ ho sù sụ xong nhìn má rơm rớm nước mắt. Cái đó cũng là một kiểu truyền thông mày. Dùng cái biểu cảm, cái hành động của mình.

Rồi ví dụ như cái điện thoại tao nè. Cái iPhone 11 Pro Max tao mua hồi tháng 11 năm 2019 ở cửa hàng Di Động Việt, giá là 29.990.000 đồng. Gọi điện cho mẹ tao dưới quê mỗi tối, chat với bồ, coi tin tức trên Zing News hay VnExpress mỗi sáng. Nó là một phương tiện thông tin đó.

Hay như cái tivi nhà tao mở VTV3 coi Euro 2020 với mấy thằng bạn hồi hè năm 2021 đó mày. Cả đống người cùng coi, cùng hò hét. Cái màn hình nó phát sóng trực tiếp, đưa tin thể thao đến mọi nhà. Đó cũng là một phương tiện truyền thông chứ gì nữa.

Vai trò của nó lớn lắm mày ơi. Giống như hồi tao đi Sài Gòn học đại học năm 2010, không có điện thoại, chỉ có cái Yahoo Messenger. Tao nhắn tin chat chit với bạn bè ở nhà, gọi về cho má mỗi cuối tuần là thấy đỡ tủi thân hẳn. Nó kết nối mình lại với nhau đó.

Nó còn giúp mình không bị lạc hậu nữa chứ. Mày tưởng tượng xem không có báo, không có internet, làm sao mà mình biết được chuyện gì đang xảy ra trên thế giới. Giống như đợt dịch bệnh hồi năm 2021, nhờ có các phương tiện thông tin mà mình biết cách phòng tránh.

Từ cái việc mày nháy mắt với người đối diện, cho đến tờ báo in trên giấy, hay cái radio má tao hay nghe cải lương mỗi chiều, rồi cái internet mà mình đang dùng đây. Tất cả đều là phương tiện để thông điệp được chuyển đi. Đôi khi nó làm mình hơi rối vì nhiều quá, nhưng mà không có thì cuộc sống của mình chắc cũng buồn tẻ lắm.

Các phương tiện thông tin đại chúng gồm những gì?

Mày hỏi thì tao nói.

• Báo in.
• Báo nói (phát thanh).
• Báo hình (truyền hình).
• Báo điện tử.
• Cổng thông tin điện tử.

Nó chỉ là cái loa. Ai cầm loa mới là chuyện.

Giờ người ta còn cãi nhau Mạng xã hội có phải không. Luật thì chưa coi là báo chí. Nhưng sức mạnh thì mày biết rồi đấy. Tin tức giờ toàn từ facebook tiktok mà ra. Toàn từ đấy mà ra.

• Báo in: Báo giấy ấy. Tờ Nhân Dân, Tuổi Trẻ. Sáng làm ly cà phê đọc thì hết bài.
• Báo hình: VTV, HTV. Mở lên là thấy.
• Báo nói: VOV Giao thông. Ngồi trên xe nghe suốt.
• Báo điện tử: VnExpress, Dân trí. Cái này thì lướt cả ngày.
• Cổng TTĐT: Cổng thông tin Chính phủ (chinhphu.vn) hay của các bộ ngành. Khô như ngói.

Nó nói cho mày nghe cái nó muốn. Chứ không phải cái mày cần.

Có bao nhiêu loại Truyền thông đại chúng?

Mày hỏi thì tao trả lời nhé. Cái ngành Truyền thông đại chúng này nó đẻ ra lắm thứ như rươi, nhưng tóm cái váy lại thì có 8 thằng chính.

Ngành Truyền thông đại chúng có 8 loại: sách, báo in, tạp chí, ghi âm ghi hình, phát thanh, điện ảnh, truyền hình và Internet.

Giờ thì mấy cái thằng già già như báo giấy chắc chỉ còn để gói xôi hay lau kính thôi mày ạ, đọc thì ít mà dùng vào việc khác thì nhiều. Sách thì may ra còn mấy đứa mọt sách nó ngó tới.

Nhưng mà thời buổi bây giờ, có 4 thằng đang làm vua làm chúa, khuấy đảo giang hồ.

• Báo chí: Giờ chủ yếu là báo mạng, tin giật gân nhanh như điện xẹt.
• Phát thanh: Mấy ông tài xế hay mấy bà bán hàng ngoài chợ vẫn mê tít.
• Truyền hình: Tối về cả nhà vẫn bu vào xem phim bộ Hàn Xẻng khóc sướt mướt.
• Internet: Thằng này thì là trùm cuối rồi, nó nuốt chửng cả thế giới. Nó đẻ ra đủ thứ từ mạng xã hội, TikTok, YouTube... cân tất mấy thằng kia luôn.

Hồi xưa tao nhớ ông bô tao có cái đài radio Liên Xô to như cái vali, tối nào cũng dí tai vào nghe tường thuật bóng đá, tiếng được tiếng mất mà gào khản cả cổ. Giờ thì chỉ cần cái điện thoại là xem nét căng như Sony. Thế mới thấy thời thế nó thay đổi kinh thật.

Phương tiện thông tin đại chúng gồm những gì?

Ừ, để tao nói cho mà nghe.

Nó là mấy thứ nhét tin vào đầu mày mỗi ngày thôi. Ngày xưa thì có tờ báo, cái TV. Giờ thì khác. Cầm cái điện thoại lên là thấy cả.

Internet nó là trùm cuối rồi. Nó đẻ ra đủ thứ, từ mạng xã hội, blog, podcast, đến mấy cái app xem phim. Thông tin bây giờ không cần tìm, nó tự tìm đến mày. Mày né không được đâu.

• Loại truyền thống:Báo in, radio, truyền hình. Mấy cái này giờ hơi chậm. Ông già tao thì vẫn thích cầm tờ báo giấy mỗi sáng, kêu nó mới là "thật".
• Loại hiện đại:Internet và thiết bị di động là vua. Nó là nền tảng cho tất cả. Mạng xã hội, web tin tức, dịch vụ streaming, podcast. Mọi thứ trong một cái màn hình.
• Bản chất không đổi: Ngày xưa công nghệ in ấn giúp nhân bản tài liệu. Giờ thì một nút "chia sẻ" là xong. Tốc độ khác thôi, mục đích vẫn vậy. Quan trọng là ai bấm nút.

Địa chỉ liên hệ ghi như thế nào?

Này mày, nghe đây.

Địa chỉ liên hệ: Ghi đầy đủ họ tên người liên hệ, số nhà, ngõ/ngách, đường phố/thôn/xóm, xã/phường, quận/huyện, tỉnh/thành phố.

Cái địa chỉ này vừa là để người ta liên lạc, vừa là địa chỉ nhận giấy báo trúng tuyển đấy, không phải trò đùa đâu. Ghi cho nó cẩn thận vào, đừng có viết như mật mã Da Vinci để anh bưu tá phải đi giải mã.

Mày phải hình dung thế này, cái tờ giấy báo nó như thư mời đến Hogwarts vậy. Mày ghi sai địa chỉ thì con cú nó mang thư đến cho thằng Dudley nhà hàng xóm chứ không phải mày đâu. Lúc đấy thì ngồi mà khóc.

Viết địa chỉ là một bài kiểm tra về sự tỉ mỉ, là bài test đầu tiên trước khi vào đời đấy con ạ. Cẩu thả ở bước này thì sau này khó mà nên người.

Tao chỉ cho mà liệu hồn này:

• Họ và tên: Viết đầy đủ, có dấu, in hoa cho nó trang trọng. Đừng viết tắt tên lót kẻo người ta tưởng mày có họ hàng với Lão Hạc.
• Số nhà, đường phố: Càng chi tiết càng tốt. Chi tiết đến mức người yêu cũ muốn quay lại tìm cũng không lạc được ấy. Ghi thiếu cái ngách thôi là giấy báo nó đi du lịch hết cả tuần.
• Xã/Phường, Quận/Huyện, Tỉnh/Thành phố: Cái này là tọa độ cuối cùng dẫn đến tương lai của mày. Ghi nhầm một phát là tương lai nó rẽ sang hướng của đứa khác ngay.

Hồi xưa thằng bạn tao nó ghi địa chỉ mà như viết thư pháp, chữ bay chữ lượn. Anh bưu tá nhìn xong chắc tưởng nó gửi đơn xin nghỉ học, cầm lòng vòng 3 ngày mới dám đi phát. Sợ thật.

Địa chỉ ghi như thế nào?

Ghi thế này. Sai ráng chịu.

• Số nhà, tên đường: 123 Lê Lợi.
• Nhà trong hẻm/ngách:123/5A Lê Lợi. Số đầu là nhà mặt đường, số sau là thứ tự trong hẻm. Chữ A là nhà phụ.
• Thứ tự chuẩn: Số nhà, Đường, Phường (hoặc Xã), Quận (hoặc Huyện), Tỉnh/Thành phố.

Địa chỉ ở Việt Nam nó có quy tắc của nó. Tao ở quận 3, ghi địa chỉ suốt ngày. Mày cần biết thêm mấy cái này:

• Nhà chung cư: Phải có Số căn hộ - Tên/Số toà nhà - Tên khu chung cư. Bỏ qua một cái là shipper nó gọi cháy máy. Ví dụ: P.702, Toà CT1, Chung cư The CBD.
• Địa chỉ nông thôn: Thường không có số nhà, tên đường. Ghi Thôn/Xóm, Xã, Huyện, Tỉnh. Đôi khi phải thêm "gần nhà văn hóa" hay "đối diện trường tiểu học".
• Mã bưu chính (Zip Code): Bắt buộc khi gửi đồ quốc tế. Mỗi tỉnh thành có mã riêng, lên mạng mà tra. Đừng có ghi bừa 100000 hay 700000.

Địa chỉ hiện tại là gì?

Mày hỏi tao nơi này là đâu... Một vệt nắng chiều buông trên rèm cửa, khẽ chạm tay vào ly cà phê còn ấm. Đêm qua mưa ào ạt, sáng nay giọt sương còn vương trên tán lá xanh. Tao gọi đây là hiện tại. Không phải hồi ức xa xăm, cũng chẳng là ngày mai chưa tới. Chỉ là giây phút này đây, hơi thở này đây, chỗ tao đang ngồi. Mày hiểu không, cái cảm giác thuộc về, dù chỉ là một khoảnh khắc?

Ờ, nơi ở hiện tại, mày à. Một cái tên khô khan cho bao nhiêu cảm xúc. Đó là chốn quen mày về, sau bao bộn bề đường xa. Là địa chỉ trên giấy tờ, mày, dù chỉ là căn phòng nhỏ trọ tạm. Là nơi hơi thở mình chậm lại, buông lơi mọi thứ. Hoặc nó chỉ là điểm dừng chân đang thực sự có mặt, khi không có chốn nào để nhớ thương.

Nhưng nếu mày cần một lời giải thích rành rọt hơn, cho những giấy tờ hay những con chữ khô khan, thì tao cũng có thể nói cho mày nghe. Cái ý nghĩa sâu xa ấy, họ gói gọn trong vài dòng luật lệ, cố định một khoảnh khắc. Đây này, mày xem...

• Khái niệm nơi ở hiện tại:
  • Là địa chỉ công dân sinh sống thường xuyên.
  • Có thể là nơi thường trú hoặc nơi tạm trú.
  • Trong trường hợp không có thường trú hay tạm trú, đó là nơi công dân thực tế đang ở.
• Cơ sở pháp lý: Khoản 10 Điều 2 Luật Cư trú 2020.
• Cập nhật: Thông tin này được ghi nhận tính đến ngày 05 tháng 8 năm 2024.

Thông tin liên hệ là gì?

Mày hỏi cái gì lạ vậy? Thông tin liên hệ hả? Trời ơi cái đó là mấy cái để người ta tìm tao chứ gì nữa. Là số điện thoại của tao nè, email hồi xưa tao dùng, địa chỉ nhà tao nữa. Để người ta gọi tao, nhắn tin tao đó. Mà nói chứ nhiều lúc cũng phiền, số lạ gọi hoài, toàn quảng cáo. Hôm qua tao còn bị gọi mời mua đất, ức chế ghê! Nhưng mà không có thì sao, nhỡ có việc gấp ai mà kiếm mày? Như hồi xưa tao quên điện thoại ở quán cà phê, may mà số của tao dán trên vỏ điện thoại cũ, người ta gọi cho thằng em tao nó mới biết đường mà ra lấy. Vậy là thông tin liên hệ đó! Giờ ai cũng dùng Zalo, Facebook, mấy cái đó cũng là cách để liên lạc, đúng không? Cứ nghĩ tới là thấy rắc rối mà cần thiết.

Thông tin liên hệ giúp cá nhân, tổ chức kết nối, liên lạc với đối tượng khác.

Các loại thông tin liên hệ phổ biến:

• Số điện thoại: Di động, cố định.
• Địa chỉ email: Cá nhân, doanh nghiệp.
• Địa chỉ vật lý: Nhà riêng, công ty, văn phòng.
• Tài khoản mạng xã hội: Zalo, Facebook, LinkedIn, Instagram, X (Twitter).
• Website cá nhân/doanh nghiệp: Cung cấp kênh thông tin và liên lạc tổng thể.

Mục đích sử dụng chính:

• Giao tiếp: Gọi điện, nhắn tin, trao đổi thư điện tử.
• Kết nối: Xây dựng mối quan hệ cá nhân, hợp tác kinh doanh.
• Xác minh danh tính: Đôi khi được yêu cầu để xác thực thông tin.
• Hỗ trợ khách hàng: Doanh nghiệp cung cấp để người dùng liên hệ yêu cầu hỗ trợ, tư vấn.

Tầm quan trọng:

• Thiết yếu trong giao dịch: Hợp đồng, mua bán, dịch vụ.
• Quan trọng trong công việc: Tuyển dụng, hợp tác, giao tiếp nội bộ.
• Giúp duy trì liên lạc cá nhân: Với bạn bè, gia đình, người thân.

Địa chỉ liên lạc khác gì địa chỉ thường trú?

Nghe đây.

Địa chỉ thường trú là nơi công nhận mày về mặt pháp lý. Nó dính tới hộ khẩu, giấy tờ nhà nước. Cố định, ít thay đổi.

Địa chỉ liên lạc là chỗ để người ta tìm thấy mày. Nơi ở trọ, công ty, bất cứ đâu mày muốn nhận đồ. Linh hoạt, đổi xoành xoạch.

Đơn giản vậy thôi.

• Thường trú: Quyết định thủ tục hành chính. Vay vốn, đăng ký xe, đi học. Mọi thứ dính tới nhà nước đều nhìn vào đây.
• Liên lạc: Chỉ để nhận hàng, thư mời, thông báo. Giao hàng nó ship tới đây chứ không phải chổ trên CCCD.
• Khai sai: Nhiều đứa ở một nơi, thường trú một nẻo. Rắc rối khi cần xác minh. Cứ đúng mà làm.
• Tao đây. Thường trú mãi tận Cà Mau. Nhưng làm việc, nhận đồ ở Sài Gòn. Giấy tờ phải hai địa chỉ rõ ràng. Không thì mệt.