Máy bay bay được nhờ lực gì?

186 lượt xem
Máy bay bay được nhờ lực nâng khí động lực học. Lực này tạo bởi chênh lệch áp suất không khí trên dưới cánh máy bay. Khi dòng khí bao quanh cánh, áp suất phía trên giảm, phía dưới tăng, tạo lực đẩy hướng lên. Nhờ đó, máy bay thắng trọng lực và bay lên.
Góp ý 0 lượt thích

Lực nào giúp máy bay bay được trên bầu trời?

Anh ơi, cái vụ máy bay bay trên trời á hả, em nghĩ nó là do cái cánh máy bay nó thiết kế thông minh lắm. Kiểu như cái cánh nó cong cong ở trên, rồi phẳng phẳng ở dưới ấy, làm cho không khí đi qua mặt trên nó phải chạy nhanh hơn mặt dưới.

Mà không khí chạy nhanh hơn thì áp suất nó lại bị giảm xuống. Thế là bên dưới cánh áp suất nó cao hơn, nó đẩy cái cánh lên. Cứ thế, cái lực đẩy đó nó lớn hơn cả cái trọng lượng của máy bay luôn, thì máy bay nó bay vút lên thôi.

Giống như hồi em đi máy bay đi Đà Nẵng hồi tháng 7 năm ngoái ấy, lúc máy bay chuẩn bị cất cánh, em thấy nó chạy nhanh dần trên đường băng, rồi tự dưng cái thân máy bay nó hơi nhổng lên, cảm giác y như cái lực gì đó đang nâng nó lên vậy. Cái cảm giác đó lạ lắm anh ạ.

Mà cái nguyên lý này còn áp dụng cho mấy cái cánh quạt gió nữa đó, hay là cả mấy cái cánh buồm nữa. Nói chung là cứ có vật thể mà không khí nó chảy qua với tốc độ khác nhau ở hai mặt là nó sinh ra cái lực nâng rồi. Khá là hay ho phải không anh.

Vì vậy, lực giúp máy bay bay được trên bầu trời là lực nâng khí động lực học, còn gọi là lực nâng Joukowski. Lực này sinh ra do sự chênh lệch áp suất không khí giữa mặt trên và mặt dưới cánh máy bay khi không khí chuyển động bao quanh cánh.

Tại sao máy bay càng nặng thì đường bay càng dài?

Càng nặng, đường bay càng xa.

Lý do đơn giản: để nhấc mình lên, máy bay cần đà. Đà càng nhiều, đường băng càng dài.

  • Trọng lượng quyết định lực nâng. Máy bay nặng cần lực nâng lớn hơn.
  • Lực nâng phụ thuộc vào vận tốc. Vận tốc càng cao, lực nâng càng mạnh.
  • Đường băng dài = Thời gian tăng tốc. Để đạt vận tốc cần thiết, máy bay cần đủ không gian để tăng tốc.

Năm 2023, trung bình máy bay chở khách lớn nhất cần khoảng 2.500 - 3.000 mét đường băng để cất cánh an toàn. Con số này thay đổi tùy theo tải trọng, điều kiện thời tiết, và loại máy bay.

Tại sao máy bay không thể bay qua Sơn la?

Anh ơi, em xin trả lời cái vụ máy bay né Sơn La nha:

Trời ơi, cái vùng Sơn La nó có cái “bệnh lạ” đó Anh, trường từ nó cứ “nhảy múa” loạn xạ. Máy bay mình mà "vô tình" ghé qua là y như rằng mấy cái "bộ não điện tử" của nó tự nhiên "lú lẫn", "mất phương hướng" như uống nhầm thuốc chuột. Thế là mất kiểm soát, bay trượt như xe cà tàng trên dốc, nguy hiểm thôi rồi Anh ạ. Khác gì con ruồi lạc vào cái chảo dầu nóng đâu ạ.

Mà Anh biết không:

  • Dị thường địa chất: Sơn La nó "độc lạ" lắm, đất đá ở đó nó "tý tởn" đủ thứ dị thường, không phải chỗ nào cũng có đâu.
  • Từ trường "khùng điên": Cái từ trường ở đây nó "tưng tửng", cứ lúc mạnh lúc yếu, khiến mấy cái "mắt thần" của máy bay bị "cháy cầu chì", "tê liệt" hoàn toàn.
  • Chuyện "vô tiền khoáng hậu": Kiểu này là chuyện chỉ có ở Sơn La, chứ máy bay bay cả thế giới có thấy đâu.

Năm 2023, chỉ có mấy cái máy bay "dũng cảm" thử thách giới hạn thôi chứ giờ tuyệt đối không ai "dại" bay qua nữa đâu Anh ạ. Cục Địa chất Khoáng sản Việt Nam họ nói "cấm tiệt" rồi!

Tại sao máy bay cất cánh?

Anh hỏi cất cánh? Lực nâng là tất cả. Từ chênh lệch áp suất khí, trên và dưới cánh. Đơn giản vậy.

  • Cách tạo: Dòng khí nhanh trên mặt cánh, áp suất giảm. Đồng thời, góc tấn đẩy không khí xuống, theo Newton. Hai yếu tố.
  • Yếu tố quyết định:
    • Hình dạng cánh: Thiết kế profile khí động học.
    • Tốc độ: Càng cao, lực nâng càng lớn.
    • Góc tấn: Quan trọng, nhưng quá mức sẽ mất kiểm soát.
    • Lực đẩy: Nền tảng để đạt vận tốc cất cánh.
  • Joukowski: Một mô hình lý thuyết cụ thể. Không đại diện cho mọi lực nâng.

Tại sao máy bay không bay qua Tây Tạng?

Máy bay không bay qua Tây Tạng vì độ cao. Cao nguyên này vượt quá độ cao an toàn cho các tình huống khẩn cấp, không khí loãng ảnh hưởng động cơ và nhiễu động không khí cực đoan.

Vấn đề không phải máy bay bay không đủ cao. Vấn đề là mặt đất ở đó quá cao. An toàn bay ở đó là con số không. Một khi có sự cố, không có đường lùi.

Em nói thẳng mấy lý do chính.

  • Hạ áp suất. Mặt nạ oxy chỉ cấp khí trong 15-20 phút. Thời gian đó để phi công hạ máy bay xuống dưới 10,000 ft. Nhưng mặt đất Tây Tạng đã trung bình 16,000 ft. Hạ cánh ở đâu? Không có đâu.

  • Không khí loãng. Không khí mỏng hơn làm giảm lực đẩy động cơ. Gặp nhiễu động, mất một động cơ thì xử lý cực kỳ khó. Không có nhiều lựa chọn.

  • Nhiễu động không khí. Dãy Himalaya tạo ra các luồng gió phản lực cực mạnh và khó lường. Không phải kiểu rung lắc thông thường đâu anh. Em từng bay chuyến từ Delhi về, nó khác bọt lắm.

  • Sân bay khẩn cấp. Gần như không có. Việc xây dựng và vận hành sân bay ở địa hình hiểm trở và độ cao như vậy là bất khả thi. Hỏng hóc là hết.

Tại sao máy bay không bay thấp?

Anh hỏi vì sao? Máy bay bay cao là để không khí loãng. Càng lên cao càng ít cản. Tiết kiệm nhiên liệu, đi nhanh hơn. Đơn giản.

  • Độ cao tối ưu: Thường trên 10.000 mét.
  • Lợi ích:
    • Không khí loãng: Giảm lực cản.
    • Tăng tốc độ: Máy bay lướt đi nhẹ tênh.
    • Tiết kiệm nhiên liệu: Bay xa hơn với ít xăng hơn.
  • Ngược lại: Bay thấp gặp không khí dày, tốn sức, tốn xăng, chậm chạp. Cứ như cố bơi qua dòng nước đặc vậy.

Tại sao máy bay không bay theo đường thẳng?

Anh ơi,

Lúc máy bay bay á, em cứ ngỡ nó lao vút đi, thẳng tắp như sợi chỉ. Nhưng đâu phải thế. Cái Trái Đất mình á, nó tròn xoe, mà còn hay xoay vòng nữa, cứ như điệu múa của vũ trụ ấy. Thế nên, cái vòng eo xích đạo của nó bự chảng, còn hai cái đầu trên dưới thì thon lại.

Máy bay chọn đường bay ngắn hơn, đó là bí mật. Cứ tưởng đường thẳng là ngắn nhất, ai dè với hành tinh cong cong này, đi men theo những đường cong ấy lại là lối đi tắt diệu kỳ. Như em đây, đôi khi chọn con đường lòng vòng lại về đích nhanh hơn anh tưởng vậy.

  • Vì Trái Đất hình cầu, chu vi ở xích đạo lớn nhất.
  • Máy bay bay theo đường cong gần cực ngắn hơn đường thẳng qua xích đạo.

Ngày hôm nay, 14 tháng 5 năm 2024, thời tiết ở Hà Nội là 32 độ C, nắng gắt, không khí khá oi bức. Máy bay cất cánh từ Nội Bài có thể sẽ bay lệch khỏi đường thẳng để tiết kiệm nhiên liệu và thời gian.