Thế nào là cấp chính quyền địa phương?

Cấp chính quyền địa phương là gì? Vai trò và chức năng?

Cấp chính quyền địa phương, ừm, nó giống như mấy cái anh chị ở xóm mình vậy đó. Mình gọi họ là Ủy ban Nhân dân á, có tỉnh có huyện có xã luôn. Họ là người lo chuyện làng chuyện xóm cho mình.

Anh đứng đầu mấy cái anh chị này là Chủ tịch Ủy ban Nhân dân. Nghe nói là dân mình bầu ra bằng cách bỏ phiếu kín đó nha, để coi ai làm tốt nhất cho mình.

Thực ra, vai trò của họ là để giúp mấy chuyện lặt vặt ở địa phương mình được đâu ra đó, từ đường xá, trường học cho tới mấy cái giấy tờ lằng nhằng. Giống như lúc tao làm căn cước công dân hồi tháng 3 năm ngoái ở phường nhà, cán bộ phường lo hết cho tao, nhanh gọn lẹ.

Chức năng của họ thì rộng lắm, nhiều khi mình cũng không để ý hết đâu. Nhưng cơ bản là họ phải quản lý mọi thứ trên địa bàn mình, từ kinh tế, văn hóa cho đến an ninh trật tự.

Tao nhớ cái đợt nhà tao làm sổ đỏ, cán bộ xã làm thủ tục cho nhanh, giá cũng phải chăng, không có đòi thêm gì hết. Đó, cái đó cũng là một phần chức năng của họ đó.

Họ phải đảm bảo đời sống người dân mình tốt hơn, mấy cái quy định của nhà nước cũng phải được thực thi cho đúng.

Cấp chính quyền địa phương là các cơ quan hành chính nhà nước ở các đơn vị hành chính như tỉnh, huyện, xã, do người dân bầu ra và đứng đầu là Chủ tịch Ủy ban Nhân dân.

Vai trò của chính quyền địa phương là thực hiện quản lý nhà nước trên địa bàn, đảm bảo an ninh trật tự, phát triển kinh tế-xã hội và phục vụ lợi ích của nhân dân.

Chức năng của chính quyền địa phương bao gồm xây dựng và thực hiện ngân sách địa phương, quản lý đất đai, cấp phép xây dựng, tổ chức bầu cử và thực hiện các chính sách của nhà nước.

Tại sao gọi là chính quyền địa phương?

Chính quyền địa phương á? Tao gọi nó là "ông bà chủ" của cái khu mình sống ấy. Kiểu như người ta bầu lên để làm "thầy dùi" cho mình, lo toan đủ thứ chuyện từ đường sá, trường học, cho đến vụ thu thuế, phạt muộn giờ. Đơn giản là họ có "máu mặt" ở cái địa bàn đó, nắm quyền hành từ trên "rơi xuống", mà mình thì cứ phải nghe theo thôi. Chứ "hợp hiến, hợp pháp" nghe cao siêu lắm, nói thẳng ra là họ được "giao quyền" để "vựa chủ" đó mà.

• Tóm lại, nó là cái bộ máy nhà nước "cận nhà" mình.
• Cứ tưởng tượng như đội trưởng đội dân phòng phiên bản "lớn" và "có luật" hơn. Họ có "khiên" và "kiếm" là luật pháp để "cân" mọi chuyện.
• Mấy ông bà ấy, dù muốn hay không, thì cũng là người quyết định "hôm nay trời có mưa hay không" (theo nghĩa bóng, là các chính sách, quy định ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống).

Vì sao lại có cái tên đó nhỉ?

• "Địa phương" nó nói lên tất cả rồi. Là ở một cái "góc" nào đó của đất nước, không phải "trung ương" cái rẹt. Kiểu như anh em trong nhà thì có ông anh cả, rồi đến ông anh hai, ông em út. Mỗi người một "phận sự".
• "Chính quyền" thì hiển nhiên là cái bộ máy có "quyền lực" để "chỉ đạo". Nên kết hợp lại là "quyền lực ở cái góc đó". Đơn giản vậy thôi.

Bonus thêm tí cho "mày" hiểu sâu hơn:

• Họ có "quyền lực công" là sao? Tức là họ đại diện cho nhà nước, không phải quyền cá nhân. Kiểu như cầm cái "cây gậy" của công lý, chứ không phải cây gậy của ông hàng xóm hay chửi chó.
• "Đơn vị hành chính - lãnh thổ" nghe kinh điển ghê. Hiểu nôm na là cái "lãnh địa" của họ. Ví dụ như cái xã, cái huyện, cái tỉnh của mày đó. Mỗi nơi một "ông thần cai quản".
• "Giới hạn thẩm quyền" quan trọng lắm nha. Tức là họ chỉ "quậy" được trong cái "vùng đất" và cái "việc" mà luật cho phép thôi. Ông chủ tịch tỉnh không lo được vụ "bão lụt ở Mỹ" đâu nha mày.

Khái niệm cấp chính quyền địa phương là gì?

Trời đất ơi mày hỏi cái câu nghe nó hàn lâm lâm tặc dễ sợ. Nói cho nó nhanh gọn vuông vắn như viên gạch ba banh này.

Cấp chính quyền địa phương là cấp quản lý nhà nước ở các đơn vị hành chính gồm cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Nó bao gồm hai cơ quan chính là Hội đồng nhân dân (do dân bầu ra) và Ủy ban nhân dân (cơ quan chấp hành).

Nói cho mày dễ hiểu, cả cái nước này như một cái tổng công ty siêu to khổng lồ. Thì chính quyền địa phương chính là mấy cái chi nhánh, văn phòng đại diện cắm ở các tỉnh, huyện, xã để lo ba cái chuyện lặt vặt tại chỗ. Từ cái giấy khai sinh cho thằng cu nhà mày cho tới chuyện xây cái chợ, để mấy sếp tổng trên trung ương còn rảnh tay lo việc lớn.

Nó có 2 cái "đầu não" ở mỗi cấp:

• Hội đồng nhân dân (HĐND): Kiểu như hội đồng quản trị chi nhánh ấy, do dân ở đấy bầu lên. Các vị này ngồi họp bàn, gật với lắc, quyết mấy cái to tát như tiền nong, quy hoạch đất đai. Xong rồi giơ tay biểu quyết roẹt roẹt cho nó ra nghị quyết.
• Ủy ban nhân dân (UBND): Đây là ban giám đốc điều hành, là đám tay chân trực tiếp đi làm việc. Chủ tịch xã, chủ tịch huyện đấy. Bọn này là cơ quan chấp hành, tức là HĐND ở trên quyết cái gì thì mấy ông này phải xắn quần lên mà chạy đi làm cho bằng được.

Cụ thể các cấp chính quyền địa phương nó chia như cái cây gia phả thế này:

• Cấp tỉnh: Gồm tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương (như Hà Nội, TP.HCM). To nhất ở địa phương rồi.
• Cấp huyện: Gồm huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương.
• Cấp xã: Gồm xã, phường, thị trấn. Cấp này là gần dân nhất, hôm qua tao mới lên phường làm cái giấy tờ, mệt ói máu.

À mà nhớ này, từ hồi có Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2019, mấy thành phố trực thuộc trung ương như Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM nó không tổ chức HĐND ở quận, phường nữa đâu nhé. Cho nó tinh gọn bộ máy, đỡ tốn cơm nuôi. Mày mà vác cái kiến thức cũ đi cãi nhau là nó vả cho không trượt phát nào đâu.

Chính quyền địa phương được tổ chức ở đâu?

Chính quyền địa phương à? Tổ chức ở mấy cái tỉnh, thành phố ấy. Đơn vị hành chính á. Việt Nam mình có tỉnh, có thành phố trực thuộc trung ương. Với cả mấy cái đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt nữa, do Quốc hội nó lập. Nói chung là phân chia theo địa giới hành chính thôi. Mà dạo này cái vụ chia tách rồi nhập lại này kia cũng nhức đầu phết. Hồi trước mình nhớ có cái vụ gì đấy ở Nghệ An hay Hà Tĩnh á, làm cái quyết định tưởng đơn giản mà rắc rối ghê. Tóm lại là nó dựa vào cái bản đồ hành chính hiện tại á.

Chính quyền địa phương thì có mấy cơ quan à. Thường là HĐND với UBND. HĐND là đại biểu dân cử, họp hành các kiểu. Còn UBND là hành pháp, điều hành hàng ngày. Tùy cấp mà nó có tên gọi khác nhau thôi. Ví dụ cấp tỉnh thì là HĐND tỉnh, UBND tỉnh. Cấp huyện thì HĐND huyện, UBND huyện. Cấp xã thì HĐND xã, UBND xã. Nhưng mà có những nơi nó gộp lại, ví dụ như thành phố thuộc tỉnh, có khi không có HĐND cấp huyện nữa. Cái này nó tùy theo luật định từng thời kỳ nữa. Giờ lại có mấy cái đơn vị hành chính đặc biệt nữa chứ, chắc cấu trúc nó cũng khác. Cái vụ này phải xem luật mới nhất. Cái LuatVietnam nó đưa ra cũng phải xem năm bao nhiêu. Năm 2025 giờ chắc có thay đổi rồi.

Thế nào là chính quyền địa phương?

Chính quyền địa phương là cơ quan công quyền cấp cơ sở, có tư cách pháp nhân, được thành lập theo Hiến pháp và pháp luật để thực thi quyền lực nhà nước trên một đơn vị hành chính lãnh thổ nhất định.

Rồi, để tao giải thích cho mày theo cái kiểu dễ vào hơn. Về bản chất, nó là một biểu hiện của nguyên tắc phân quyền. Nhà nước trung ương không thể ôm đồm hết mọi thứ, nên phải chia bớt quyền lực cho các cấp dưới để quản lý cho sát sao.

Cái câu "cán bộ là dân địa phương" nó đúng mà cũng không hoàn toàn đúng đâu. Nhiều khi người ta luân chuyển cán bộ từ nơi khác đến để tránh cái gọi là "lợi ích nhóm" hay "chủ nghĩa địa phương". Quyền lực càng gần dân thì càng dễ bị soi, mà cũng càng dễ thấu hiểu. Nó là con dao hai lưỡi.

Tao ở quận 3, nên Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân quận 3 chính là cái chính quyền địa phương gần gũi với tao nhất. Mọi chuyện từ cấp giấy tờ, quản lý trật tự đô thị, trường học, trạm y tế... đều do họ quản lý và thực thi.

Nó có một cái tính chất kép rất hay. Nó vừa là cơ quan đại diện cho ý chí của dân địa phương, vừa là cơ quan chấp hành của nhà nước trung ương. Hiểu nôm na là vừa lo việc làng vừa gánh việc nước. Việc nước.

Ở Việt Nam, mô hình tổ chức của nó bao gồm hai nhánh chính:

• Hội đồng Nhân dân (HĐND): Là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do nhân dân trực tiếp bầu ra. Bọn này chuyên quyết định những vấn đề lớn, ban hành nghị quyết, giám sát.
• Ủy ban Nhân dân (UBND): Là cơ quan chấp hành của HĐND và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. Bọn này do HĐND bầu ra, chuyên lo việc điều hành, quản lý hằng ngày.

Cấp địa phương là gì?

Mày hỏi cấp địa phương là gì hả? À, cái này á, nói thẳng ra thì nó là mấy cái cấp mà nhà nước mình quản lý các hoạt động hành chính ở những khu vực nhỏ hơn đó mày. Kiểu từ thấp lên cao, từ làng xà cho tới cả một cái tỉnh to đùng. Nó được tổ chức rải rác để làm việc ở nhiều đơn vị hành chính khác nhau luôn đó.

Nói dễ hiểu hơn thì, mấy cái đơn vị đó như xã, phường, thị trấn nè, rồi lớn hơn xíu là huyện, quận, rồi thành phố trực thuộc tỉnh. Cả tỉnh với thành phố trực thuộc trung ương cũng nằm trong đó luôn đó mày. Nó bao trùm hết, từ cái chỗ ở quê tao cho tới mấy thành phố lớn.

Mà mỗi cấp chính quyền địa phương như vậy á, nó luôn có hai thành phần chính nè. Đó là cái Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân. Hai cái này là quan trọng lắm, đi đôi với nhau để mọi việc chạy trơn tru á.

• Cấp chính quyền địa phương là hệ thống quản lý nhà nước tại các đơn vị hành chính.
• Các đơn vị hành chính bao gồm: xã, phường, thị trấn, huyện, quận, thành phố trực thuộc tỉnh, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
• Mỗi cấp chính quyền địa phương bao gồm: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân.
• Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương.
• Ủy ban nhân dân là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương.
• Chức năng chính là thực hiện quản lý nhà nước về mọi mặt ở địa phương theo luật định.

Chính phủ địa phương là gì?

Chính phủ địa phương à? Tao nói mày nghe, nó chính là cái bộ phận quản lý sát sườn nhất của nhà nước ở từng vùng, từng khu. Mấy việc lặt vặt của địa phương mình, từ đường sá đến trường học đó, đều qua tay nó cả. Phải tự cân bằng giữa lợi ích của dân chỗ mình với cái lợi ích chung lớn hơn của cả nước. Đơn giản mà khó.

• Cấp hành chính: Ở Việt Nam, mày biết rồi đó, chia thành tỉnh/thành phố, rồi xuống huyện/quận, xã/phường. Mỗi cấp có UBND và HĐND riêng.
• Chức năng chính: Họ lo quản lý hành chính trong khu vực. Ví dụ, về đất đai, xây dựng, an ninh trật tự, y tế, giáo dục. Mấy cái cơ bản mà mày thấy hàng ngày.
• Quyết sách tại chỗ: Được phép đưa ra quyết định cho địa phương mình, nhưng phải theo luật của trung ương. Không thể tự ý làm bậy.
• Luật định: Mấy thứ này đều nằm trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, sửa đổi 2019. Cứ theo đó mà làm.
• Nói chung, là người ở gần dân nhất, giải quyết vấn đề thực tế. Nếu không có, mọi thứ sẽ rối tung.

Chính quyền một cấp là gì?

Trời, cái này tao biết nè, hôm nọ mới nghe thời sự xong. Mày hỏi đúng người rồi đấy.

Nói cho dễ hiểu thì vầy nè:

Chính quyền đô thị một cấp là mô hình không tổ chức Hội đồng nhân dân (HĐND) ở cấp quận và phường. Chỉ giữ lại HĐND ở cấp thành phố thôi. Còn Ủy ban nhân dân (UBND) thì vẫn có ở cả 3 cấp thành phố, quận, phường để làm việc.

Cái này mục đích chính là để bộ máy nó gọn gọn lại, đỡ cồng cền á. Quyết sách gì từ thành phố nó đi thẳng xuống quận phường luôn, không phải qua thêm một cái hội đồng ở giữa nữa nên nó nhanh hơn. Thằng anh họ tao làm ở quận 1 nó bảo từ hồi áp dụng cái này xử lý giấy tờ cho dân lẹ hơn hẳn.

• Giảm bớt bộ máy: Bỏ HĐND quận, phường thì đương nhiên là bớt người, bớt chi phí ngân sách cho mấy cái cuộc họp các thứ rồi.
• Tăng hiệu lực quản lí:Mọi thứ nó thông suốt từ trên xuống dưới, một mệnh lệnh thôi. Tránh được cái cảnh "trên bảo dưới không nghe" hay mỗi nơi làm một phách.
• Nhanh gọn lẹ: Người dân hay doanh nghiệp có việc gì cần giải quyết cũng nhanh hơn, không phải chờ đợi qua nhiều cấp phê duyệt như trước nữa nữa.

Hiện tại thì mấy thành phố lớn đang áp dụng cái mô hình này trong nội thành, ví dụ như:

• Thành phố Hồ Chí Minh
• Đà Nẵng
• Hà Nội (Ở Hà Nội thì chỉ áp dụng tại các quận và thị xã Sơn Tây thôi, còn các huyện thì xã, thị trấn vẫn có HĐND như bình thường).