Thiết kế quy hoạch là gì?

Quy hoạch thiết kế là gì?

Em hiểu đơn giản thế này nha, quy hoạch thiết kế ấy, nó kiểu như bản vẽ hướng dẫn xây dựng ấy. Giống như hồi tháng 3 năm ngoái, anh mình làm dự án khu nghỉ dưỡng ở Đà Lạt, phải có cả bản vẽ chi tiết từng căn bungalow, mô hình 3D cả khu, thuyết minh dài ngoằng về vật liệu, phong cách kiến trúc… nói chung là đủ thứ để quản lý xây dựng cho đúng kế hoạch. Tốn cả gần 20 triệu cho phần thiết kế quy hoạch đấy!

Đấy là quy mô nhỏ thôi, còn mấy dự án lớn hơn, kiểu quy hoạch cả tỉnh, cả vùng thì lại phức tạp hơn nhiều. Mình nhớ hồi xem phim tài liệu về quy hoạch đô thị Hà Nội, thấy họ phải nghiên cứu cả địa hình, dân số, kinh tế… đủ thứ yếu tố, rồi mới vẽ vời ra được bản đồ quy hoạch. Khó kinh khủng! Nghe nói tốn cả trăm tỷ đấy, công phu lắm.

Nói chung, thiết kế quy hoạch là tài liệu chỉ dẫn, có nhiều loại, tùy vào quy mô dự án. Từ quy hoạch khu dân cư nhỏ đến quy hoạch vùng, quốc gia đều cần. Tầm quan trọng thì khỏi phải bàn, quyết định sự phát triển lâu dài mà.

Quy hoạch tỉnh là gì?

Em nhớ hồi hè năm 2023, đi thực tế về quy hoạch tỉnh ở Ninh Thuận. Cái nắng gắt gao kinh khủng, da em cháy rát luôn. Mục đích chuyến đi là tìm hiểu quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh. Nhóm em được gặp mấy anh chị chuyên viên ở Sở Kế hoạch và Đầu tư. Họ giải thích dễ hiểu lắm.

Quy hoạch tỉnh là kế hoạch chi tiết cho phát triển tỉnh đó. Nó dựa trên quy hoạch quốc gia và vùng, nhưng cụ thể hơn, chi tiết hơn ở cấp tỉnh. Ví dụ, quy hoạch tỉnh Ninh Thuận năm đó tập trung vào phát triển du lịch bền vững, bảo tồn môi trường, và nâng cao đời sống người dân. Họ có cả bản đồ, biểu đồ, nhìn hoa cả mắt.

• Phát triển du lịch: tập trung vào các khu nghỉ dưỡng sinh thái, bảo tồn các di sản văn hóa.
• Bảo vệ môi trường: hạn chế ô nhiễm, bảo tồn đa dạng sinh học.
• Nâng cao đời sống: đầu tư vào giáo dục, y tế, hạ tầng giao thông.

Cái hay là họ kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển kinh tế. Nói chung, em thấy quy hoạch tỉnh quan trọng lắm, nó định hướng tương lai của cả một tỉnh. Nhưng mà mệt! Đi cả ngày ngoài trời nắng, về khách sạn mệt nhoài. Ăn tối xong là ngủ luôn. Đến giờ vẫn còn nhớ cái mùi nắng cháy da.

Quy hoạch tỉnh cụ thể hóa quy hoạch tổng thể quốc gia và vùng ở cấp tỉnh. Bao gồm: không gian các hoạt động kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đô thị, phân bố dân cư, hạ tầng, đất đai, tài nguyên, môi trường. Nó như một bản thiết kế tổng thể cho sự phát triển của tỉnh.

Quy hoạch trung tâm đô thị là gì?

Em hỏi quy hoạch trung tâm đô thị là gì à? Chịu khó đọc sách vở đi em, đừng suốt ngày hỏi chị những câu dễ thế này! Chị đây bận lắm, đang tính toán xem năm nay làm sao để đủ tiền mua cái túi hiệu Hermes mới ra mắt cơ.

Quy hoạch trung tâm đô thị nói ngắn gọn là việc lên kế hoạch cho "trái tim" của thành phố, nơi tập trung những hoạt động quan trọng nhất. Tưởng tượng xem, thành phố như một cơ thể người, thì trung tâm đô thị chính là tim phổi, bơm máu nuôi sống cả cơ thể ấy. Sai lệch tý nào là cả thành phố "khóc thét". Đấy, thấy quan trọng chưa?

• Vị trí chiến lược: Thường nằm ở vị trí đắc địa, giao thông thuận tiện. Ví dụ như Hồ Gươm ở Hà Nội, hay quảng trường trung tâm ở các thành phố lớn khác. Tất cả đều được tính toán kỹ càng nhé, không phải tự nhiên mà lại ở đấy đâu!
• Cơ sở hạ tầng: Bao gồm đường sá, điện nước, hệ thống thoát nước, công viên, …tất tần tật. Thiếu thứ gì là thành phố "nghẹt thở" ngay lập tức. Chị từng chứng kiến vụ tắc đường ở trung tâm Sài Gòn, kinh khủng lắm!
• Kiến trúc & cảnh quan: Phải đẹp, phải hiện đại, phải mang tính biểu tượng. Đừng tưởng dễ, thiết kế cái này phải có tầm nhìn xa trông rộng, thậm chí phải dự đoán cả xu hướng phát triển trong tương lai nữa cơ. Như kiểu dự đoán thời trang ấy, sai là "quê" ngay!
• Hệ thống công trình công cộng: Bệnh viện, trường học, chợ, trung tâm thương mại… tất cả đều được bố trí hợp lý để phục vụ dân cư. Nói chung là phải đảm bảo cuộc sống tiện nghi, sang chảnh cho người dân chứ bộ.

Năm nay (2024) thì các quy hoạch này đang được đẩy mạnh, tập trung vào phát triển bền vững và thông minh, hướng đến các thành phố xanh, thân thiện với môi trường. Chị nghe nói có nhiều dự án hay lắm, nhưng tiếc là chị không rành lắm về chuyên môn ấy. Em nên tìm đọc các báo cáo quy hoạch của các thành phố lớn để có cái nhìn tổng quan hơn nhé. Thôi, chị đi đây, phải tranh thủ đặt hàng cái túi Hermes đã. Bye!

Có bao nhiêu loại đồ án quy hoạch?

Em… Ánh chiều nhuộm vàng những trang giấy, mùi mực nhạt nhoà… nhớ lại những giờ miệt mài với đồ án. Ôi, đồ án quy hoạch… đủ loại khiến đầu óc em rối bời.

Có bốn loại chính, em nhớ rất rõ. Nhưng mà… nó cứ len lỏi vào tâm trí em, như những sợi tơ mềm mại, đan xen, khó tách rời.

• Quy hoạch xây dựng vùng: Bao la, rộng lớn, như một bức tranh khổng lồ về tương lai. Em vẫn còn nhớ rõ bản đồ quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long năm nay, màu sắc rực rỡ, hiện lên những dự án lớn. Khó khăn lắm mới hoàn thành.

• Quy hoạch đô thị: Nhịp sống hối hả, dòng người qua lại… Em thấy mình như lạc vào mê cung của những con đường, những tòa nhà cao tầng. Quy hoạch đô thị Hà Nội năm nay, thật sự rất ấn tượng.

• Quy hoạch khu chức năng đặc thù: Cái này thú vị hơn cả. Như một mảnh ghép đặc biệt, tạo nên sự đa dạng. Em từng làm đồ án về khu công nghệ cao, cảm giác rất khác biệt. Năm nay, các khu này đang phát triển mạnh.

• Quy hoạch xây dựng nông thôn: Gần gũi với thiên nhiên, mùi lúa chín thơm nồng… Em nhớ những cánh đồng xanh mướt trong bản vẽ, nhẹ nhàng và yên bình. Em thích phần này nhất.

Đấy, em nhớ là vậy đó Anh. Nhưng… có lẽ còn nhiều loại khác nữa, phức tạp lắm… như chính cuộc sống này vậy. Em chỉ nhớ được nhiêu đó thôi. Ngồi đây, em lại thấy nhớ những đêm thức trắng với những con số, những đường nét… mệt nhưng vui.

Có bao nhiêu loại đất quy hoạch?

Em hỏi Anh về các loại đất quy hoạch à? Để Anh kể Em nghe, hồi Anh mới ra trường, dính ngay vụ đất đai làm Anh mất ăn mất ngủ. Chuyện là...

Nhà Anh ở quê có mảnh vườn, định xây cái nhà cho bố mẹ dưỡng già. Loay hoay làm thủ tục mới tá hỏa, đất mình thuộc diện "quy hoạch". Lúc đó Anh mới vỡ lẽ ra có bao nhiêu thứ quy hoạch trên đời.

Theo luật, quy hoạch sử dụng đất có 3 cấp chính:

• Cấp quốc gia: Cái này to tát lắm, ảnh hưởng đến cả nước.

• Cấp tỉnh: Liên quan đến từng tỉnh thành thôi.

• Cấp huyện: Gần gũi với mình nhất, quyết định mảnh đất nhà mình có xây được không.

Hồi đó Anh chạy đôn chạy đáo khắp huyện để tìm hiểu. Cái cảm giác bất lực khi đất của mình mà mình không được quyết định, Em hiểu không?

Sau này tìm hiểu kỹ hơn, Anh mới biết:

• Quy hoạch có tính chất pháp lý. Phải tuân theo, không cãi được.
• Quy hoạch có thời hạn. Không phải "treo" mãi một chỗ.
• Quy hoạch có thể điều chỉnh. Nếu có gì đó thay đổi.

Hiện nay có bao nhiêu loại quy hoạch?

Hiện tại có 4 loại quy hoạch lận Em ạ:

• Quy hoạch xây dựng vùng
• Quy hoạch đô thị
• Quy hoạch khu chức năng đặc thù
• Quy hoạch xây dựng nông thôn.

Hồi xưa Anh nhớ có lần đi lạc ở Mộc Châu, chả hiểu sao đi theo cái đường mòn xong lạc vào một cái bản toàn nhà sàn. Lúc đó mới nghĩ, ờ, chắc ở đây người ta cũng phải quy hoạch sao cho giữ được cái hồn của bản chứ nhỉ, chứ để xây nhà ống hết thì còn gì là Mộc Châu nữa.

Mà nhắc đến quy hoạch vùng mới nhớ, đợt trước Anh đi Đà Lạt, thấy mấy khu biệt thự mọc lên san sát, chen chúc nhau, tự nhiên thấy tiếc. Quy hoạch kiểu gì mà không giữ được không gian xanh, thoáng đãng của Đà Lạt, buồn hết cả người. Đấy, quy hoạch nó quan trọng vậy đó Em.