Ai lập ra đường xích đạo?

Ai là người xác định và lập ra đường xích đạo trên bản đồ thế giới?

Ôi anh hỏi em câu này làm em nhớ hồi đi học địa lý ghê! Chuyện là vầy nè, nói chính xác thì cái đường xích đạo ấy, không phải tự nhiên mà "bụp" một cái là có đâu anh. Nó là cả một quá trình đo đạc, tính toán công phu lắm đó.

Theo em tìm hiểu (và trí nhớ "cá vàng" của em), thì năm 1736, có một đội thám hiểm người Pháp, "cầm đầu" là ông Charles-Marie de La Condamine, đã đặt chân đến Ecuador để... đo trái đất. Nghe hơi "ảo" đúng không? Mà thiệt đó anh, họ muốn chứng minh trái đất mình không phải là hình cầu hoàn hảo, mà hơi dẹt ở hai cực á.

Họ đã dùng đủ thứ dụng cụ đo đạc, tính toán, rồi cuối cùng, xác định được vị trí của đường xích đạo. Tức là, họ không phải người "phát minh" ra đường xích đạo, mà là người đầu tiên đo đạc và vẽ nó lên bản đồ một cách chính xác đó anh. Em thấy cái công trình này cũng vĩ đại thiệt, không dễ ăn chút nào.

Em nghĩ nếu không có mấy ổng, chắc giờ mình vẫn còn "mò kim đáy bể" để tìm đường xích đạo quá.

Ở xích đạo có một hiện tượng rất đặc biệt đó là gì?

Hả? Anh hỏi gì ấy nhỉ? Xích đạo á? Ơ hay, cái này dễ mà!

Ngày đêm bằng nhau ở xích đạo. 12 tiếng sáng, 12 tiếng tối, chuẩn không cần chỉnh. Như kiểu...đều đều, không có kiểu ngày dài đêm ngắn hay ngược lại như ở nhà mình. Mà sao mình nhớ hồi học lớp 5 cô giáo có kể, ở vùng cực thì có hiện tượng ngày dài đêm ngắn cực đoan ấy nhỉ? Quên mất rồi.

• Chắc tại xích đạo nó nằm giữa, nhận nắng đều nhất. Đúng rồi, phải thế chứ!

Xích đạo là gì cơ? Ôi trời, câu này chắc học hồi cấp 1 rồi. Là một đường tròn tưởng tượng chia trái đất thành hai bán cầu Bắc và Nam. Đúng không? Mình nhớ mang máng là thế.

• Có nhiều nước nằm trên xích đạo lắm. Mình nhớ có Ecuador, Congo, Indonesia... Chắc còn nhiều nữa nhưng giờ mình quên mất tiêu rồi. Phải lên google search lại thôi.
• Ôi dào, nhớ ra rồi. Năm ngoái mình có đọc bài báo về đa dạng sinh học ở vùng xích đạo, nhiều loài động thực vật lắm. Nhiệt đới ẩm, nhiều mưa nữa. Tuyệt vời!
• Mà nè, xích đạo không phải là một đường thẳng tắp đâu nha Anh. Nó cong cong đó. Hình như do hình dạng của trái đất không hoàn toàn tròn mà hơi dẹt ở hai cực. Hồi cấp 3 học địa lý có nói.

Chán quá, mình nhớ nhiều nhưng lại không nhớ chính xác. Phải tìm lại tài liệu thôi. Học hành khổ quá đi. Nhưng mà xích đạo thú vị thật đấy! Mình muốn đi du lịch xích đạo xem sao.

Việt Nam nằm ở đâu xích đạo?

Việt Nam nằm ở Bắc bán cầu, không phải trên xích đạo.

Hồi bé, tầm 2005, em nhớ cô giáo dạy Địa lý bảo thế. Lúc đó còn chẳng hiểu bán cầu là cái gì, chỉ biết là mình không ở giữa Trái Đất.

• Cô còn dặn: Phải nhớ vị trí địa lý để hiểu tại sao miền Bắc có mùa đông lạnh.
• Em hay thắc mắc: Sao Sài Gòn lại nóng quanh năm? Chắc tại nó gần xích đạo hơn!

Thật ra, em từng nghĩ mình ở rất gần xích đạo vì quanh năm toàn thấy nắng nóng, mồ hôi nhễ nhại. Nhưng giờ lớn rồi mới biết, vị trí địa lý ảnh hưởng đến nhiều thứ lắm. Không chỉ là thời tiết đâu.

Đường xích đạo chia quả địa cầu thành hai bán cầu như thế nào?

Anh hỏi đường xích đạo chia quả địa cầu ra sao hả? Dễ ợt! Nó chia Trái Đất thành hai bán cầu, Bắc và Nam. Đơn giản như đan rổ! Thật ra, cái việc chia đôi này mang tính ước lệ thôi, không phải một đường cắt vật lý thực sự. Suy cho cùng, đường xích đạo là một đường tưởng tượng trên bề mặt Trái Đất, vị trí 0 độ vĩ tuyến.

• Vị trí: Nằm ở khoảng 0 độ vĩ tuyến, song song với đường xích đạo thiên văn (đường chiếu mặt phẳng xích đạo của Trái Đất lên mặt phẳng quỹ đạo).
• Ý nghĩa: Là đường tham chiếu quan trọng trong hệ tọa độ địa lý. Từ đây, ta tính vĩ độ, cái xác định vị trí Bắc Nam của một điểm trên Trái Đất. Thế giới này kỳ diệu thật đấy nhỉ!

Đường xích đạo không chỉ là một đường chia ranh giới đơn thuần đâu Anh ạ, nó còn là một dải đất với đặc điểm khí hậu, sinh thái riêng biệt. Năm nay, chẳng hạn, nhiệt độ trung bình quanh vùng này vẫn rất cao, gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, một vấn đề đáng được quan tâm, phải không Anh? Em đang đọc một bài báo nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu lên hệ sinh thái vùng xích đạo. Hấp dẫn lắm! Nghĩ đến sự phức tạp của Trái Đất này làm em thấy nhỏ bé, khiêm nhường. Thế mới thấy, kiến thức là cả một đại dương bao la.

Tại sao xích đạo không phải nơi nóng nhất?

Anh hỏi em sao xích đạo không nóng nhất à? Để em nghĩ xem...

• Xích đạo nhận nhiều nắng nhất, đúng là vậy. Nhưng...

• Mây và mưa nhiều, che bớt ánh nắng gay gắt.

• Độ ẩm cao làm dịu bớt cái nóng khô.

• Sa mạc nóng hơn vì khô cằn, ít mây, ít mưa.

Em từng đọc được là sa mạc Sahara có khi lên đến 50 độ C vào ban ngày, còn xích đạo thì dễ chịu hơn nhiều. Chắc là do mấy yếu tố kia đó anh.