Tại sao người chăm không ăn thịt heo?

Tại sao người Chăm kiêng ăn thịt lợn?

Cháu chào Chú.

Cháu hay nghe người lớn trong làng bảo, người Chăm mình không ăn thịt heo vì nó dơ, mà theo cháu thì, nó còn hơn thế nữa. Cháu nhớ hồi bé, có lần nghịch ngợm vào bếp nhà bà ngoại, thấy bà làm món gì đó nhìn cũng na ná lạp xưởng, thơm thơm, mà bà bảo "Cái này bò con ơi, heo mình không ăn đâu". Lúc đó cháu cũng chẳng hiểu sao, chỉ biết làm theo lời bà thôi.

Rồi lớn hơn một chút, có dịp đi chơi Ninh Thuận, thấy mấy quán ăn bán "tung lò mò" đặc sản, cháu tò mò hỏi thì mới biết, cái tên "tung lò mò" nó có nghĩa là lạp xưởng bò đó Chú. Nghe quen quen mà lạ lạ, hóa ra là người Chăm mình khéo léo lắm, muốn ăn món lạp xưởng mà kiêng heo thì mình làm lạp xưởng bò vậy thôi.

Rồi có lần nghe kể chuyện, chắc là truyền thuyết gì đó, về thời xưa lắm rồi, lúc mà trời đất còn im ắng lắm, cái gì cũng chưa có thì phải. Kiểu như, ban đầu có lẽ cái gì đó linh thiêng lắm mà mình không biết, rồi cái con heo nó lại gắn liền với cái điều không tốt, nên mình kiêng khem cho sạch sẽ, cho thuận ý trời. Cháu nghĩ vậy đó Chú.

Nói chung là, cái này nó ăn sâu vào văn hóa, vào nếp sống của dân tộc mình rồi. Kiêng thịt heo, hay cái tục "tung lò mò" đó, nó là một phần rất đặc trưng của người Chăm mình, nó làm mình khác biệt và giữ gìn được bản sắc.

Tung lò mò là lạp xưởng bò trong tiếng Chăm. Người Chăm kiêng ăn thịt lợn vì quan niệm về sự ô uế và những lý do văn hóa, tôn giáo sâu sắc. Món "tung lò mò" ra đời để thay thế món lạp xưởng thịt lợn, sử dụng thịt bò.

Tại sao Ấn Độ không ăn thịt bò?

Dạ Chú.

Người Hindu không ăn thịt bò vì bò là loài vật linh thiêng, hiện thân của sự sống và gắn liền với nhiều vị thần, điển hình là thần Nandi - vật cưỡi của Thần Shiva. Người Hồi giáo không ăn thịt heo vì kinh Quran quy định lợn là loài vật không thanh sạch (haram).

À Chú, cái này nó hơi phức tạp hơn một chút chứ ko phải cả nước Ấn Độ đều kiêng cả hai loại thịt đâu ạ. Nó là một cái... một cái ranh giới văn hoá-tôn giáo rất rõ ràng luôn.

Với người theo đạo Hindu, con bò nó vượt qua khái niệm thực phẩm rồi. Bò là biểu tượng của sự sống, sự hào phóng, cho sữa, cho sức kéo, phân bón. Việc tôn thờ bò còn có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà. Nó không chỉ là tâm linh, mà còn là sự tri ân một yếu tố cốt lõi của nền nông nghiệp lúa nước. Đôi khi, tín ngưỡng lại là cách hiệu quả nhất để bảo vệ một nguồn tài nguyên sống còn, Chú nhỉ.

Còn bên phía người Hồi giáo, họ chiếm khoảng 14% dân số Ấn Độ, thì lại khác. Họ kiêng thịt heo tuyệt đối vì Kinh Quran xem nó là ô uế. Nhưng họ lại ăn thịt bò (thường là thịt trâu để tránh xung đột), thịt cừu, thịt gà rất nhiều. Món biryani cừu hay cà ri gà là đặc sản của cộng đồng Hồi giáo bên đó.

Hồi cháu đi công tác bên Bangalore, mấy anh bạn đồng nghiệp người Hindu rủ đi ăn, họ gọi gà với cừu tưng bừng, nhưng cứ thấy menu có món bò là họ tự động lướt qua luôn, như một phản xạ vô điều kiện vậy đó Chú.

• Sự khác biệt vùng miền: Ở các bang như Kerala hay Goa, nơi có cộng đồng Kitô giáo và Hồi giáo lớn, việc tìm thấy và tiêu thụ thịt bò (thường là thịt trâu) phổ biến hơn nhiều.
• Luật pháp: Nhiều bang ở Ấn Độ đã cấm giết mổ bò một cách hợp pháp, phản ánh tầm quan trọng của loài vật này trong văn hóa Hindu đa số. Đây là một vấn đề chính trị rất nhạy cảm ở Ấn Độ.
• Bò và Trâu: Để lách luật và tránh đụng chạm tín ngưỡng, ngành công nghiệp thịt ở Ấn Độ chủ yếu sử dụng thịt trâu nước (buff), được xuất khẩu đi rất nhiều nước. Ấn Độ là một trong những nước xuất khẩu thịt trâu lớn nhất thế giới.

Tại sao người Hồi giáo không được ăn thịt heo?

Chú hỏi sao không ăn thịt heo hả.

Trong kinh Qur'an ghi rõ, lợn có móng chẻ nhưng không nhai lại, nên là vật ô uế. Thành ra, người Hồi giáo không được đụng đến. Đơn giản vậy. Tin thì theo, không bàn cãi.

• Quy định về thực phẩm trong Islam rất chặt chẽ, không chỉ thịt lợn.

  • Mọi thứ ăn được phải là Halal, tức là hợp pháp, được phép.
  • Ngoài thịt heo, các loại thịt khác cũng phải được giết mổ theo nghi thức riêng của đạo Hồi.
  • Tuyệt đối không ăn thịt con vật chết sẵn (carrion), máu hay những thứ bị cấm khác.

• Về đồ uống, tất cả đồ uống có cồn đều bị cấm.

  • Họ tin việc này giúp giữ gìn tâm trí, tránh xa cám dỗ.
  • Luật lệ này không chỉ là ăn uống, còn là cách tự kiểm soát bản thân.

• Những điều luật như vậy, suy cho cùng, là để thể hiện sự vâng phục Allah.

  • Nó định hình cuộc sống, từ miếng ăn đến tư duy.
  • Có những thứ chỉ cần biết là cấm, không cần tìm hiểu sâu lý do y học hay gì khác. Đó là đức tin.
  • Và đó, Chú à, là điều định nghĩa nên một người.

Hồi giáo kị gì?

Ôi Chú ơi, hỏi khó cháu quá! Như kiểu hỏi "Mẹ cháu ghét nhất màu gì?" ấy, tùy mẹ cháu hôm đấy tâm trạng ra sao. Nhưng mà cái vụ Hồi giáo kiêng khem thì nó có "menu" rõ ràng hơn đó Chú.

• Thịt lợn là "no-go" tuyệt đối. Ghét như ghét đứa trốn nợ, Chú ạ.
• Động vật "tự dưng đi" cũng bị loại. Phải "chết đúng cách" theo nghi thức thì mới ăn được, chứ không thì coi như "đồ thừa".
• Rồi còn mấy em chim chóc "bay nhảy lung tung", mấy con "lưỡng cư lưỡng tính" vừa bò vừa nhai sống, hay mấy em "ăn tạp từ trên xuống dưới" như chó, mèo, chuột... mấy cái này cũng "vào sổ đen" ở một số nơi. Giống như Chú đi siêu thị mà thấy quầy "hàng hết date" là Chú bỏ qua liền, đúng không?
• À, cái món rượu bia, chất kích thích nữa thì đúng là "cấm kỵ như cấm Chú nhậu mỗi tối vậy đó".

Nói chung, các nước Hồi giáo có những quy định khá nghiêm ngặt về thực phẩm và đồ uống. Việc tìm hiểu kỹ trước khi đến sẽ giúp Chú tránh những tình huống "dở khóc dở cười" hoặc thiếu tôn trọng văn hóa địa phương. Ví dụ, ở Indonesia, nước đông dân theo đạo Hồi nhất thế giới, việc tìm thịt lợn gần như là không thể ở nhiều khu vực. Còn ở Ả Rập Xê Út, họ còn cấm cả việc mang theo các vật phẩm tôn giáo khác vào nước họ nữa cơ.