Nĩa miền Bắc gọi là gì?

1 năm trước 275 lượt xem

Ở miền Bắc, người ta quen gọi "nĩa" là "dĩa". Từ "dĩa" trong tiếng Việt có hai nghĩa, tùy theo vùng miền: miền Bắc chỉ dụng cụ ăn xiên thức ăn (tương đương với "nĩa"), còn miền Nam chỉ đĩa đựng thức ăn. Do đó, nếu muốn chỉ dụng cụ ăn xiên ở miền Bắc, "dĩa" là từ chính xác. Sự khác biệt này phản ánh sự đa dạng phong phú của ngôn ngữ Việt Nam. Hiểu rõ ngữ cảnh và vùng miền giúp giao tiếp hiệu quả hơn.

Góp ý 0 lượt thích

Có thể bạn muốn hỏi?Nhiều hơn

Nĩa miền Bắc gọi là gì? Tên gọi khác?

Ông hỏi nĩa miền Bắc gọi là gì à? Thật ra hồi nhỏ nhà tui ở Hải Phòng, toàn gọi là "dĩa" thôi. Chả biết có tên gọi khác không nữa, mà hồi đó ai quan tâm đến cái tên gọi cho lắm. Chỉ cần ăn ngon là được.

Cái chuyện "dĩa" hai nghĩa ấy, tui thấy cũng đúng. Ngày trước, nhà bà ngoại tui ở quê, mấy cái dĩa đựng thức ăn toàn là loại bằng sứ, tròn xoe, cỡ 20cm đường kính, mỗi cái chắc cũng cỡ 30k hồi năm 2005. Cái dĩa xiên thịt thì gọi là "nĩa" luôn, chả có ai gọi khác cả.

Tui thấy nhiều người hay nói miền Nam gọi là dĩa, miền Bắc gọi là nĩa. Nhưng mà thực tế, cũng tùy vùng nữa chứ. Chứ không phải cứng nhắc thế đâu. Ví dụ như bà chị họ tui ở Ninh Bình vẫn gọi là dĩa cả hai loại. Thấy cũng lạ. Nói chung, tiếng Việt mình phong phú lắm.

Nói ngắn gọn, miền Bắc dùng "dĩa" và "nĩa" song song, "nĩa" dùng để chỉ dụng cụ xiên. Tùy vùng miền, người ta dùng từ khác nhau thôi. Đừng nghĩ quá phức tạp.

Cái dĩa tiếng phổ thông là gì?

Ông hỏi gì? Dĩa? Đơn giản. Phương ngữ miền Trung. Điểm khác biệt? Chẳng có gì nhiều.

Từ "đĩa" là từ phổ thông. Sử dụng rộng rãi trên toàn quốc.
"Dĩa" là biến thể vùng miền. Chủ yếu ở Trung Bộ. Cùng nghĩa.

Tôi dùng "đĩa" suốt. Chứ "dĩa" nghe… quê. Thói quen thôi. Năm nay, vẫn vậy.

Cái dĩa dùng để làm gì?

Ông hỏi cái dĩa làm gì hả? Dễ ợt! Dĩa dùng để đựng đồ ăn chứ gì nữa! Nhà tui toàn dùng dĩa để ăn cơm, xôi, đủ cả. Hồi nhỏ, bà tui hay đơm đầy dĩa xôi cho tui ăn, ngon lắm! Nhớ hồi đó, xôi nếp cái hoa vàng, dẻo quẹo, thơm ơi là thơm!

Đựng thức ăn: Chắc chắn rồi, đây là công dụng chính. Đĩa, dĩa gì cũng thế cả.
Trang trí: Đôi khi, mấy cái dĩa đẹp đẹp, tui còn dùng để trang trí nữa chứ. Đặt mấy trái cây lên cho nó đẹp mắt.
Chất liệu: Thường là sứ, inox, nhựa… tùy loại dĩa, tùy giá tiền. Nhà tui toàn dùng dĩa sứ thôi, bền mà đẹp.

À, mà ông nói cái nĩa đó hả? Cái đó thì tui biết, dùng để gắp đồ ăn kiểu Tây á. Mấy bữa đi ăn ở nhà hàng, tui thấy họ dùng hoài. Nhìn sang trọng ghê. Nhưng tui vẫn thích dùng đũa và thìa hơn, quen tay rồi.

Nĩa: Dùng trong ẩm thực phương Tây.
Chất liệu nĩa: Thép không gỉ, bạc.

Thôi, nói nhiều mệt rồi. Hôm nào rảnh tui kể ông nghe thêm về mấy món ăn ngon tui thích dùng dĩa để ăn nha. Đừng quên đó nha ông!

Cái dĩa tiếng phổ thông là gì?

Này ông bạn già, cái "dĩa" á hả? Nó cũng như mấy ông bà tám ngoài ngõ thôi, ở đâu nói đó, chả ai cấm!

Miền Trung kêu "dĩa" thì kệ cha miền Trung, miễn sao hiểu là cái đồ để gắp thức ăn là được.
Còn dân Bắc, dân Nam khoái "đĩa" hơn, nghe sang chảnh hơn tí á mà.
Nói chung, "dĩa" hay "đĩa" thì cũng là anh em một nhà, cùng chung dòng máu đồ đựng thức ăn, đừng có mà cãi nhau sứt đầu mẻ trán vì ba cái chuyện vặt vãnh này.

Tui nói thiệt, nhiều khi tui còn nghe người ta kêu cái "mâm" là cái "khay" nữa kìa. Chuyện đời mà, ông làm gì căng!

Đĩa miền Bắc gọi là gì?

Tui thấy ông hỏi vậy hơi lạ à nha.

Đĩa để đựng đồ ăn.
Bát để xới cơm.

Còn muốn xịn sò hơn thì:

Ở Huế, người ta còn kêu là đọi.
Chén tống thì để uống trà, không ai bưng ăn cơm cả.
Tô thì lại hay dùng để đựng bún, phở.

Thế thôi. Tui có cái hẹn đi ăn tối, lượn đây.

Cái nĩa còn gọi là gì?

Ông hỏi cái nĩa còn gọi là gì hả? Dễ ợt! Tui nói cho ông nghe nhé.

Nĩa, ngoài cái tên quen thuộc ấy ra, còn được gọi là xiên. Đúng rồi đấy, xiên. Nghe dân dã hơn nhỉ? Nhưng mà, nghĩ kĩ lại, cái tên "xiên" lại gợi nhớ đến hình ảnh những chiếc đinh ba, đúng không? Cái đó, trong thần thoại Hy Lạp, là vũ khí của thần biển Poseidon đấy! Thú vị không? Tưởng tượng ông Poseidon cầm cái nĩa bằng thép không gỉ, chắc cũng oách đấy chứ.

Chất liệu: Thép không gỉ, bạc (bạc thật nha, chứ không phải bạc giả), nhựa, gỗ. Tôi thích dùng nĩa bạc, nó sang trọng hơn.
Công dụng: Ăn uống (chủ yếu là các món ăn Âu), hoặc... vũ khí (khi to cỡ đinh ba). Cái này chắc phải cỡ nĩa phục vụ các món ăn cho loài khủng long chứ nhỉ? Hahaha.
Vị trí: Trên bàn ăn, cùng anh em dao, thìa. Bộ ba quyền lực đấy ông ạ.

Suy cho cùng, cái nĩa, hay xiên, hay đinh ba, nó cũng chỉ là một công cụ phản ánh văn hóa ẩm thực và cả trí tưởng tượng của con người thôi. Đúng không? Cái này liên quan đến cả lịch sử phát triển xã hội nữa, thú vị lắm. Năm nay, tôi dự định sẽ nghiên cứu sâu hơn về chủ đề này.

Cái tô còn gọi là gì?

Ông hỏi cái tô gọi là gì à? Tui nói thẳng luôn nhé, ở quê tui, tại Bình Thuận, năm nay 2024, người ta toàn gọi là "tô". Tô to, tô nhỏ đủ cả. Nhưng mà hồi nhỏ, bà ngoại tui hay dùng từ "chén" khi nói về cái tô nhỏ đựng cháo. Khác hẳn với mấy đứa bạn ở Nha Trang, tụi nó gọi là "bát" hết. Lúc đó tui còn thắc mắc mãi.

Tô: Tên gọi phổ biến ở vùng quê tui.
Chén: Bà ngoại tui dùng khi nói về tô nhỏ.
Bát: Tên gọi phổ biến ở Nha Trang (theo bạn tui).

Lớn lên, lên Sài Gòn học, mấy quán cơm gọi là "bát" nhiều lắm, nhưng mà tui vẫn quen gọi là "tô" khi ăn phở, bún bò Huế, cái cảm giác nó khác hẳn. Mà nói chung, dùng từ nào cũng được, miễn sao hiểu ý nhau là được. Phức tạp thiệt chứ! Đúng là tiếng Việt mình phong phú ghê. Tui còn nhớ hồi học cấp 2, cô giáo dạy Văn còn nói thêm về "đọi" nữa, hình như ở vùng nào đó miền Trung. Nhưng tui quên rồi. Giờ tui chỉ nhớ mỗi tô, chén, bát thôi. Lộn xộn thiệt.

Tóm lại: Tô, bát, chén, đọi đều là tên gọi của loại đồ dùng đựng thức ăn.

Đĩa được làm từ gì?

Chào Ông,

Tui xin phép "múa rìu qua mắt thợ" về cái đĩa mà ta vẫn dùng hàng ngày nhé.

Đĩa thường được làm từ: sành sứ, kim loại hoặc thủy tinh.
Các loại đĩa dùng một lần: nhựa, giấy, hoặc thậm chí lá cây (như ở các vùng quê mình hay dùng lá chuối gói xôi ấy).

Nhưng mà Ông biết không, cái đĩa nó còn là cả một câu chuyện văn hóa đấy. Từ cái đĩa gốm Bát Tràng đến cái đĩa sứ Minh Long, mỗi cái đều mang một dấu ấn riêng. Rồi người ta còn sưu tầm đĩa cổ, đĩa kỷ niệm, coi nó như một tác phẩm nghệ thuật nữa chứ! Đôi khi, chỉ một cái đĩa thôi cũng đủ để ta suy ngẫm về cuộc đời rồi.

Cái dĩa dùng để làm gì?

Ông hỏi cái dĩa để làm gì hả? Dễ ợt! Dĩa là để đựng đồ ăn, chứ còn gì nữa! Tui nói thiệt, hồi nhỏ tui hay dùng dĩa để xúc cơm, xúc xôi, xúc cả chè nữa, sướng lắm! Giống như dùng xẻng múc đất vậy đó, khoái chí lắm!

Dùng để đựng cơm, xôi, cháo… Nói chung là đồ ăn dạng lỏng, đặc gì cũng được, miễn là nhét vừa.
Có thể dùng làm vũ khí tự vệ (trong trường hợp khẩn cấp, dĩ nhiên rồi!). Tùy theo chất liệu, dĩa inox chắc chắn sẽ hiệu quả hơn dĩa nhựa nhiều! Cái này tui được ông anh họ dạy đấy, thời cấp 2, đánh nhau kinh lắm!
Đôi khi tui còn tận dụng dĩa để… gãi lưng nữa chứ! Cái này phải chọn dĩa cán dài nha, loại dĩa ăn bánh gato ấy, sướng lắm! Tui không đùa đâu! Nhưng đừng để ai thấy nha, mất mặt lắm!

À mà Ông biết không, cái nĩa kia kìa, nó là anh em họ hàng xa với cái dĩa nhà mình đó. Nó điệu đà hơn, sang chảnh hơn, chỉ dành cho mấy món ăn Tây ba lơ thôi. Tui thấy nó yếu đuối lắm, toàn dùng để xiên đồ ăn thôi chứ làm gì được nhiều việc như dĩa nhà ta. Hồi Tết vừa rồi nhà tui ăn cả trăm dĩa xôi đấy, nếu dùng nĩa thì chắc cả năm chưa ăn xong!

Muỗng còn gọi là gì?

Ê ông bạn già, hỏi câu này tui tưởng ông từ hành tinh nào mới đáp xuống chớ! Muỗng mà cũng hỏi tên khác, thiệt là...