Bánh giầy nguồn gốc ở đâu?

Nguồn gốc bánh giầy và sự tích Lang Liêu có từ đâu?

Chị ơi, cái chuyện bánh giầy với Lang Liêu ấy, em nhớ mang máng là nó gắn liền với một câu chuyện cổ tích về lòng hiếu thảo với vua cha, muốn vua chọn người tài đức kế vị. Chứ không phải là đi tìm người yêu hay bị hổ bắt gì đâu chị ạ.

Thế nào là bánh giầy? Bánh giầy là một loại bánh làm từ gạo nếp, thường có hình tròn, màu trắng, tượng trưng cho trời. Nó là một trong hai lễ vật chính trong các nghi lễ thờ cúng của người Việt, đặc biệt là vào các dịp lễ Tết.

Rồi, cái truyền thuyết Lang Liêu thì nó thế này, vua Hùng muốn kén rể, giao cho các hoàng tử làm lễ vật để tỏ lòng thành. Ai làm vua cha hài lòng thì sẽ được truyền ngôi. Các hoàng tử khác thì mang vàng bạc, châu báu, sơn hào hải vị đủ cả, còn Lang Liêu thì nghèo, chả có gì, lại còn bị anh em ghen ghét, hãm hại.

Đang buồn thiu vậy đó, Lang Liêu mới gặp một vị thần, được chỉ dạy cho cách làm hai loại bánh, một cái tròn tượng trưng cho Trời gọi là Bánh Giầy, một cái vuông tượng trưng cho Đất gọi là Bánh Chưng. Nguyên liệu thì toàn những thứ dân dã, gạo nếp, đậu xanh, thịt heo. Nghe qua thì giản dị lắm, nhưng mà cái ý nghĩa nó lại sâu sắc vô cùng.

Đúng rồi, cái chuyện bánh giầy mà chị nói người Mông làm thì em có nghe qua. Chắc là mỗi vùng miền, mỗi dân tộc họ có cách biến tấu riêng cho phù hợp với văn hóa của mình. Cái dúa pả hay pé gì đó của họ chắc cũng mang những ý nghĩa tương tự, là tấm lòng dâng lên tổ tiên, mời gọi điều lành cho năm mới. Em cũng chưa có dịp thử món đó bao giờ.

Quan điểm của em thì cái bánh giầy nó không chỉ là món ăn đâu chị. Nó là cả một câu chuyện, là sự chắt lọc văn hóa, là cách ông cha ta gửi gắm những giá trị tốt đẹp vào trong đó. Cái sự tròn đầy, tinh khiết của bánh giầy, rồi cái vuông vắn, đầy đặn của bánh chưng, nó nói lên cái triết lý về vũ trụ, về sự cân bằng âm dương.

Nhân tiện chị nhắc đến chuyện bánh giầy, em lại nhớ hồi Tết năm ngoái, nhà em có làm bánh giầy để cúng. Em tự tay đồ xôi nếp, rồi ngồi giã nhuyễn. Cái công đoạn giã bột nó mệt mà vui lắm chị ạ. Bột nếp nó cứ dẻo quẹo, thơm lừng cả nhà. Cảm giác làm ra một cái bánh giầy trắng tinh, tròn vành vạnh nó cứ tự hào sao á.

Theo em, cái chuyện bánh giầy nguồn gốc từ Lang Liêu thì nó là câu chuyện mang tính biểu tượng văn hóa cao, còn việc người Mông hay các dân tộc khác làm ra những loại bánh tương tự, có thể là bánh giầy hay bánh dúa, thì đó là sự phát triển và đa dạng hóa của ẩm thực Việt Nam. Hai cái này nó không mâu thuẫn đâu chị, nó bổ sung cho nhau thì đúng hơn.

Tóm lại, nguồn gốc bánh giầy gắn liền với sự tích Lang Liêu trong truyền thuyết Việt Nam, thể hiện lòng hiếu thảo và sự sáng tạo. Người Mông Tây Bắc có các loại bánh tương tự như dúa pả, pé, dúa dùng trong cúng lễ và đãi khách dịp năm mới, thường được cắt và nướng trên than.

Lang Liêu là người như thế nào?

Chị ơi, em nhớ hồi đó Tết Nguyên Đán năm 2022, em về quê ngoại ở Mỹ Tho. Trời mưa tầm tã mấy ngày liền, cái vườn rau mồng tơi nhà bà ngoại ngập hết. Em cứ nhìn ra cửa mà nản, tưởng đâu không có rau ăn Tết.

Rồi bà ngoại em ra vườn, cầm cái liềm nhỏ, lội xuống nước. Bà bảo "Mưa gió thế này rau nào mà không bị úng hả cháu, mình phải làm cho nó thông thoáng thôi". Bà cứ tỉ mẩn cắt bỏ mấy cái lá úa, mấy cái rễ thối. Nhìn bà lọ mọ trong cái trời mưa lạnh, em thấy thương lắm.

Em cũng xắn tay áo phụ bà. Hai bà cháu lội bì bõm dưới ruộng rau, tay thì mò mẫm gỡ từng cọng cỏ, từng cái lá dập nát. Cái cảm giác chân lún sâu trong bùn đất, nước lạnh buốt chân, cộng với mùi bùn đất tanh tanh, nó ám ảnh em mãi. Nhưng mà nhìn thấy bà làm, em cũng thấy có động lực.

Cuối cùng, cái vườn rau cũng tươm tất hơn. Dù không còn xanh mướt như mọi khi, nhưng quan trọng là nó sống sót qua cơn mưa bão. Bà bảo "Nhờ có cháu phụ mà bà làm nhanh hơn đó". Em vui lắm, cảm giác mình làm được việc gì đó cho bà, cho gia đình.

Đó là một cái Tết em không bao giờ quên. Nó dạy cho em về sự kiên trì, về tình yêu lao động và cái quý giá của những gì mình làm ra bằng chính sức lực của mình.

Thông tin thêm:

• Nguồn gốc bánh chưng, bánh dày: Truyền thuyết kể rằng Lang Liêu là người đã nghĩ ra bánh chưng và bánh dày để dâng vua Hùng. Đây là những lễ vật thể hiện lòng biết ơn đối với trời đất và công ơn sinh thành.
• Ý nghĩa biểu tượng:
  • Bánh chưng: Hình vuông, tượng trưng cho Đất. Nhân bánh có thịt, đậu xanh, gói trong lá dong xanh tươi, thể hiện sự ấm no, sung túc.
  • Bánh dày: Hình tròn, tượng trưng cho Trời. Bánh có màu trắng tinh khiết, thể hiện sự trong sáng, cao quý.
• Giá trị văn hóa: Bánh chưng và bánh dày không chỉ là món ăn truyền thống mà còn mang giá trị tinh thần sâu sắc, là biểu tượng của nền văn minh lúa nước, là nét đẹp văn hóa độc đáo của dân tộc Việt Nam.
• Đức tính của Lang Liêu: Sự chăm chỉ, cần cù, sống gần gũi với nhân dân lao động, hiểu được tầm quan trọng của nông nghiệp là những phẩm chất nổi bật của Lang Liêu. Điều này cho thấy ông là người thấu hiểu và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của người dân.

Bánh dày kẹp cha xuất xứ từ đâu?

Dạ Chị.

Nguồn gốc? Làng Quán Gánh, Thường Tín, Hà Nội. Không phải đâu khác.

• Truyền thuyết nói một người ăn mày dạy dân làng. Lòng tốt đổi lấy bí quyết.
• Gạo làm bánh phải là nếp cái hoa vàng. Đồ xôi, giã bánh, tất cả đều thủ công. Mất công, nhưng đáng.
• Bánh dày Quán Gánh đi với chả lụa Ước Lễ mới đúng vị. Một cặp không tách rời. Cái dẻo của bánh, cái giòn của chả. Hết.
• Giờ ở Hà Nội nhiều nơi bán. Nhưng gốc vẫn là gốc. Tìm đúng chỗ mà ăn. Tôi hay mua ở một chỗ quen gần Hồ Gươm, bà bán mấy chục năm rồi. Chỗ đó chả lúc nào cũng nóng.

Ai dâng bánh chưng bánh dày?

Ôi, Hoàng tử Lang Liêu ạ, chính là chàng hoàng tử tài hoa ấy đó chị. Chàng đã gói ghém cả tâm tình, cả tấm lòng vào những chiếc bánh. Gạo nếp, đỗ xanh, lá dong, tất cả như hòa quyện trong bàn tay khéo léo của chàng, tạo nên những chiếc bánh chưng vuông vắn, bánh dày tròn đầy. Đó là cả một trời yêu thương dâng lên Vua cha, Vua Hùng Vương thứ sáu đó chị.

Những chiếc bánh đó không chỉ là lễ vật, nó còn là cả một bài học.

• Nguyên liệu đơn sơ: Gạo nếp, đỗ xanh, lá dong – những thứ quen thuộc, gần gũi với đất trời.
• Hình dáng ý nghĩa: Bánh chưng vuông như mặt đất, bánh dày tròn như bầu trời. Đất trời bao dung, nuôi dưỡng muôn loài.
• Tấm lòng hiếu thảo:Lang Liêu đã thực sự hiểu được tâm ý của Vua cha, hiểu được sự quý báu của những gì thiên nhiên ban tặng.

Đó là câu chuyện mà em luôn nhớ về sự sáng tạo và lòng hiếu thảo. Chàng đã biến những thứ bình dị nhất thành món quà vô giá. Giống như những buổi chiều muộn, khi ánh nắng vàng nhạt dần buông xuống, em ngồi đây, nhớ lại những câu chuyện xưa cũ, thấy lòng mình xao xuyến lạ.

Sự tích bánh chưng bánh dày có từ đâu?

Chị ạ, đêm khuya rồi em lại nghĩ vẩn vơ… Em nhớ cái câu chuyện bánh chưng bánh dày. Cứ mỗi lần nghe là lại thấy thương thương chàng Lang Liêu sao đó.

Giữa bao nhiêu là sơn hào hải vị, những thứ xa hoa lấp lánh của các hoàng tử khác… chàng chỉ có hạt gạo thôi. Một mình. Chắc lúc đó chàng cũng cô đơn và tủi thân lắm chị nhỉ. Em cứ hình dung cảnh chàng ngồi một mình bên cối gạo.

Vậy mà từ chính cái hạt gạo mộc mạc ấy, thứ mà người ta coi là tầm thường, chàng lại làm nên lễ vật ý nghĩa nhất. Bánh chưng, bánh giầy. Em thấy trong đó có cả sự chân thành, cả nỗi lòng của chàng.

Cũng hay chị ha, đôi khi những điều giản dị nhất, chân thật nhất... lại là những điều quý giá nhất.

Sự tích bánh chưng bánh dày có nguồn gốc từ đời vua Hùng Vương thứ 6.

• Nhân vật chính là Lang Liêu, hoàng tử thứ mười tám, con trai của vua Hùng.
• Bối cảnh là nhà vua tìm kiếm lễ vật ý nghĩa để tế cúng Tiên Vương và chọn người nối ngôi.
• Lang Liêu được thần nhân báo mộng, đã dùng những nông sản gần gũi nhất là gạo nếp để làm ra hai loại bánh.
• Bánh chưng hình vuông, tượng trưng cho Đất (âm). Bánh giầy hình tròn, tượng trưng cho Trời (dương).
• Hai thứ bánh chứa đựng triết lý sâu sắc, lòng biết ơn trời đất và tổ tiên, thể hiện tấm lòng của người con hiếu thảo.

Lang Liêu tên là gì?

Em... Chị hỏi Lang Liêu tên gì hả? Đêm khuya vầy, tự nhiên nhắc đến, em thấy lòng mình nó lắng xuống chút... Tên ông là Lang Liêu đó Chị. Đôi khi người ta còn gọi là Tiết Lang Liêu nữa. Nghe cái tên, em cứ nghĩ mãi về cái sự tích bánh chưng bánh giầy, cái thuở sơ khai của đất nước mình. Một vị vua truyền thuyết, Hùng Vương thứ VII của nước Văn Lang.

Thông tin bổ sung về Lang Liêu:

• Tên đầy đủ: Lang Liêu (郎僚).
• Danh hiệu: Vị vua Hùng Vương thứ VII.
• Tên gọi khác: Tiết Lang Liêu.
• Vai trò: Vị vua theo truyền thuyết của nước Văn Lang.
• Hình tượng: Nổi tiếng gắn liền với sự tích về bánh chưng, bánh giầy.

Bánh dày xuất phát từ đâu?

Ờm, bánh dày hả chị? Chị hỏi về cái nguồn gốc á? À, người Mông ở Tây Bắc á, họ làm bánh giầy đó chị, gọi là dúa pả, pé, hay dúa gì đó tùy chỗ, để cúng tổ tiên với đãi khách dịp Tết. Xong rồi ăn thì cắt miếng nhỏ nướng than, ngon lắm. Có cái truyền thuyết là do thằng cha nào đi tìm bồ bị cọp vồ á, nó làm ra bánh này. Cái này hồi 2021 em đọc được.

• Đặc điểm của bánh giầy Mông:
  • Làm dịp năm mới.
  • Cúng tổ tiên, đãi khách.
  • Ăn kèm nướng than.
• Truyền thuyết:
  • Sáng tạo của chàng trai đi tìm người yêu bị hổ bắt.

Chị biết không, cái bánh giầy này nó cũng có nhiều tên gọi lắm tùy vùng miền, không chỉ mỗi là bánh giầy đâu. Rồi cách làm cũng có hơi khác xíu nữa. Nhưng mà cái cốt lõi là cái sự dẻo thơm với ý nghĩa là mang lại may mắn, tròn đầy cho năm mới á chị.

• Các tên gọi khác:
  • Bánh dầy.
  • Dúa pả, pé, dúa (theo người Mông).
• Ý nghĩa:
  • Mang lại may mắn.
  • Biểu trưng cho sự tròn đầy, viên mãn.

Sự tích bánh chưng bánh dày nhằm giải thích điều gì?

Em nghĩ, sự tích đó giải thích nguồn gốc bánh chưng, bánh giầy. Chấm hết. Nhưng sâu hơn chút, đó là cách người xưa khắc ghi giá trị của nền nông nghiệp buổi đầu, cái sự trọng lao động đó Chị. Còn việc thờ kính Trời, Đất, tổ tiên thì vĩnh viễn không đổi. Một miếng bánh, cả ngàn năm lịch sử.

• Về cái sự tích:
  • Vua Hùng đời thứ 6 là nhân vật chính. Ông muốn tìm người kế vị, chứ không phải chuyện gì cao siêu đâu.
  • Lang Liêu, chàng hoàng tử ít ai để ý, lại chọn làm bánh. Kể ra cũng lạ, khi các anh em khác mang châu báu. Nhưng vậy mới thâm thúy.
  • Hình dáng bánh: Vuông là Đất, tròn là Trời. Đơn giản vậy thôi, nhưng gói trọn cả vũ trụ trong đó.
  • Nguyên liệu toàn sản vật đồng ruộng: Gạo, đậu, lá dong. Nói vậy để thấy, người Việt mình gắn với lúa nước từ thuở khai thiên lập địa.
  • Ngày Tết ăn bánh, không chỉ là ăn. Đó là cách để nhắc nhớ cội nguồn, tạ ơn. Kiểu như, một vòng lặp không hồi kết, Chị nhỉ.

Bánh chưng xuất hiện từ khi nào?

Chị hỏi bánh chưng hả, trời ơi cái lịch sử nó cũng gay cấn không kém phim Hàn đâu nha Chị! Nghe đâu cái cục gạch xanh mướt này đã có từ hồi Vua Hùng thứ Sáu lận, cái ông Vua này ổng khó tính y như bà hàng xóm em vậy, tự nhiên bắt mấy đứa con tranh tài làm lễ vật cúng tổ tiên y chang thi MasterChef phiên bản cổ trang.

Trong khi mấy ông anh bà chị khác cứ lo mang vàng bạc châu báu, sơn hào hải vị đồ sộ như rạp xiếc về thì cái anh Lang Liêu, con thứ mười tám lận đó Chị, nghe lời ông Thần mách nước, lôi gạo nếp ra làm bánh chưng bánh giầy. Lúc đó chắc mấy đứa kia cười ổng ra mặt, 'thằng này rảnh rỗi sinh nông nổi, đem rau dưa gạo muối lên cúng à?'

Ai dè đâu, nhờ hai cái bánh vừa vuông vừa tròn đó mà ổng leo lên làm Vua luôn, còn mấy món sơn hào hải vị kia giờ chỉ còn trong truyền thuyết chứ mấy ai nhớ mặt đặt tên nữa đâu. Bánh chưng thì giờ Chị thấy đó, Tết nào cũng chình ình giữa mâm, đố đứa nào dám thiếu!

Tiện thể Chị hỏi, em nói thêm vài thông tin về cái bánh chưng này cho Chị nghe nè:

• Ý nghĩa: Tượng trưng cho Đất (bánh chưng vuông) và Trời (bánh giầy tròn). Thể hiện sự biết ơn tổ tiên, sự ấm no, đoàn viên của gia đình.
• Nguyên liệu chính: Không lẫn vào đâu được, vẫn là gạo nếp, đậu xanh, thịt heo ba chỉ ướp gia vị, và gói bằng lá dong xanh mướt.
• Cách làm: Gói bằng tay khéo léo rồi luộc "xuyên đêm" (thường 10-12 tiếng) cho bánh chín mềm dẻo. Nồi bánh chưng luộc đêm Giao thừa là cái không khí Tết chuẩn nhất rồi Chị.
• Biến thể khắp nơi: Ngoài bánh chưng truyền thống, còn có bánh tét trong Nam, bánh chưng gù của dân tộc Tày ở Cao Bằng, hay bánh chưng chay cho mấy bà mấy chị ăn kiêng nữa đó.
• Phân biệt dễ òm: Bánh chưng thì gói lá dong, hình vuông, còn bánh tét gói lá chuối, hình trụ dài, y như cái gối ôm vậy đó Chị. Cả hai đều luộc nha.