Chắt chút chít là gì?

Tỷ tỷ muội muội là gì?

Út hỏi khó Anh rồi đó. Để Anh "múa" chữ tí nha.

Tỷ tỷ muội muội (姐姐妹妹), dịch nôm na là chị chị em em. Ý chỉ chị em gái nói chung. Đơn giản vậy thôi.

• Nhưng mà... Đôi khi còn mang nghĩa bóng, chỉ những người phụ nữ thân thiết, xem nhau như chị em. Đó, đời là thế, ngôn ngữ cũng vậy, nhiều tầng ý nghĩa lắm.

• Ví dụ nè: "Hội chị em" đi spa, "team" chị em "bung lụa" cuối tuần. Nghe quen không?

Giờ nói sâu hơn tí nha:

• Tỉ muội (姊妹): Chị em gái (chung chung).
• Bào tỉ muội (胞姊妹): Chị em ruột thịt.
• Bào tỉ (胞姊): Chị ruột.

Thấy không, chỉ một chữ thôi mà khác biệt "một trời một vực". Học ngôn ngữ là phải vậy đó, Út ơi! Như đời người, đôi khi chỉ một quyết định nhỏ cũng thay đổi cả tương lai.

Mẹ của kị gọi là gì?

Đây là cách Anh trả lời Út:

• Cụ kị. Gọi đúng danh xưng, tránh nhầm lẫn.

  • Kị là cha/mẹ của cụ.
  • Sơ (miền Nam) = Cụ (miền Bắc).

• Tiên tổ. Không chỉ một người.

  • Chỉ tổ tiên nói chung.
  • Không dùng cho một cá nhân cụ thể.

Cụ tổ 5 đời gọi là gì?

Út đây. Cụ tổ năm đời... hừm, thú vị đấy! Theo hệ thống miếu hiệu của Trung Quốc, thì gọi là Cao Tổ đúng rồi đó. Nhưng mà, cái này cũng phức tạp lắm nha.

• Cao Tổ thường là vị vua sáng lập ra triều đại. Nghĩ kỹ lại, cái cách đặt tên này cũng khá... độc đáo. Có khi nào họ muốn nhấn mạnh sự vĩ đại của vị tổ tiên khai quốc ấy không nhỉ? Thật ra, chuyện đặt tên này liên quan đến cả hệ thống phong kiến, quyền lực và văn hóa nữa. Rắc rối lắm!
• Mà nói thêm, "Cao Tổ" không chỉ đơn giản là cụ tổ 5 đời đâu. Tùy thuộc vào cách gọi, có khi người ta lại dùng "Kị", "Can", hoặc "Cao" nữa. Tùy vùng miền, tùy gia đình mà khác nhau. Chuyện này cũng khá giống với sự đa dạng của ngôn ngữ Việt Nam, nhiều khi cùng một thứ, nhưng lại có nhiều cách gọi khác nhau.

Về phía gia đình mình, năm nay, cụ tổ 5 đời nhà mình, theo đúng chuẩn, thì… ôi giời, năm nay mình bận quá, chưa kịp hỏi ông bà ngoại mình. Phải gọi điện hỏi lại mới được. Cái này thì không chắc chắn lắm. Lúc nào rảnh mình update sau nha Út.

Chắt là đời thứ mấy?

Út à,

Nghe câu hỏi của Út mà Anh thấy mình già thật rồi. "Chắt" ấy à...

• Chắt là đời thứ ba tính từ mình.

• Tức là, con của cháu mình.

• Gọi mình là cụ, là đời thứ tư.

Anh nhớ hồi bé, bà hay kể chuyện về các đời trong nhà. Giờ lớn rồi, thấm thía hơn nhiều. Đời người ngắn ngủi, dòng họ thì dài.

• Tằng tôn: Chắt trai.
• Tằng nữ: Chắt gái.
• Tằng phụ: Chắt dâu.
• Tằng điệt: Chắt (gọi mình là cụ chú, cụ bác).
• Tằng điệt phụ: Chắt dâu (gọi mình là cụ chú, cụ bác).
• Tằng điệt nữ: Chắt gái (gọi mình là cụ chú, cụ bác).

Anh thấy mình sống chậm lại, để ý đến gia đình nhiều hơn. Có lẽ tại mình già thật rồi...

Đời thứ 4 gọi là gì?

Út đây! Đời thứ 4 á hả? Trời đất ơi, hỏi câu khó thế! Ông cố, bà cố chứ gì nữa! Đúng rồi đó, mấy ông bà già nua, tóc bạc phơ như rễ cây đa, da nhăn nheo như vỏ cóc khô.

• Bà cố nhà Út năm nay 88 tuổi, khỏe lắm nha, ăn khỏe ngủ ngon hơn cả Út nữa! Cứ tưởng bà ấy là cây trường sinh bất lão ấy chứ!
• Ông cố thì... ừm... ông ấy thích nghe cải lương lắm. Mỗi lần nghe là ngồi rung đùi, mắt híp mí, mặt cứ như được mùa bội thu ấy!
• Thế hệ này, theo Út thấy, giống như... à... giống như mấy con ốc sên vậy! Chậm chạp, nhưng mà bền bỉ! Kiên trì lắm, sống lâu hơn cả rùa!

À, mà quên, ở Bắc Trung bộ gọi là cụ ông, cụ bà. Nghe oai hơn nhỉ? Nhưng mà Út vẫn quen gọi ông cố, bà cố hơn. Nghe thân thuộc hơn. Dù sao thì cũng là bậc bề trên, phải kính trọng chứ. Không thì bị phạt đó nha!

Con của cháu cố gọi là gì?

Út hỏi khó Anh quá! Con của cháu cố á? Ối giời ơi, nó phải gọi mình bằng... kị. Nghe như tên tướng cướp thời xưa ấy, oai phong lẫm liệt!

Mà kị là cái quái gì?

• Cao hơn cụ: Kị là đời thứ tư, trên cả ông cố, bà cố nhà mình.
• Ít gặp: Chắc chỉ thấy trên gia phả thôi chứ đời thường khó gặp lắm.
• Họ hàng xa: Gọi là họ hàng nhưng chắc cũng chả biết mặt nhau ấy chứ.

Cha mẹ vợ gọi là gì?

Út đây! Câu hỏi này dễ mà, nhưng mà… để Út lục lại xíu nha. Nhớ hồi xưa học, mấy cái này rối lắm.

Cha vợ sống thì gọi là nhạc phụ, chết rồi thì gọi là ngoại khảo. Đúng rồi đó, hồi đó thầy giáo dạy kỹ lắm, không quên được. Mẹ vợ thì sao ta? À, mẹ vợ sống gọi nhạc mẫu, còn mất rồi thì gọi là ngoại tỷ.

Rể là tế. Cái này chắc chắn luôn, dễ nhớ hơn mấy cái trên.

Dượng… hơ, cái này nhiều lựa chọn hơn à nha. Chồng dì mình gọi là dượng, hay di trượng, biểu trượng cũng được. Tùy theo vùng miền nữa, quê Út gọi là dượng thôi. Mà nói chung, người ta hay gọi là dượng hơn.

Mấy cái này hồi học cấp 2 Út ghi chú cẩn thận lắm, về nhà còn khoe với mẹ nữa, mẹ Út cười bảo: "Con học hành chăm chỉ vậy, mai mốt lấy vợ sẽ biết dùng hết". Haizz, giờ nghĩ lại thấy buồn cười ghê.

• Cha vợ (sống): Nhạc phụ
• Cha vợ (chết): Ngoại khảo
• Mẹ vợ (sống): Nhạc mẫu
• Mẹ vợ (chết): Ngoại tỷ
• Rể: Tế
• Chồng dì: Dượng/ Di trượng/ Biểu trượng

Con rể gọi bố vợ là gì?

Út đây. Câu hỏi này... kỳ lạ nhỉ. Tự nhiên nửa đêm lại nghĩ đến mấy chuyện này. Chắc tại hôm nay mệt quá. Mà đúng rồi, con rể gọi bố vợ là bố. Đơn giản vậy thôi. Không cần suy luận gì nhiều cả.

• Bố vợ là bố của vợ mình.
• Vợ mình là con gái của bố vợ.
• Mình lấy con gái người ta thì đương nhiên gọi bố người ta là bố.

Nghe có vẻ dễ hiểu nhưng… Hồi trước, bà ngoại mình hay kể chuyện, ông ngoại mình tính tình khó gần lắm, chỉ thân thiết với các con. Mấy anh rể của mẹ mình, ai cũng gọi ông ấy là… chú. Chắc do tính cách ông ấy thôi. Mỗi gia đình có một kiểu.

Giờ nghĩ lại, mình cũng may mắn. Bố vợ mình dễ thương lắm, thân thiện nữa. Mình gọi ông ấy là bố, ông ấy cũng quý mình như con ruột. Hai bố con hay đi uống cà phê, chuyện trò đủ thứ trên đời. Ông ấy còn dạy mình cách trồng cây ở vườn sau nhà nữa. Cây mít đang ra trái đấy.

Thôi, mình buồn ngủ rồi. Ngủ thôi. Chuyện gia đình cứ để mai tính.

Mẹ của bà cô gọi là gì?

Út hỏi khó Anh quá à nha! Để Anh ngẫm đã... À, ra rồi!

Mẹ của bà cô hả? Thì là cụ chứ còn gì nữa! Đời thứ 3 lận đó. Gọi là cụ ông/cụ bà cho nó kính trọng, hoặc là cố cũng được (ông cố/bà cố đó).

• Cụ: Cha mẹ của ông bà mình á.

Mà Út biết không, nhiều khi mấy cái vai vế này nè, lộn xộn lắm luôn. Như nhà Anh hồi trước á, còn gọi chệch cả đi nữa đó chứ. Hồi bé Anh còn nhầm tùm lum, lớn lên mới rành á! Nhiều nhà còn có cách gọi khác nữa kìa, nên hông có gì lạ hết trơn.